Van Weel over 'bazooka' tegen Trump: 'Hij moet weten dat dit niet onbeantwoord zal blijven'

De tarieven die Donald Trump Europa wil opleggen moeten van tafel, zegt minister van Buitenlandse Zaken David van Weel vanuit het World Economic Forum (WEF) in Davos. Gebeurt dat niet, dan overweegt Europa tegenmaatregelen. "We zijn allemaal geschokt door de tarieven die afgelopen zaterdag door Trump werden afgekondigd."

President Trump dreigt acht Europese landen, waaronder Nederland, extra heffingen op te leggen omdat zij militairen naar Groenland hebben gestuurd. Als de Verenigde Staten Groenland niet mogen inlijven, wil hij de heffing per 1 juni verhogen tot 25 procent, bovenop de bestaande Amerikaanse importheffing van 15 procent op de meeste EU-goederen.

Volgens Van Weel zijn de Europese bondgenoten verbijsterd. "Het is nota bene tegen de meest trouwe bondgenoten van Amerika, na deelname aan verkenning van een oefening die juist bedoeld was om de zorgen van Amerika serieus te nemen. Daar is heel veel ontstemming over. Ik denk dat die tarieven van tafel moeten. Als dat niet gebeurt, kom je in scenario's: hoe gaan we daarop reageren?", zegt hij in Goedemorgen Nederland vanuit Davos.

In dat geval komen tegenmaatregelen in beeld, aldus de VVD-bewindsman. Een optie is het activeren van het antidwanginstrument, beter bekend als de 'bazooka'. Daarmee kan de Europese Unie de import van goederen, diensten en investeringen uit de Verenigde Staten blokkeren. Frankrijk en Duitsland dringen aan op inzet van dit instrument, maar andere EU-landen vinden die stap te ver gaan.

Van Weel waarschuwt voor de gevolgen. "We moeten in gedachten houden dat een bazooka altijd een enorme terugslag heeft. Als je die afvuurt, krijg je er zelf ook last van. Als er een handelsoorlog ontstaat tussen Europa en de VS, is dat alleen maar in het belang van Rusland en China. Dus ik hoop dat we eruit komen."

Voorlopig is het activeren van het instrument nog niet aan de orde. "Maar je moet het boven de markt laten hangen, want Trump moet weten dat dit niet onbeantwoord zal blijven. We hebben nog tot 1 februari om te zorgen dat hij zelf inziet dat hij hier een fout heeft gemaakt en dat hij deze tarieven intrekt. Uiteindelijk is dat voor iedereen het beste."

Board of Peace

Intussen zet Trump stappen om zijn nieuwe vredesraad van de grond te krijgen. De afgelopen tijd zijn verschillende landen gevraagd zich aan te sluiten bij de zogenoemde Board of Peace. Het gaat om westerse bondgenoten van de Verenigde Staten, maar ook om autocratisch bestuurde landen als Rusland en Belarus. De raad werd aanvankelijk gepresenteerd als een platform voor toezicht op de wederopbouw van de Gazastrook, maar uit het handvest blijkt dat het mandaat aanzienlijk breder kan zijn.

Europese bondgenoten beraden zich nog op deelname, zegt Van Weel. "We zijn er nog niet uit. Het beraad daarover doen we in Europees verband. We bespreken met z'n allen wat we ervan vinden."

Tekst gaat verder onder X.

"Aan de ene kant zijn we heel blij met dat peaceplan voor Gaza. Dat brengt nu een staakt-het-vuren en rust. We zijn ook blij met het uitvoerend comité, waar onder andere Sigrid Kaag een rol in gaat spelen en hopelijk echt een verschil gaat maken in het bestuur en de wederopbouw van Gaza. Maar in het handvest van The Board of Peace zitten nog wel een aantal zaken waar we vraagtekens bij hebben. Bijvoorbeeld het betaald lidmaatschap."

Ook landen als Rusland en China zijn uitgenodigd. "En het mandaat gaat verder dan alleen Gaza, zo lijkt het althans. Dat was niet de bedoeling hiervan, volgens mij", benadrukt Van Weel. "We hebben een aantal vragen die we aan de Amerikanen hebben gesteld. We gaan kijken welke antwoorden we daarop krijgen."

Volgens de minister vertoont de voorgestelde Board of Peace bovendien overeenkomsten met de Verenigde Naties. "Daar staan mijn vraagtekens bij. Hoe breed is dat mandaat?", zegt hij. "Gaat het over de situatie in Gaza, of gaat het over de hele wereld en kun je het op elk conflict loslaten? Wij hadden het altijd geïnterpreteerd als het eerste, maar je kunt het nu ook als het tweede lezen. Daar zijn wij geen voorstander van."

Amerikakenner Raymond Mens, te gast in de studio, "moet nog maar zien" of Europese landen aansluiten. "Trump heeft weinig op met internationale instituties, maar als ze van hemzelf zijn, wordt het interessant. Hij is bezig met het bouwen van een alternatief voor de VN. Dan is het de vraag of Nederland daar wel aan mee wil doen. Terecht dat Europese landen vragen hebben."

World Economic Forum

De komende dagen is Van Weel aanwezig op het World Economic Forum in Davos, waar over dit soort geopolitieke kwesties wordt gesproken. "Het is een beladen situatie in de wereld. Van Iran tot Venezuela en nu weer Syrië, maar ook Groenland. Er speelt ontzettend veel. Dit is de plek waar iedereen bij elkaar komt", zegt Van Weel.

"Het bedrijfsleven is hier, net als parlementsleden, senatoren, congresleden uit Amerika, regeringsleiders en ministers van Buitenlandse Zaken. Je moet proberen daar het maximale uit te halen om zoveel mogelijk spanning weg te nemen in al die conflicten. Dat gebeurt niet centraal, maar op allerlei verschillende plekken tijdens dat WEF."