Oud-marinebaas over Nederlandse kennis in poolgebied: 'Redelijk uniek'

De Nederlandse krijgsmacht kan van toegevoegde waarde zijn op Groenland, zegt oud-officier der mariniers Jeff Mac Mootry. "Wij kunnen daar onder extreme omstandigheden functioneren."

Kort nadat Mac Mootry die uitspraak deed, werd bekend dat Nederland één marineofficier naar Groenland stuurt voor een verkenningsmissie. Hij neemt samen met andere NAVO-bondgenoten deel aan een verkenning ter voorbereiding op een militaire oefening in het Arctische gebied. Mogelijk wordt de Nederlandse inzet later uitgebreid.

Een dag eerder zei Jaap de Hoop Scheffer, oud-secretaris-generaal van de NAVO, dat de Verenigde Staten niet zonder Europese expertise in het poolgebied kunnen. De VS hebben de afgelopen tijd herhaaldelijk gedreigd Groenland, dat deel uitmaakt van NAVO-bondgenoot Denemarken, over te nemen, desnoods met geweld. Volgens president Trump is het eiland cruciaal voor de Amerikaanse veiligheid. Met de NAVO-missie op Groenland proberen Europese bondgenoten Washington tegemoet te komen.

Tekst gaat verder onder X.

Volgens Mac Mootry klopt het dat Nederland, net als de Scandinavische landen en de Britten, over unieke expertise beschikt. "Wij kunnen daar onder extreme omstandigheden functioneren", zegt de oud-commandant in het radioprogramma Sven op 1. Zelf doorliep hij de zware training voor militairen die in het poolgebied worden ingezet.

"Als ik het heb over functioneren als militair in de Arctic, heb je het eigenlijk over drie facetten. Allereerst moet je kunnen overleven onder die omstandigheden", zegt hij. "Los van kennis en vaardigheden heb je daar ook specifiek materieel voor nodig, en dat hebben we. Vervolgens moet je je leren verplaatsen in die omstandigheden en ten slotte moet je kunnen vechten onder die omstandigheden. Dat is uitdagend."

'Redelijk uniek'

Sinds 1971 traint Nederland onderdelen van de krijgsmacht voor inzet in het poolgebied. "Destijds gingen de eerste dertig mariniers die kant op", vertelt Mac Mootry. "Ze werden getraind door de Noren. De expertise bij ons was er totaal niet. De uitrusting die ze meekregen was gekocht in bergsportwinkels of zelfs lokaal in Noorwegen. Het was echt improviseren. Sterker nog: de eerste mariniers droegen nog de basisuniformen die ze tien jaar eerder in Nieuw-Guinea in de jungle hadden gedragen. Inmiddels zijn we lichtjaren verder."

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Tegenwoordig dragen militairen "witte camouflagepakken en zijn ze in staat om op ski's op te treden, wat in die omstandigheden echt de voorkeur heeft. Wij kunnen zo met lichte, flexibele eenheden op allerlei plekken, bijvoorbeeld in Noorwegen, binnenkomen en ons verplaatsen door de moeilijkste terreinen en onder de zwaarste klimatologische omstandigheden." Dat kan niet iedere krijgsmacht, benadrukt Mac Mootry. "Het vergt veel expertise."

De militairen die hiervoor zijn opgeleid, hebben geen wegen nodig. "Ze kunnen te voet, in dit geval op ski's, het land intrekken, met kleine groepen die zelfvoorzienend zijn. De mensen dragen voor drie tot vier dagen voedsel in hun rugzakken, evenals munitie en batterijen. Op die manier ben je redelijk uniek."

Teams van twaalf

Naast Nederland trainen ook de Britten en Amerikanen in het poolgebied. "De Zweden en de Finnen hebben ook veel expertise. De Fransen en Duitsers hebben eveneens eenheden, net als de Italianen, die in koude, bergachtige omstandigheden kunnen optreden. Zij hebben ook kennis opgebouwd, maar het is meestal toch wat anders dan bij ons."

Tekst gaat verder onder X.

"Wij zijn meer dan lichte infanterie", vervolgt Mac Mootry. "Alles wat je nodig hebt, draag je op je rug. We werken met kleine eenheden, teams van twaalf man. Iedereen heeft zijn eigen specialisme: de één is expert in communicatie, de ander scherpschutter. Zo heeft ieder teamlid een specifieke rol die nodig is voor slagkracht. Met zulke teams ben je minder kwetsbaar. Het idee is: snel erin, een enorme klap uitdelen, eventueel met kruisraketten die vanaf Nederlandse schepen worden afgevuurd, doelen vernietigen, tegenstanders uitschakelen en dan snel weer eruit, voordat ze jou te pakken hebben."

Trump

Eerder deed Donald Trump lacherig over het gebruik van hondensleeën op Groenland. Volgens Mac Mootry is dat onterecht. "Ik denk dat je moet beschikken over een scala aan inzetopties. Honden en sneeuwscooters horen daar allebei bij. Honden kunnen soms meer dan sneeuwscooters, want honden, zo heb ik mij laten vertellen, voelen eerder aan wanneer je in gevaarlijk terrein komt. Dat voelt een sneeuwscooter niet aan. Met een hondenslee heb je de honden als extra sensoren, zodat je niet in een wak terechtkomt."

Tijdens zijn eerste termijn zei Trump al dat hij Groenland wilde inlijven. Destijds nam Mac Mootry die uitspraken niet al te serieus. "Zijn termijn liep toen af. Hij had misschien een tweede termijn kunnen krijgen, maar het werd gezien als: hij probeert maar wat. Heel serieus heb ik het destijds niet genomen, moet ik eerlijk zeggen. Ik denk nu nog steeds dat het past binnen zijn onderhandelingsstijl."

Trump viel begin dit jaar wel Venezuela binnen en zette president Nicolás Maduro af. "Dat klopt, maar dit is van een andere orde. Ik denk, en hoop in ieder geval, dat mensen in zijn omgeving zeggen: je pakt Groenland misschien wel, maar de consequenties gaan ons op middellange termijn in de staart bijten."

Mac Mootry houdt dan ook weinig rekening met een Amerikaanse inval op Groenland. "Ik denk dat het vooral retoriek is, net zoals zijn dreigementen over het verhogen van de NAVO-norm. Trump onderhandelt op een manier waarbij hij geen middel schroomt te gebruiken. Dat zie ik nu ook. Als hij nu een goede deal krijgt, denk ik dat hij zegt: prima."