Ruslandkenner stellig: 'De oorlog in Oekraïne begint pas als hij voorbij is'

Volgens auteur en Ruslandkenner Pieter Waterdrinker begint de oorlog in Oekraïne pas als hij voorbij is. "Stel dat er nu een wapenstilstand komt, dan komen een miljoen getraumatiseerde Russen en Oekraïners terug. Het zal de samenleving doen eroderen", zegt hij in de Sven op 1 Wintereditie.

Russische soldaten in Oekraïne hebben "vermoord, verkracht en geplunderd", somt Waterdrinker een aantal verschrikkingen op. "In Russische bordelen proberen mannen met afgeschoten ledematen nog hun gerief te halen bij prostituees, omdat ze stikken van het geld dat ze hebben verdiend."

Kortom, een wapenstilstand zal de Russische samenleving "vergiftigen", is de auteur stellig. De samenleving herstelt simpelweg niet na vrede. Door trauma, wantrouwen en radicalisering is het onduidelijk welke afslag Rusland, maar ook Oekraïne inslaat na een mogelijke vredesdeal.

Luister dit gesprek hier terug als podcast:

Oekraïense soldaten die aan het front hebben gezeten keren terug naar bijvoorbeeld Kyiv. Deze mensen, die worden overspoeld door een mogelijk gevoel van verlies, maar ook trots, kunnen ervan overtuigd zijn dat ze moreel en politiek recht van spreken hebben. "De vraag is dus of de mannen en vrouwen die voor Oekraïne hebben gevochten, op een gegeven moment hun deel gaan opeisen in dat land."

Vrede zal daarom een enorme dynamiek in Oekraïne teweeg brengen, aldus Waterdrinker. "Oekraïne moet bij de Europese Unie komen, daar kan je voor of tegen zijn, maar wij gaan er dan vanuit dat daar een regering zit die hervormingsgezind is. Maar stel dat daar vrije verkiezingen worden gehouden en er wordt een regering gekozen die heel erg lijkt op de Hongaarse regering of die van Slowakije, wat doen we er dan mee? Alles is in beweging."

'Het zijn alleen woorden'

Volgende week komt de Coalition of the Willing weer samen om te spreken over veiligheidsgaranties voor Oekraïne bij een mogelijke wapenstilstand of vrede. "Maar dat zijn vaak woorden. De coalitie kan welwillend zijn, maar de vraag is of Europa en de bevolking welwillend is. Zijn jongens die vuurwerk afsteken en mensen bekogelen in de Europese straten bereid om te vechten om de Europese waarden te verdedigen? Ik vraag het me af."

Hij benadrukt: "Zijn de onderscheidende landen van Europa bereid om te vechten? Ze stellen dat de oorlog in Oekraïne onze oorlog is, maar je kunt ook zeggen: als het onze oorlog is, moet je zelf ook vechten. Dat doen we niet. Dit is het grootste ethische en praktische dilemma dat boven Europa hangt op dit moment."

Westen ten onder?

Bestaat er de mogelijkheid dat het Westen uiteindelijk ten onder gaat als er niets wordt gedaan? "Elke beschaving valt of staat bij het feit of je bereid bent om die samenleving te verdedigen. Het gezag in Europa wordt uitgedaagd. Door deze lafhartige houding heeft Europa een probleem."

Ook hebben we volgens hem te maken met een Europese generatie die geen herinnering heeft aan wat leed is. "Zowel Europese politici als de bevolking."

'Hopen dat Poetin struikelt'

Ondanks toenemende onderhandelingen lijkt een wapenstilstand nog ver weg. Waterdrinker durft niet te zeggen of 2026 het jaar van vrede wordt. "Ik weet het gewoon niet. Deze oorlog is afhankelijk van één persoon: Poetin. We moeten hopen dat Poetin struikelt. Dat kan economisch, geopolitiek of in de oorlog zijn, of misschien wel letterlijk."

De auteur woonde decennialang in Moskou en Sint Petersburg en ziet dat, "hoe gek het ook klinkt", Rusland en Oekraïne nog steeds met elkaar verweven zijn, zowel qua geschiedenis als qua bevolking. "Dat maakt deze oorlog, die al vier jaar duurt, zo tragisch. Ik heb de Russische cultuur en geschiedenis zien ontsporen. Rusland heeft altijd een zwarte geschiedenis gehad, maar er waren ook lichtpunten. Denk aan de pracht van de literatuur, het theater. Dat is door deze oorlog helemaal ingestort."