28-puntenplan Oekraïne is 'cynisch machtsvertoon' en 'gedeeltelijke capitulatie'

Het 28-puntenplan van Donald Trump om de oorlog in Oekraïne te beëindigen is "cynisch machtsvertoon" en een "gedeeltelijke capitulatie". Dat zegt een bezorgde Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen, in WNL Op Zondag op NPO 1. "Hier wordt een land onder druk gezet om gebied op te geven aan de agressor."

Zondag bespreken delegaties van Oekraïne en de Verenigde Staten het plan in Zwitserland. "Er staan ook punten in waarvan ik denk dat Oekraïne ze zo zal accepteren. Een herstelfonds bijvoorbeeld, inclusief geld dat komt uit bevroren Russische tegoeden. Daar zijn ze best voor. Rusland overigens niet, denk ik."

De helft van de winst gaat overigens naar de Verenigde Staten. "Daar staat het plan dus helemaal vol mee. Er staat ook in dat er vanuit wordt gegaan dat Rusland niet Europese landen aanvalt. Er vanuit gaan...dat mag gewoon helemaal niet!", benadrukt de hoogleraar. "Dat hoef je helemaal niet op te schrijven. Er staan heel veel rare dingen in."

Grote concessies

Oekraïne moet grote concessies doen als het uitgebreide plan doorgang vindt. Dat bestaat onder meer uit het opgeven van grondgebied (de hele oostelijke Donbas, ook gebieden die op dit moment niet bezet zijn door Rusland), het inkrimpen van het leger en het inleveren van strategische langeafstandswapens. "Poetin pakt het initiatief. In plaats van drie á vier jaar te moeten doorvechten, krijgt hij nu dingen gratis en voor niets", verzucht De Wijk.

Luister deze uitzending van WNL Op Zondag hier terug als podcast:

Dat in het plan staat dat Oekraïne de facto een aantal gebieden moet opgeven, is volgens De Wijk een interessante nuancering. "Omdat het een erkenning is, maar geen juridische erkenning". Daarmee worden deze gebieden feitelijk gezien niet officieel Russisch.

Trump krabbelt terug

De Wijk noemt een ander voorbeeld uit het plan. "Amerika gaat volgens het plan bemiddelen tussen Rusland en de NAVO om tot een oplossing te komen in Europa. Maar Amerika is de baas van de NAVO. Het is diplomatiek broddelwerk, het gaat maar door."

Trump is er zelf inmiddels ook achter gekomen dat het plan zacht gezegd niet helemaal waterdicht is. "Hij heeft gezegd dat dit plan niet het laatste bod is en dat ze nog veel verder kunnen gaan. Volgens hem wordt er nu onderhandeld", maar Volodimir Zelenski staat met zijn rug tegen de muur.

Zelenski zei dat Oekraïne voor een moeilijke keuze komt te staan. "Of verlies van waardigheid, of het risico een belangrijke partner te verliezen", doelend op de VS. "Hij kan wel doorvechten", aldus De Wijk, "maar dan heeft hij wel de steun van de Europeanen nodig". Een belangrijk punt is dat Trump "dit plan niet kan initiëren zonder steun van de Europeanen".

'Bevries huidige frontlinie'

Europese politici hebben het plan daarom niet gelijk bekritiseerd. Dat is volgens De Wijk logisch. "Dat zou ik ook niet doen. Als ik politicus was geweest, had ik ook gezegd: laten we hierover gaan praten. Uiteindelijk wil je vrede. Die oorlog moet stoppen, maar het moet wel een rechtvaardige vrede zijn. Anders eindig je met een soort vredesverdrag van Versailles, dat de aanleiding is geweest voor een volgende oorlog, de Tweede Wereldoorlog."

Wat er nu moet gebeuren, is volgens De Wijk de huidige frontlijn bevriezen en vervolgens onderhandelen over de rest van de punten. "Ik ben heel benieuwd wat Trump dan gaat zeggen als zo'n plan daadwerkelijk op tafel ligt." Uiteindelijk is De Wijk stellig. "Poetin is vele malen beter in onderhandelen dan de vastgoedjongens van Trump."