VVD-Europarlementariër wil 'heel ver gaan' tegen Trump: 'Pas dan heb je afschrikking'

VVD-Europarlementariër Bart Groothuis wil dat Europa stevig terugslaat als president Donald Trump zijn dreigende handelstarieven doorvoert. Hij is voorstander van het sanctiepakket 'bazooka', waarmee de Europese Unie de import van goederen, diensten en investeringen uit de Verenigde Staten kan blokkeren. "Je moet bereid zijn om nog veel verder te gaan. Pas dan heb je afschrikking", zegt hij.

Trump dreigt acht Europese landen, waaronder Nederland, extra heffingen op te leggen omdat zij militairen naar Groenland hebben gestuurd. Als de Verenigde Staten Groenland niet mogen inlijven, wil hij de heffing per 1 juni verhogen tot 25 procent, bovenop de bestaande Amerikaanse importheffing van 15 procent op de meeste EU-goederen.

Terwijl de spanningen tussen Amerika en Europa oplopen, kwam Trump vandaag aan op The World Economic Forum in het Zwitserse Davos, waar hij op dit moment spreekt. "Je kunt verwachten op een hoop retorisch gebulder", zegt Groothuis in het radioprogramma Sven op 1. "Ik denk dat er een hele hoop gelijkenissen zijn met wat J.D. Vance op tafel heeft gelegd in München een jaar geleden. Daar moeten we ons niet door van de wijs laten brengen."

In Davos gaat het vooral om wat er achter de schermen gebeurt. "We moeten praten over wat wij op de mat leggen als hij deze rare politiek doordrukt", zegt Groothuis over de tarieven van Trump. "Het is onacceptabel wat wij nu zien, maar voor de schermen spierballentaal bezigen heeft geen zin. Dan zie je dat Trump er harder overheen klapt. Het lukt het best als je het achter de schermen doet."

Als voorbeeld noemt Groothuis de recente handelsafspraken tussen Europa en de Verenigde Staten in Turnberry in Schotland. "Europa heeft een handelstarief van vijftien procent aan de broek gekregen van Trump. Heel lelijk, heel vervelend. Maar het was in eerste instantie vijftig procent." Volgens hem werd die verlaging bereikt na overleg tussen Ursula von der Leyen en Trump, buiten het publieke oog. "Van vijftig procent naar vijftien procent, lukt wel omdat je in achterkamers duidelijk maakt wat de kosten zijn en dat je zijn optimisme om er mee weg te komen ondermijnt."

"Europa heeft die markmacht. Die 15 procent is heel lelijk, maar het is wel de beste deal in vergelijking met alle andere handelsblokken ter wereld", zegt de politicus. "Europa heeft by far de beste deal gekregen. Dat heeft te maken met dat wij de taal van macht, zeker die van economische macht, durven te spreken achter gesloten deuren."

'Bazooka'

Groothuis pleit ervoor dat Europa zich voorbereidt op zwaardere maatregelen als overleg niet werkt. Een optie is het antidwanginstrument, beter bekend als de 'bazooka'. Daarmee kan de EU de import van Amerikaanse goederen, diensten en investeringen blokkeren. Frankrijk en Duitsland dringen aan op inzet van dit instrument, maar andere landen vinden die stap te ver gaan.

"Bazooka. Dat moet gebeuren!", zegt Groothuis. "Die maatregelen kunnen heel ver gaan en die beginnen met overleg en consultatie. Niet van een paar weken, maar van maanden. We moeten de nieren proeven: waar zit je pijn? Waarom doe je dit? Als je dan nog steeds niet wil, dan gaan we echt maatregelen inzetten."

Die maatregelen kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor Amerikaanse bedrijven. "Dan kan het zijn dat Amerikaanse bedrijven in het vooruitzicht kan worden gesteld dat je niet meer mee kan doen aan aanbestedingen in Europa, maar ook dat je geen ruimte meer hebt voor investeringen en diensten en intellectueel eigendom, waar wij anders mee omgaan. Dat zou de Amerikaanse economie heel nadelig raken en heeft invloed op de kostenberekening van Trump."

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Groothuis benadrukt dat het alleen werkt als Europa bereid is ver te gaan. "Pas dan heb je afschrikking." Daarbij ziet hij steun vanuit het Europese bedrijfsleven. "Ik was gisteren positief verrast door The European Round Table. Dat zijn de grootste bedrijven van Europa, daar zitten Heineken en ASML en zo in, evenals bijvoorbeeld de Duitse industrie."

Zij tonen zich volgens Groothuis bereid offers te brengen. "Zij hebben gezegd: wij willen tot een vergelijk komen met de Amerikanen. Zij zijn onze belangrijkste bondgenoten, open je markt. Maar als het niet lukt, zijn wij als bedrijfsleven bereid en in staat om pijn te lijden, om dit niet over onze kam te laten gaan. Europa is bereid om niet over zich heen te laten lopen, maar onze macht is niet militair, maar economisch."

Hij waarschuwt dat Europa moet leren van de oorlog in Oekraïne. "Wij hebben van tevoren niet goed gecommuniceerd hoe ver bereid wij waren om pijn te lijden om hem pijn op te leggen. Dat is een boodschap die we nu over moeten brengen. We kunnen niet over ons heen laten lopen."

Tekst gaat verder onder X.

Een handelsoorlog wil Groothuis vermijden, maar hij ziet voorbereiding als noodzakelijk. "Ik wil alles vermijden. Maar soms moet je om iets te vermijden, je voorbereiden op iets. Dat is wat premier Bart De Wever van België volgens mij ook zegt. Hij wil vrije handel, maar daarvoor moet je de afschrikking op de mat leggen, wil je dat iemand afziet van die idioten maatregelen."

'Blijf nuchter, blijf rationeel'

Tegelijkertijd begrijpt Groothuis dat Europa in een lastige spagaat zit, vanwege de militaire afhankelijkheid van Europa van de Verenigde Staten. "Dat heeft te maken met bijvoorbeeld de grote strategische wapensystemen die gezamenlijk optreden en van Amerika zijn, elektronische oorlogsvoering en met de vuist die we kunnen maken als Europese krijgsmacht. Daarvan zijn we afhankelijk voor de Amerikanen. Het is allemaal Amerikaans materieel."

Daarom pleit Groothuis voor slimme, gerichte maatregelen. "Je moet een pakket hebben dat slim is. Niet zo sterk mogelijk, maar zo slim mogelijk. Het gaat bijvoorbeeld om het beïnvloeden van de stemmen in Amerika zelf. Er zijn heel veel Republikeinen tegen het Groenland-plan, ze zijn tegen de idioten tarieven. In die staten waar die politici vandaan komen, moeten we de duimschroeven aandraaien."

Tekst gaat verder onder X.

Groothuis benadrukt dat Europa zich ondertussen niet mag laten afleiden door grotere geopolitieke dreigingen. "Blijf nuchter, blijf rationeel. Dit is ook een afleiding van Poetin", zegt hij over de spanningen tussen Amerika en Europa. "Hij kan zomaar, als hij genoeg zelfvertrouwen heeft, een stuk van Finland, Zweden of de Baltische Staten pakken. Als er dan geen reactie komt van de EU en de NAVO, hebben we een véél groter probleem dan de tarieven waar wij het nu over hebben. We moeten onze ogen op de bal houden."

De spanningen met Trump zullen volgens hem voorlopig blijven. "Deze kwestie zal niet snel de wereld uit zijn. Temeer omdat de motieven van Trump niet helder zijn, kun je er niet makkelijk op reageren. De kou is niet uit de lucht en ik verwacht ook niet dat dat snel gebeurt."