Minderheidskabinet staat voor enorme financiële opgave: 'Ze staan straks blut op het bordes'

Een minderheidskabinet kan juist kansen bieden in een tijd waarin kiezers steeds vluchtiger worden en vaste meerderheden ontbreken. Volgens politiek duider Victor Pak van EW Magazine dwingt deze regeringsvorm partijen tot samenwerking en maakt zij de macht minder exclusief. Tegelijkertijd waarschuwt hij in WNL Op Zondag op NPO 1 dat het gebrek aan geld en de afhankelijke positie ten opzichte van de oppositie het nieuwe kabinet voor grote uitdagingen stelt.

Pak is "uiteindelijk toch wel positief" over het minderheidskabinet. "Omdat ik denk dat het ook een behoefte van de kiezer kan vervullen. We zien al jaren dat de kiezer steeds volatieler wordt. Iedere verkiezing zoeken ze weer iemand anders uit. Een soort verlosser. Zonder dat dan die belofte wordt vervuld.

Afgewezen geliefdes

"Met een minderheidskabinet is het uiteindelijk wel zo dat meerdere partijen aanspraak kunnen maken op de macht", stelt Pak. "Je kan dat minderheidskabinet jouw kant opduwen. Maar dan moet je daar natuurlijk wel zin in hebben. Bijvoorbeeld Jesse Klaver staat er nog wat revanchistischer in na de verkiezingsnederlaag."

WNL Op Zondag gemist? Beluister de uitzending hier terug als podcast:

Ook JA21-voorman Joost Eerdmans wordt bestempeld als "een soort afgewezen geliefde" voor het minderheidskabinet. "Ze mogen allebei niet echt meedoen. Maar Eerdmans staat er toch wat realistischer in. Hij ziet meer de kansen. En hij zegt ook tegen dat kabinet: denk niet dat je meteen bij ons naar binnen kan lopen en een handtekening van ons krijgt."

Jetten 'uitzonderlijk getalenteerd'

Voormalig D66-politica Kajsa Ollongren heeft veel vertrouwen in D66-leider Rob Jetten. "Ik vind hem een uitzonderlijk getalenteerd politicus. Ik denk dat het hem echt toevertrouwd is om dit voor elkaar te boksen. Het vraagt veel van een premier. Ik kan hem nog herinneren in Rutte I. De enige manier waarop zo'n minderheidskabinet werkt, is als er een premier is die heel veel in samenwerking investeert. Ik vertrouw het Rob Jetten zonder meer toe."

Geld is volgens Pak het belangrijkste smeermiddel in de formatie. "Zie de vorige formatie met kabinet Schoof. Geert Wilders mocht geen premier worden. Wat zei hij? Dan wil ik gewoon vijf miljard euro om het eigen risico te halveren. Vijf miljard euro... Die drie partijen die nu aan het onderhandelen zijn, kunnen alleen maar dromen dat ze zo'n eis voor hun eigen kiezer op tafel kunnen leggen. Dat geld is er nu niet."

Blut op het bordes

Peter Wennink, voormalig topman van ASML en huidig adviseur, kwam onlangs met een rapport waarin hij pleitte voor het investeren van meer dan 150 miljard euro in de economie. "Dat is een opgave waar ook de overheid mee aan de slag moet. Als we dat niet doen, verdwijnt onze welvaart hier. Het vooruitzicht van leuke dingen doen als minderheidskabinet is gewoon heel somber. Ze staan blut op het bordes straks."

Ministers moeten zich in het nieuwe kabinet klein kunnen maken, bepleit Pak. "Niet iedere minister is daar altijd even goed in. Het is natuurlijk ook een heel mooie positie om te hebben. Nu moet je jezelf toch wel wat kleiner kunnen maken. En het succes aan de oppositie kunnen gunnen."