Trump kan niet zonder Europese steun op Groenland: 'NAVO is nooit serieus in gevaar geweest'
De Verenigde Staten kunnen niet zonder de Arctische expertise van Europese partners, zegt voormalig NAVO-baas Jaap de Hoop Scheffer. Hij denkt niet dat Donald Trump militair zal ingrijpen om Groenland in te lijven en vindt dat Mark Rutte zijn rol verstandig speelt. "De NAVO is niet serieus in gevaar geweest."
De VS hebben de afgelopen tijd herhaaldelijk gedreigd Groenland van NAVO-bondgenoot Denemarken af te nemen, desnoods met geweld. Volgens de regering in Kopenhagen zou dat het einde van de NAVO kunnen betekenen. Denemarken en Europese bondgenoten proberen de VS van dergelijke stappen te weerhouden met een gezamenlijke operatie, mogelijk genaamd Arctic Sentry.
Rutte, secretaris-generaal van de NAVO, benadrukte gisteren dat het bondgenootschap gezamenlijk moet zorgen dat Groenland en het poolgebied veilig zijn tegen rivalen als Rusland en China. Hij zei dat de NAVO werkt aan "de volgende stappen" om de veiligheid in het Hoge Noorden te versterken, mogelijk in de vorm van een nieuwe militaire missie.
"We zitten nog niet in het meest donkere scenario", zegt De Hoop Scheffer in het radioprogramma Sven op 1. "Er staat een gesprek gepland tussen de Verenigde Staten, Denemarken en Groenland. Wie weet kan daar het begin van een positief verhaal uit voortkomen. Dat moet je niet uitsluiten."
'Amerika heeft Europese expertise nodig'
Volgens Trump heeft Denemarken te weinig gedaan om het strategisch gelegen eiland te beschermen, dat cruciaal is voor de Amerikaanse veiligheid. Groenland vormt de kortste route naar de VS voor Russische of Chinese raketten. Nu het poolijs smelt, worden de Arctische wateren bovendien bevaarbaar voor Russische en Chinese oorlogsbodems.
Trump wil Groenland daarom inlijven, maar De Hoop Scheffer benadrukt dat de VS het eiland niet kunnen verdedigen zonder Europese expertise. "Wat heel belangrijk is voor de samenwerking binnen de NAVO, is dat door Poetins agressie in Oekraïne de NAVO is versterkt met Finland en Zweden. Niet alleen vanwege hun goede krijgsmachten, maar ook vanwege hun kennis van defensie in winterse omstandigheden."
Tekst gaat verder onder X.
"Trump heeft ongelijk als hij zegt dat er hele armadas van Russische en Chinese schepen rond Groenland varen, maar er is een vrijwel permanente Russische dreiging. China is ook zeer geïnteresseerd in het Arctisch gebied. Dat maakt de argumenten van Trump enigszins houdbaar, maar feit is dat Amerika afhankelijk is van Europa voor expertise", aldus De Hoop Scheffer.
Mark Rutte
Hij prijst de aanpak van Rutte, die een NAVO-missie in het poolgebied voorstelde. "Rutte kwam met zijn voorstel om de NAVO-expertise breed in te zetten en zoveel mogelijk bondgenoten te overtuigen mee te doen", zegt De Hoop Scheffer, die kritiek dat Rutte zou dansen naar Trumps pijpen afwijst. "Rutte heeft terecht de afgelopen dagen achter de schermen gewerkt om deze gesprekken te voeren. Kern van internationale diplomatie is: in het openbaar een statement doen, maar achter de schermen probeer je alles bij elkaar te houden."
Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.
Toch is Groenland volgens De Hoop Scheffer nog niet uit Amerikaanse handen. "Trump wil Groenland 'hebben' en die ambitie zal hij niet snel opgeven. Hij zal nu een campagne starten om de Groenlanders tevreden te stellen, los van het veiligheidsverhaal. Maar op de lange termijn wil hij Groenland inlijven."
"Het is een proces dat tijd kost", vervolgt hij. "Trump zit nu in zijn tweede termijn en heeft nog altijd een congres waar langzaam verzet opborrelt. Na de midterms kan de politieke situatie in de VS dus anders zijn."
Gewapend conflict 'idioot'
De Hoop Scheffer sluit een gewapend conflict tussen de VS en Europese NAVO-bondgenoten uit. "Nee, dat is absurd. Zoals minister David van Weel gisteren zei: er kan geen sprake zijn van NAVO-landen die elkaar op Groenland bestrijden. Het is meer dan absurd, het is idioot."
Volgens hem is de NAVO nooit serieus in gevaar geweest. "Het is bijzonder dat er discussie is omdat één NAVO-partner een gebied wil inlijven dat onder het NAVO-verdrag valt en Artikel 5 betreft. Als dat scenario uit de hand zou lopen, zou dat een dolk in de rug van de NAVO zijn en het einde kunnen betekenen, maar dat scenario zie ik voorlopig niet komen."