Dit is waarom je AI niet moet gebruiken voor het bepalen van je politieke stem

Een groeiende groep kiezers baseert zijn stem op basis van kunstmatige intelligentie. Dat lijkt handig, maar is allesbehalve waterdicht, zo schrijft De Telegraaf dinsdag. De democratie wordt daardoor op alle mogelijke manieren ondermijnd, zo vindt Yoeri Albrecht, directeur van debatcentrum De Balie.

"Chatbots zijn niet geschikt", waarschuwt Monique Verdier, vicevoorzitter Autoriteit Persoonsgegevens, in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Omdat die in 56 procent bij twee partijen uitkomen in plaats van bij de partij die aansluit bij jouw inzichten. Dat betekent dat de democratie ondermijnd kan worden, omdat de verkiezingen op deze manier beïnvloed worden."

Albrecht ziet ook de gevaren van het AI-gebruik door kiezers. "Wat een chatbot doet, is alleen maar heel snel door honderdduizenden documenten gaan en dat naast elkaar stoppen. Als bepaalde documenten vaker voorkomen, dan staat het bovenaan. Hij redeneert niet vanuit jou, hij indiceert. Dat beseffen heel veel mensen niet. Die denken dat het een advies aan hen is. Maar het is gewoon wat statistisch vaker voorkomt op het internet. Ook als dat reinste onzin is, komt dat bovenaan te staan."

TikTok

"Dit is heel gevaarlijk", stelt ook campagnestrateeg Bas Erlings. "Je ziet dat TikTok de grootste nieuwsbron voor mensen onder de 30 is. TikTok is van Chinezen en die bepalen dus welke berichten je wel en niet te zien krijgt. Dat is net als met AI. Andere landen bepalen eigenlijk hoe onze kinderen informatie tot zich nemen. Als de Chinezen hier een televisiezender zouden willen kopen, zouden we dat nooit goedvinden. Maar dit vinden we wel goed. Onze democratie is hier gewoon niet tegen bestand."

Volgens Albrecht is de invloed van AI een onderwerp dat meer aandacht verdient. "Heel veel mensen baseren hun stem op AI en beseffen niet dat ze in een bepaalde richting gepusht worden. AI doet aanbevelingen van Google en noemt meestal de grootste partijen. Dat is wederom gebaseerd op dat statistische onderzoek. Die partijen worden vaker genoemd op het internet, dus komen vaker terug in AI-bots. Met andere woorden: kleinere partijen hebben echt aantoonbaar nadeel. Dat is een van de vele manieren waarop het dus niet klopt."

Kleine partijen delven onderspit

Politiek verslaggever Tessa van Viegen merkt dat veel mensen in haar omgeving aan chatbots vragen wat ze moeten stemmen. "Ze komen heel vaak uit op GroenLinks-PvdA en de PVV, want dat zijn de meest voorkomende. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft onderzoek gedaan. Zelfs als je het programma van het CDA invoert en zegt: dit vind ik belangrijk, krijg je nog steeds niet altijd het CDA eruit. Je ziet dat bepaalde partijen echt het onderspit delven."

Van Viegen doet een oproep aan de kijkers: "Ga zelf onderzoek doen en ga niet blind af op zo'n chatbot. Vraag niet: wat moet ik stemmen? Er komt niet uit wat jouw voorkeur heeft. Je moet gewoon een stemwijzer invullen. Stel dat je kernenergie te complex vindt, dan kan je desnoods aan een chatbot vragen wat de voors en tegens zijn. Dan moet je een specifieke vraag daarover stellen, voer niet een algemene vraag in, want je krijgt er niet uit wat daadwerkelijk jouw voorkeur heeft."

Rusland en China

Het is onvermijdelijk geworden dat AI directe invloed gaat hebben op de verkiezingsuitslag. "Dat is heel ernstig", stelt Albrecht, die bijval krijgt van Erlings: "Echt heel gevaarlijk. Je ziet ook vaak onder jongeren dat door TikTok Forum voor Democratie het grootst is. Die zullen ook wat onderpeild worden. Dat heeft dus gewoon met algoritmes te maken uit het buitenland wat onze jongeren te zien krijgen."

Buitenlandse mogendheden zoals Rusland en China hebben andere belangen dan wij in Nederland, weet Albrecht. "Zij hebben een andere kijk op hoe de wereld bestuurd moet worden dan wij. Dat kan ook wel heel snel in ons eigen nadeel zijn."