Ondernemend Nederland maakt zich zorgen over hoge loondoorbetaling bij langdurige ziekte: 'Kan je de kop kosten als kleine ondernemer'

Ondernemend Nederland (ONL) wil dat werknemers die langdurig ziek thuis zitten in het tweede ziektejaar niet langer hun volledige salaris doorbetaald krijgen. Volgens voorman Erik Ziengs is de huidige regeling te weinig prikkelend om terug te keren naar werk en vormt zij een groot risico voor kleine ondernemers. "Het kan je de kop kosten als kleine ondernemer."

Ziengs uit zijn zorgen over de Wet verbetering poortwachter, die werkgevers en werknemers verplicht samen te werken aan re-integratie van zieke werknemers, met als doel langdurig verzuim te voorkomen en zo snel mogelijk terugkeer naar werk te realiseren.

Binnen zes weken stelt de bedrijfsarts een probleemanalyse op en uiterlijk in week acht maken werkgever en werknemer een plan van aanpak. Gedurende de ziekteperiode wordt continu gekeken naar terugkeermogelijkheden, bij de eigen werkgever of elders, en na twee jaar beoordeelt het UWV of voldoende inspanningen zijn geleverd; zo niet, dan kan de werkgever verplicht worden het loon langer door te betalen.

De formerende partijen D66, VVD en CDA vinden de huidige wetgeving niet meer van deze tijd, al is nog onduidelijk hoe zij die willen aanpassen. Ziengs is in ieder geval positief dat de wet opnieuw tegen het licht wordt gehouden, zegt hij in Stand van Nederland op NPO Radio 1.

'De prikkel om terug te keren is weggehaald'

De wet schrijft voor dat werkgevers minimaal zeventig procent van het loon doorbetalen in het eerste en tweede ziektejaar. Oorspronkelijk was die lagere doorbetaling bedoeld als prikkel om werknemers te stimuleren weer aan het werk te gaan. Inmiddels is in veel cao’s geregeld dat werknemers in beide jaren honderd procent loon ontvangen, tot frustratie van Ziengs.

Vooral voor kleine ondernemers is dat een zware last, zegt hij. "De prikkel om terug te keren op de werkvloer is weggehaald, al heeft die prikkel misschien ook een tegendraads effect gehad doordat mensen te snel weer aan het werk gingen. Dat werkgevers het eerste jaar honderd procent betalen, snap ik nog wel, maar het tweede jaar wordt problematischer."

In dat tweede jaar komt vaak het zogenoemde tweede spoor in beeld: re-integratie bij een andere werkgever, als terugkeer binnen het eigen bedrijf niet mogelijk is. Dit traject start meestal na ongeveer een jaar ziekte en is wettelijk verplicht voor werkgever en werknemer.

Meer weten? Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

"Daarbij wordt van de werknemer verwacht dat hij genoegen neemt met een baan met zeventig procent salaris", zegt Ziengs. "Maar de uitbetaling van je werkgever is in het tweede jaar honderd procent. Waarom zou je dan heel hard je best doen om te solliciteren op een baan waar je minder verdient?" Hij neemt werknemers dat niet kwalijk. "Ik kan het goed begrijpen, niets menselijks is ons vreemd."

'Prikkels wegnemen'

Daar komt volgens hem bij dat werknemers bij beëindiging of het niet verlengen van hun contract recht hebben op een transitievergoeding, wat al snel oploopt in de duizenden euro's. "Dit zijn prikkels die je er sowieso uit moet halen", vindt Ziengs. "We moeten terug naar de basis van de Wet poortwachter, zoals die ooit is ingesteld, in een tijd waarin we meer dan een miljoen arbeidsongeschikten hadden."

Volgens Ziengs zou in ieder geval in het tweede ziektejaar minder dan honderd procent loon moeten worden doorbetaald. "Het mag van mij ook tachtig procent zijn, maar je moet iemand sneller helpen richting een nieuwe baan. Het doel van dat tweede jaar was om mensen naar ander werk te begeleiden. Dat is ondermijnd door die rare prikkel van honderd procent salaris."

Daarnaast pleit hij voor extra bescherming van kleine ondernemers, naar "Duits model". "Daar is een duidelijk onderscheid tussen grote en kleine bedrijven. Grote bedrijven hebben hr-afdelingen en kunnen dit makkelijker opvangen. Maar als je twee of drie mensen in dienst hebt en iemand valt langdurig uit, dan ben je hoogst ongelukkig. Het kan je de kop kosten. Voor kleine bedrijven moet de periode van loondoorbetaling korter zijn, maximaal één jaar."

'Het zijn geen luie mensen'

Bedrijfsarts Iris Homeijer, directeur medische zaken bij HumanCapitalCare, herkent de zorgen van ondernemers, maar zegt dat zij zelden werknemers tegenkomt die niet willen terugkeren naar werk. "Het zijn geen luie mensen. Maar het systeem is enorm complex. Financieel speelt er heel veel mee en wij begrijpen dat twee jaar loondoorbetaling zwaar is voor ondernemers. Daarom pleiten wij vooral voor meer aandacht voor preventie en betere ondersteuning van werkgevers."

Ziengs wijst op een tekort aan bedrijfsartsen. "Bij het UWV en arbodiensten zijn er te weinig. Ik spreek uit ervaring en die van andere ondernemers: het duurt vaak weken voordat een zieke werknemer wordt gebeld, soms alleen voor een telefonisch consult. Dan wordt al snel gezegd: blijf maar een paar weken thuis en we bellen over zes weken weer. Dat gaat erg makkelijk. En vaak zijn degenen die hierover adviseren niet eens bedrijfsarts."

Homeijer erkent dat signaal. "Dat horen wij ook van werkgevers. De bedrijfsarts en taakgedelegeerde hebben een adviserende rol, maar wij adviseren juist ook werkgevers. Zeker kleine ondernemers kennen hun werknemers goed en kunnen samen kijken wat wél mogelijk is: een dag minder werken, thuiswerken of aangepast werk. Dat gesprek moet worden gevoerd."

Psycholoog Rebecca Vandenabeele, eveneens te gast in de studio, begrijpt de zorgen van Ondernemend Nederland. "Mijn moeder heeft een eigen onderneming en heeft te maken gehad met langdurig verzuim. Dat kan heel schadelijk zijn voor zo’n klein bedrijf." Tegelijkertijd plaatst zij een kanttekening. "Ik wil ook voorkomen dat we zeggen dat mensen niet willen werken. Ik heb vijftien jaar een eigen coachbureau gehad en veel mensen met stress- en burn-outklachten begeleid. Ik ben nog nooit iemand tegengekomen die niet terug wilde naar werk."