Aantal tachtigplussers verdubbelt en dat roept vragen op: 'We kunnen niet alles hiernaartoe blijven halen', zegt Jan Paternotte (D66)

Het aantal tachtigplussers in Nederland zal de komende twee decennia verdubbelen, verwacht het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat roept vooral vragen op over onze arbeidsmarkt. "De groep 20- tot 65-jarigen, de mensen die op de arbeidsmarkt zijn, groeit veel minder hard", zegt hoofdsocioloog van het CBS Tanja Traag in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Nu telt ons land ongeveer 900.000 inwoners van tachtig jaar en ouder. In 2045 zullen dat er door de vergrijzing en de stijgende levensverwachting 1,8 miljoen zijn volgens de laatste prognose die het statistiekbureau heeft opgesteld.

De totale bevolking van Nederland groeit gestaag door. Momenteel wonen er ruim 18 miljoen mensen in Nederland, en het CBS verwacht dat de grens van 19 miljoen in 2037 bereikt zal worden. In 2058 zal de bevolking de 20 miljoen aantikken. Tegelijkertijd, terwijl de bevolking vergrijst, zal het aantal mensen in de werkzame leeftijd (20- tot 65-jarigen) tot 2040 ongeveer gelijk blijven.

Net als in vorige prognoses verwacht het CBS dat de bevolking vooral zal groeien door immigratie: er komen meer mensen Nederland binnen dan er vertrekken. Het statistiekbureau verwacht dat dit zo blijft, ook al wil het huidige kabinet de immigratie terugdringen. De bevolkingsgroei tot 2070 ligt een fractie hoger dan in de vorige vooruitblik van het CBS.

"Als je kijkt naar het huidige politieke en maatschappelijke debat, dan zijn er heel veel zorgen over de bevolkingsgroei", weet Traag. "Het gaat bijvoorbeeld over wonen; waar moeten al die mensen heen? Wordt het niet te vol? Migratie is in die context een aandachtspunt waar heel nadrukkelijk over gesproken wordt. Op dit moment is de snelheid van de groei er wel uit. Maar het land wordt steeds voller, dat is een feit."

Zorgen om handen aan het bed 

Het groeiende aantal ouderen zet de toch al krappe arbeidsmarkt verder onder druk. "Op dit moment is één op de vijf mensen 65-plus. Wat je op de lange termijn ziet, is dat die groep gaat groeien, door de babyboom na de Tweede Wereldoorlog, maar ook omdat mensen steeds langer leven. Het aantal tachtigplussers verdubbelt de komende jaren. Dat betekent in ieder geval dat je een steeds grotere groep mensen hebt die zorg nodig hebben."

De groep 20- tot 65-jarigen, die de arbeidsmarkt bevolkt, groeit veel minder hard en wordt naar verhouding steeds kleiner ten opzichte van de 65-plussers. Traag: "De zogenaamde handen aan het bed zijn dus een punt van zorg. We hebben een krappe arbeidsmarkt en ook daarvan verwachten we dat dat wel zo kan blijven, als je kijkt naar de potentiële beroepsbevolking."

De bevolkingsgroei houdt ook de politiek bezig. Kamer en kabinet bogen zich begin deze maand over het rapport van de staatscommissie-Van Zwol over bevolkingsgroei. Even daarvoor kondigde het kabinet al aan dat het wil sturen op een gematigde bevolkingsgroei naar maximaal 19 tot 20 miljoen mensen in 2050. 

Migratie 

"We zullen dingen moeten doen om ervoor te zorgen dat mensen wel de zorg kunnen krijgen die ze nodig hebben", zegt D66-Tweede Kamerlid Jan Paternotte, ook te gast in Goedemorgen Nederland. Hij wil het mogelijk maken dat mensen die langer willen doorwerken later hun AOW kunnen ontvangen tegen een hogere maandelijkse uitkering. "Als we alles moeten dragen met mensen tussen 20 en 65 jaar... Dat zijn er steeds minder."

Paternotte wil kijken naar migratie. "Onze economie moet toch blijven draaien. Je moet daarom keuzes maken in wat voor arbeidsmigratie we nodig hebben", zegt het Kamerlid. "Als we ze in de zorg echt nodig hebben, moeten we dan zoveel arbeidsmigranten hiernaartoe blijven halen voor al die slachthuizen of de kassen? We moeten er strategischer mee omgaan, anders houden we in Nederland geen controle over hoe de bevolking er straks uitziet."

Hij gaat verder: "We hebben een economie waarin we best veel mensen naar Nederland halen om laagbetaald werk te doen, waar dan de werkgever wel beter van wordt, maar tegelijkertijd zet je acht mensen in één huis in een woonwijk. Voor de mensen in de wijk geeft dat een heel ander gevoel, als er vijf mensen 's avonds laat op straat staan, omdat ze net uit hun werk komen."

"Ik denk echt dat we keuzes moeten maken", benadrukt Paternotte daarom. "We hebben in Nederland een aantal hoogwaardige bedrijven, zoals ASML. We kunnen niet alles hiernaartoe blijven halen." Een bedrijf als ASML weegt zwaarder dan een slachthuis of een kas, vindt de D66'er. "Het één is een bedrijf dat in de regio voor economische groei zorgt, en dat hebben we nodig. In het Westland wordt ook geld verdiend, maar tegelijkertijd barst Den Haag uit z'n voegen."

'Er moet naar een oplossing gekeken worden'

Volgens politiek verslaggever Tessa van Viegen ligt het voor andere partijen een stuk ingewikkelder om aan die knop te draaien. "Maar er is in Den Haag wel oor naar het zoeken naar een oplossing voor het feit dat we met z'n allen ouder worden en dat de beroepsbevolking kleiner wordt. Als de overheid geld wil uitgeven aan goed onderwijs en goede zorg, dan moet het geld ook wel binnenkomen. Er moet naar een oplossing gekeken worden."

Het CBS wijst er overigens op dat er veel onzekerheden zijn. Zo kan het aantal migranten van jaar tot jaar sterk fluctueren. Ook is niet zeker of de stijging van de levensduur in de toekomst in hetzelfde tempo zal doorzetten, en of Nederlanders een voorkeur voor een gezin met twee kinderen blijven houden.