Oud-VVD-campagnestrateeg Bas Erlings voorspelt winnaar verkiezingen: 'D66'
Als het aan voormalig VVD-campagnestrateeg Bas Erlings ligt, stoppen we in Nederland met peilingen rond de verkiezingen. Die peilingen hebben (te) veel invloed op de verkiezingsuitslag en houden partijen weg bij de inhoud, stelt Erlings, die zelf overigens wel een winnaar voorspelt. "D66."
"Zonder peilingen zou de campagne er heel anders uitzien. Nu ontstaat er een soort tactisch spel", begint Erlings in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "De VVD zegt: 'Stem op mij, anders wordt Timmermans de grootste' en andersom." Zonder peilingen zijn partijen meer aangewezen op hun eigen verhaal, zegt hij. "Ze weten dan niet waar ze staan. Je zou dan heel andere strategieën krijgen bij politieke partijen."
Ook politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen begrijpt de kritiek op peilingen. "We hebben het al weken over die peilingen. Je ziet het overal in talkshows voorbij komen: de ene peilingman na de ander. Er hangt echt veel vanaf, de debatten worden erop ingericht."
Van Viegen ziet dat Joost Eerdmans van JA21, dat in de Tweede Kamer maar één zetel heeft, bij veel debatten aanwezig is omdat hij hoog staat in de peilingen. "NSC heeft twintig zetels in de Tweede Kamer, maar nul zetels in de peilingen. Zij mogen daarom niet meedoen. Peilingen hebben echt veel invloed."
Stilteperiode
In veel Europese landen geldt vlak voor de verkiezingen al een zogenoemde stilteperiode, waarin peilingen en campagne-uitingen tijdelijk verboden zijn. Zo hanteert Polen een streng verbod op zowel peilingen als campagneactiviteiten vanaf middernacht vóór de stembusgang, en mag Italië vijftien dagen voor de verkiezingen al geen nieuwe peilingen meer publiceren.
Ook landen als Slowakije en Albanië kennen vergelijkbare beperkingen. In andere Europese landen, waaronder Nederland en Duitsland, bestaan zulke regels niet of zijn ze aanzienlijk soepeler. Het doel van een stilteperiode is kiezers de kans te geven in alle rust hun keuze te maken, zonder beïnvloeding door de laatste peilingen of felle campagnes.
Volgens Erlings is een verbod op peilingen rond de stembusgang in Nederland mogelijk. "Ja, het kan makkelijk", denkt de oud-VVD-medewerker. Hij benadrukt het belang: "De peiling bepaalt compleet het strategisch stemmen. Zeker als er, zoals nu, nog zoveel kiezers zweven, ben je als politieke partij alleen maar bezig om zoveel mogelijk zwevende kiezers naar je toe te trekken. Als partijen niet weten waar ze staan in de peilingen, gaat het meer over de verkiezingsprogramma's."
'D66 de grootste'
Morgen stemt Nederland; vanavond is het NOS Slotdebat. Van Viegen: "Het is de allerlaatste kans om de handschoenen verder uit te doen. De groep zwevende kiezers is dus gigantisch, dus er is voor partijen nog veel mogelijk. En er wordt veel gekeken naar het NOS Slotdebat, dat moet je niet onderschatten. Zo lang er zwevende kiezers zijn, is er nog wat te winnen."
“Mensen worden morgen wakker met wat er vanavond gebeurt. Het zit vooraan in hun hoofd als ze naar het stemhokje lopen. Er staat veel op het spel, maar politici zijn doodop.”
"Dit debat is superbelangrijk", weet ook Erlings. "Mensen worden morgen wakker met wat er vanavond gebeurt. Het zit vooraan in hun hoofd als ze naar het stemhokje lopen. Er staat veel op het spel, maar politici zijn doodop. Ze moeten vanavond naar de randjes toe om punten te scoren, waar ook de fouten gemaakt worden. Het wordt ontzettend spannend."
Erlings waagt zichzelf aan een voorspelling. "Zullen we het proberen? D66. Jetten heeft geluk gehad dat Wilders niet meedeed bij een debat, waardoor hij opeens aandacht kreeg en snel begon te stijgen."