Geert Wilders voelt 'grote verantwoordelijkheid' en hervat campagne: 'De druk nam toe, hij verloor zetels'

Geert Wilders hervat zijn campagne, meldt hij woensdagochtend. De druk op de PVV-leider om in debat te gaan nam toe, ook vanuit de eigen achterban, vertelt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen. "Hij verloor zetels, met als reden dat hij niet meedeed."

"Er komen nu verkiezingen aan, het is campagnetijd en ik voel een grote verantwoordelijkheid voor Nederland en alle PVV-kiezers", schrijft Wilders op X. Tot de verkiezingen gaat Wilders onder meer naar Vandaag Inside, het Jeugdjournaal en het NOS Slotdebat.

Dreiging

Op vrijdag schortte de PVV-voorman zijn campagne tijdelijk op vanwege een mogelijke dreiging vanuit België. Wilders leeft al jaren onder strenge beveiliging en heeft meermaals berichten gedeeld over bedreigingen die tegen hem worden geuit. Ook een groot deel van zijn verklaring van woensdag besteedt hij aan zijn veiligheid. "Ik ken na al die jaren het gevoel van persoonlijke vrijheid niet meer."

Tekst gaat verder onder de X.

Andere partijen spraken hun medeleven uit met Wilders. Tegelijkertijd lieten ze doorschemeren dat ze wel mogelijkheden zagen om veilig met hem in debat te gaan. Vrijdagavond pleitte VVD-leider Dilan Yeşilgöz in Café Kockelmann ervoor om het RTL-debat in een bewaakte omgeving te organiseren, zodat Wilders toch mee zou kunnen doen. De organisatie wilde daaraan meewerken, maar Wilders sloeg dat aanbod af.

'Druk werd iedere dag groter'

"We merkten de afgelopen dagen dat de druk op hem iedere dag groter werd", vertelt Van Viegen in Goedemorgen Nederland op NPO 1 over de afwezigheid van Wilders. "We willen niets afdoen aan de dreiging. Hij leeft al jaren onder extreme beveiliging, waarvan wij ons geen voorstelling kunnen maken. Dat is absoluut vreselijk. Maar je merkte wel dat onder politici en ook onder zijn eigen kiezers de druk opliep om weer mee te doen."

In een dinsdag gepubliceerde peiling van EenVandaag en Verian daalde de PVV licht. Eind september stond de partij daar nog op 34 zetels, half oktober is dat 31 zetels. "Hij verloor wat zetels, met als reden dat hij niet meedeed. Zijn achterban wilde hem juist graag in debat met de anderen zien. Dat gaat de kiezer nu dan toch krijgen."

In de Haagse wandelgangen klonk ook kritiek op de afwezigheid van Wilders. "Collega-lijsttrekkers hoor je achter de schermen zeggen dat hij dit misschien deels bewust gebruikt voor zijn campagne", zegt Van Viegen. "Op deze manier hoefde hij natuurlijk ook niet de confrontatie aan te gaan met de anderen en hoeft hij niet uit te leggen waarom het de PVV niet is gelukt om allerlei asielmaatregelen te treffen, terwijl ze dat wel hadden beloofd. Dat sentiment leeft in Den Haag."

Wilders kiest zorgvuldig waar hij aanschuift. "Hij is selectief. Alle andere lijsttrekkers komen bijvoorbeeld voorbij in Nieuwsuur, Wilders heeft vorige week al laten weten dat hij daar niet naartoe gaat. Bij de verkiezingsreeks die jullie op de bank organiseren schuift hij ook niet aan."

Vrijdagavond is Wilders te gast in Vandaag Inside, waar hij in aanloop naar de vorige Tweede Kamerverkiezingen in 2023 goed uit de verf kwam. "In VI hadden de heren aan tafel gisteren overigens flinke kritiek op hem. Ze wisten toen nog niet of hij wel of niet zou komen en daar waren ze niet over te spreken", zegt Van Viegen. "Vrijdag zal hij daar dan toch zijn."

'Je moet terughoudend zijn'

Oud-VVD’er Ankie Broekers-Knol, te gast in de studio, wil niet meegaan in de gedachte dat Wilders een slaatje slaat uit zijn situatie. "Ik moet eerlijk zeggen: twintig jaar die enorme beveiliging die hij heeft, moet echt verschrikkelijk zijn", zegt ze. "Als je dan hoort van die dreiging uit België, toch dichtbij, dan krijg je er weer een klap bij. Ik kan mij voorstellen dat hij gezegd heeft: jongens, voorlopig even niet."

Ze vindt het wel "verstandig" dat Wilders alsnog in debat gaat. "Hij heeft beveiliging, hij heeft mensen die hem goed in de gaten kunnen houden. Het is denk ik voor de verkiezingen enorm belangrijk dat hij ook zijn stem kan laten horen."

Voorzitter van Bouwend Nederland en oud-VVD’er Arno Visser kent Wilders goed. "Ik vind het een schande voor onze rechtsstaat dat we een politicus hebben die meer dan twintig jaar niet vrij is", zegt hij. "Ik was directe collega van Geert, vanaf 1992. We waren goed bevriend. We hebben samen nog zijn veertigste verjaardag gevierd en vlak daarna was hij zijn vrijheid kwijt. Dat doet me wel wat."

Inmiddels leeft Wilders ruim twintig jaar met strenge persoonsbeveiliging. Dat heeft ook gevolgen voor de vriendschap, zegt Visser. "Het is bijna onmogelijk met iemand die in zulke omstandigheden leeft. Hij is bij mij thuis geweest, je mag er niet alles over vertellen, maar je kunt je niet verplaatsen in iemand die al meer dan twintig jaar zo moet leven."

Ook hij vindt de argwaan richting Wilders onkies. "Ik vind het ook te makkelijk als wij een oordeel hebben over hoe hij zich moet voelen na dat nieuws uit België", doelt Visser op de kritiek op Wilders’ afwezigheid tijdens het RTL-debat. "Daar moeten we heel terughoudend in zijn. Het is mentaal ongelofelijk lastig."