Jojanneke Van den Berge (45) schrijft boek over studentencorps: 'Oud-leden moeten hun mond opentrekken'
Studentenverenigingen draaien om traditie, vriendschappen voor het leven, gezelligheid en natuurlijk borrels. Maar achter gesloten deuren spelen zich ook zaken af waar zelden over wordt gesproken. Programmamaker Jojanneke van den Berge, voormalig lid van het Utrechtse corps UVSV, schreef de roman Uf over haar studentenvereniging. Ze wil afrekenen met de zwijgcultuur binnen corpora.
"Er gaat een heleboel mis binnen studentenverengingen", zegt Van den Berge in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Volgens mij hebben we het allemaal meegekregen in de afgelopen jaren in de media. Ik heb me heel erg geërgerd aan een aantal dingen. Zoals de speeches in Amsterdam bij het ASC (Amsterdamsch Studenten Corps, red.) een aantal jaar terug. Daar werd gesproken over het "nekken breken van vrouwen om onze lus erin te steken" en dat "vrouwen sperma-emmers" zijn."
"Dan denk ik: waar blijft Philippe Remarque, oud-hoofdredacteur van De Volkskrant en oud-lid van het ASC? Waarom sta je niet op en zeg je er niets van?" Als ander voorbeeld noemt ze Wopke Hoekstra, huidig eurocommissaris voor Klimaat. "Hij was senator in Leiden. Mannen met vooraanstaande functies en sterke rolmodellen kunnen opstaan en laten zien dat ze dit afkeuren. Dat gebeurt niet, vanwege de angst dat mensen denken dat hun kinderen misschien ook wel lid worden en dat hen dat vervolgens benadeeld. Dat speelt allemaal mee. Het is een gesloten wereld die zich vaak voortzet ook na de studententijd."
“Mannen met vooraanstaande functies en met sterke rolmodellen kunnen opstaan en laten zien dat ze dit afkeuren”
Daarom vond Van den Berge het belangrijk een boek te schrijven. "Enerzijds omdat er veel misgaat, anderzijds omdat er heel veel mooie kanten zijn die onderbelicht blijven." Voor het voortbestaan van het corps is het volgens de auteur belangrijk om iets meer openheid van zaken te geven. "Ik heb met dit boek licht willen schijnen op een besloten wereld, waarvan de muren normaal omhoog zijn getrokken en hoog worden gehouden. Ik wil iets meer begrip kweken, maar ook dat je als oud-lid je mond mag en moet opentrekken over wat er misgaat."
Externe eer
Naar eigen zeggen deed Van den Berge (45) twintig jaar over het werk. "Ik begon ermee toen ik nog lid was van het corps in Utrecht." Het ene jaar ging het schrijven soepeler dan het andere. "Bij het corps is er sprake van een externe eer. Dat betekent dat je niet spreekt over wat er gebeurt, maar ook niet als het misgaat. Dat hebben we met elkaar afgesproken. Als je daarover naar buiten treedt, val je buiten de groep. Dat is een angst voor velen."
“Er zijn vreselijke excessen en die worden breed uitgelicht, maar er gebeuren ook heel veel mooie dingen op studentenverenigingen. Ik heb mijn vrouw er bijvoorbeeld ontmoet.”
Joost Eerdmans, zelf lid geweest van studentenvereniging Laurentius in Rotterdam: "Het is een gesloten gebeuren, maar ik ben blij dat Jojanneke zegt dat het niet alleen maar kommer en kwel is. Er zijn vreselijke excessen en die worden breed uitgelicht, maar er gebeuren ook heel veel mooie dingen in verenigingen. Ik heb mijn vrouw bijvoorbeeld ontmoet op de vereniging. We hadden ook de afspraak dat je een vrouw altijd 's nachts naar huis bracht, dat was een mos, een afspraak."
Bangalijsten
Volgens Van den Berge mogen universiteiten veel strenger toezien op verenigingen en zijn maatregelen vaak maar tijdelijk van aard. "Dan laten ze de teugels weer vieren en gaat het weer door", gaat Van den Berge verder. "Ik vond dat en ik heb dat met het boek willen vangen. De jongens die bangalijsten maakten in Utrecht worden nu vervolgd. Het OM heeft dat besloten. Ik vind dat jammer. Ik had liever de mensen van de speeches in Amsterdam vervolgd willen zien. Dat waren senatoren, jongens uit de ontgroeningscommissies met bestuurlijke functies."
Van den Berge noemt de vervolging van de Utrechtse studenten "een etalagezaak van het OM". "De senaat van het USC gooit deze jongens voor de bus. Ze trekken hun handen ervan af, zoals altijd gebeurt wanneer het misgaat. Dan wordt gezegd dat dergelijk gedrag 'absoluut niet binnen de normen en waarden past' en ze 'er niets mee te maken hebben'. Dat is gewoon bullshit."
Dat de bangalijstopstellers werden vervolgd en niet de omstreden ASC-sprekers, verbaast Van den Berge. "De speeches in Amsterdam waren eigenlijk gewoon een oproep tot geweld. Het OM kan niet vervolgen voor groepsbelediging, omdat vrouwen volgens de wet geen groep zijn. Daarmee was de zaak af."
'Word vooral lid'
Op haar boek, dat twee dagen geleden uitkwam, ontvangt ze naar eigen zeggen heel veel positieve reacties van oud-leden. "Ik heb de afgelopen weken ook gesprekken gevoerd met een aantal politici en advocaten. Zij zeggen ook dat het heel goed is wat ik zeg en dat ik verwoord wat zij vinden en dat zij denken dat het gaat loskomen. Er zijn ook mensen die zich afvragen waarom ik dit doe en of het nodig is. Ook op allerlei belangrijke functies, want mensen uit het corps komen vaak daar terecht."
Van den Berge sluit positief af: "De ervaringen in mijn boek zijn persoonlijk. Ik hoop dat de mensen ook genieten van de mooie kant. Ik zat bij de laatste vrouwenvereniging van Nederland. Ik heb me nog nooit zo sterk en vrij gevoeld. Dat gun ik elke vrouw. Word vooral lid, maar neem gewoon je ruimte in en sta voor je plek."