Donald Trump één jaar aan de macht: 'Hij radicaliseert niet in zijn ideeën, wel in zijn werkwijze'

Precies een jaar na zijn terugkeer in het Witte Huis staat Donald Trump opnieuw volop in de schijnwerpers. Kranten, kiezers en politici buigen zich over de vraag wat dat eerste jaar heeft opgeleverd. Amerikakenner Raymond Mens ziet vooral een president die onveranderd is in zijn denken, maar steeds ongeremder opereert.

Een jaar nadat Trump opnieuw begon als president, is hij nauwelijks weg te denken uit het nieuws. Is er één krantenkop die dat jaar echt samenvat? Volgens Raymond Mens wel. Hij wijst in Goedemorgen Nederland naar de voorpagina van Trouw. "Riemen vast, wereld. Dat vind ik wel een mooie ja. Want dit is een man die blaakt van het zelfvertrouwen. Maar dat wisten we al: inmiddels opereert hij al een jaar of tien op een wijze zoals geen enkele Amerikaanse president dat doet. En dat heeft heel veel effect, ook op ons."

Liberation Day als symbool

Als het gaat om wat na een jaar het meest in het oog springt, kiest Mens één specifiek moment. "Die Liberation Day, bevrijdingsdag. Omdat dat echt, ik zou willen zeggen, vintage Trump is." Volgens Mens laat die dag zien hoe consistent Trump in feite is. "Als ik ook colleges geef over Trump, dan ga ik altijd terug naar de jaren tachtig. Als hij nog een zakenman is en dan al in de krant schrijft over dat Amerika moet stoppen met het betalen van andere landen. En dan heeft hij het al over die tarieven."

Dat denken is volgens Mens nooit verdwenen. "Dat is iets waar hij dus eigenlijk al veertig jaar op zinspeelt." Ook de slogan America First past volgens Mens in dat plaatje. "We plaatsen Amerika weer op één. Dat klinkt als een mooi verzonnen campagneslogan. Is het ook. Maar hij heeft het daar al wel veertig jaar over."

Effecten later zichtbaar

De grote vraag is wat Trumps beleid de Amerikaanse economie oplevert. "Er werden enorme rampen voorspeld op de beurzen. Er is eigenlijk niks gebeurd. Dat valt heel erg mee", stelt Mens. Daar plaatst hij wel meteen een kanttekening bij. "De meeste economen - en ik ben geen econoom, dus ik neem dat dan ook maar aan - zeggen: de effecten daarvan zien we over tien, twintig jaar."

De discussie over de prijs van eieren is volgens hem illustratief. "Wat ik weet is dat de prijs volgens mij licht gedaald is. Maar dat heeft ook weer te maken met het feit dat Amerika te maken had met een vogelgriep. De prijs van eieren is misschien wat gedaald, maar het grote probleem van Trump is dat heel veel andere producten nog steeds heel duur zijn."

Twee kernbeloftes

Trump won de verkiezingen op twee kernbeloftes, zegt Mens. "De eerste is: die grens met Mexico moet potdicht zitten en mensen die illegaal zijn moeten we uitzetten. En de tweede is: ik ga de prijs van uw boodschappen verlagen."

Die tweede belofte is niet waargemaakt, de eerste belofte wel. "Het aantal illegale grensovergangen is met 98 procent afgenomen." Tegelijkertijd groeit de kritiek op de uitvoering. "Er zijn heel veel mensen uitgezet", aldus Mens. De druk om hoge aantallen te halen zorgt volgens hem voor fouten en misstanden.

Paralelle werkelijkheden

De onrust rond ICE (Immigration and Customs Enforcement) en protesten in de Verenigde Staten laat volgens hem vooral zien hoe verdeeld het land is. "Als het om ICE gaat, dan zie je wat je wel vaker ziet in Amerika tegenwoordig: dat er twee parallelle werkelijkheden ontstaan."

Media spelen daarin een grote rol, zoals te zien is in de situatie rondom Renee Good, die door een ICE-agent in haar hoofd werd geschoten. "Op Fox News wordt zij ook weggezet als een van de vele binnenlandse terroristen die die dienst dwars zit. En al die andere zenders zeggen: hier wordt gewoon op een schandalige wijze huis gehouden."

Voor Mens staat één ding vast. "Überhaupt als tijdens zo’n actie iemand in zijn hoofd geschoten wordt, gaat er heel veel mis. En dat hoort nooit, want je hoort het te de-escaleren."

'Voelt zich steeds ongeremder'

Is Trump aan het radicaliseren? Mens nuanceert dat. "Het hangt ervan af wat je verstaat onder radicaliseren. Versta je dat hij steeds extremer wordt in zijn opvattingen en denkbeelden? Dan niet." Wel ziet hij verandering in de manier van handelen. "Ja, hij is aan het radicaliseren in zijn werkwijze. Hij voelt zich steeds ongeremder."

Dat heeft volgens hem alles te maken met politieke druk. "Dat komt ook voor een deel uit zwakte. Omdat hij dus problemen heeft met de economie. En dat moeten we ons bij Groenland tussen de oren knopen. Hij heeft problemen met de economie, dus hij heeft het liever over Groenland. Daarnaast staat Trump er niet overal goed voor binnen zijn eigen partij en komen er verkiezingen aan."

Die druk is terug te zien in de cijfers. "Je ziet dat langzaam maar zeker zijn waarderingscijfers afnemen. Het is niet zo dat die ineens storten", zegt Mens. Toch zijn de cijfers zorgelijk. "Dan zegt nog steeds 42 procent van de Amerikanen: 'die gozer doet het goed'. Maar er staat tegenover dat 55 procent dat niet vindt." Met de parlementsverkiezingen in november in aantocht, verklaart dat volgens Mens Trumps houding. "Dit is het moment om nog door te pakken op heel veel dossiers."