Europees tegenvoorstel op Trump-plan helpt Oekraïne: 'Grote progressie geboekt'

Europese landen zijn met een tegenvoorstel gekomen voor het 28-puntenplan van Donald Trump om de oorlog in Oekraïne te beëindigen. Tijdens een topoverleg in Genève zijn Amerikaanse, Oekraïense en Europese delegaties bijeengekomen om het plan van Trump te bespreken.

Het tegenvoorstel, dat volgens Reuters afkomstig is van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland, volgt grotendeels het Amerikaanse voorstel, maar punt voor punt zijn wijzigingen aangebracht of pleiten ze voor het schrappen van voorstellen. "Er staan nu heel veel pro-Russische punten in", zegt defensiespecialist Peter Wijninga over het Amerikaanse plan.

Na afloop van het overleg zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat er constructief overleg had plaatsgevonden, dat er "grote progressie is geboekt" en dat ze "een stuk verder zijn gekomen dan een week geleden".

Toch is het nog vrij onduidelijk hoe het vervolg eruit gaat zien. "Het was het voorstel van Trump, waarvan sommigen zeggen dat het ingefluisterd is door Poetin. Nu is er een alternatief dat met name door Oekraïne en Europese leiders wordt gepusht", zegt Wijninga in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Compromis is noodzakelijk

De grootste verschillen tussen de twee plannen zijn de voorgestelde beperkingen van het aantal Oekraïense strijdkrachten en het opgeven van grondgebied. Europese landen stellen voor om het Oekraïense leger, in een vredessituatie, te beperken tot 800.000 militairen, in plaats van een algemene beperking tot 600.000 militairen, wat de VS heeft voorgesteld.

Europa wil daarnaast dat Oekraïne het door Rusland bezette grondgebied niet militair herovert en dat onderhandelingen over grondgebied plaatsvinden op basis van de huidige frontlinie. De Amerikanen pleiten ervoor dat bepaalde gebieden al vóór de onderhandelingen aan Rusland worden toegewezen.

Ook stelt het tegenvoorstel dat Oekraïne veiligheidsgaranties van de Verenigde Staten krijgt en dat NAVO-lidmaatschap een mogelijkheid blijft als de lidstaten unaniem daarmee instemmen. Het Amerikaanse punt dat "de NAVO niet verder wordt uitgebreid" is dan ook geschrapt.

"Beide partijen hebben zich altijd maximalistisch uitgedrukt", ziet Wijninga. "Van Rusland is bekend wat ze willen, er een marionettenstaat van maken. Die vier oblasten willen ze annexeren, inclusief de Krim. Van Zelenski horen we voortdurend dat hij alle Russen het land uit wil hebben. Beiden weten in hun achterhoofd dat er een compromis moet worden gesloten, maar daar communiceren ze natuurlijk niet openlijk over. Dan geef je alles weg voordat je aan tafel zit."

Zelenski 'heeft geleerd'

"Er moet uiteindelijk één plan uitkomen waar beide partijen 'ja' tegen zeggen. Dat is op dit moment absoluut nog niet duidelijk", zegt Wijninga. Hij ziet dat Volodimir Zelenski het eerste voorstel van het plan constructief heeft benaderd, ondanks de grote gevolgen voor Oekraïne. "Hij presenteert zich als meewerkend voorwerp, omdat hij zijn lesje heeft geleerd. Hij moet niet tegen Trump ingaan, dan krijg je de wind van voren."

Elk plan dat tot nu is verschenen, is in zijn nadeel, ziet de defensiespecialist. "En de plannen die in zijn voordeel waren, werden door Rusland keihard afgeschoten."

Plan verrassing in Amerika

Het 28-puntenplan kwam als verrassing, ook voor velen binnen de Amerikaanse overheid. "Het is weer door een klein clubje rond Trump bekokstooft. Steven Witkoff wist er als één van de weinigen van en we weten dat hij naar Rusland leunt", weet Wijninga.

De defensiespecialist noemt de ontwikkeling desalniettemin positief. "Er moet een concept op tafel komen waarover kan worden gesproken. Dat is nu gebeurd, ook al ben je het met een heleboel zaken in dat concept niet eens. Maar het is een aanleiding om met elkaar om de tafel te gaan zitten en om tot iets werkbaars te komen."