Nieuwe kabinetscrisis voorkomen door akkoord onderwijsbegroting: 'Het was heel erg spannend'
Met het akkoord over de onderwijsbegroting is een mogelijke kabinetscrisis afgewend. "Het was deze week echt wel heel erg spannend of ze er überhaupt uit zouden komen", zegt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen.
Gisteravond bereikten de coalitie en vier oppositiepartijen een akkoord over de begroting voor onderwijs. Eerder werd al afgesproken om bijna 750 miljoen euro minder te bezuinigen, maar de partijen moesten nog wel overeenstemming bereiken over hoe die bezuinigingen gefinancierd zouden worden. Het benodigde geld komt deels uit het budget van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Het kabinet wilde twee miljard euro besparen op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daar keerden CDA, SGP, ChristenUnie, JA21 en D66 zich tegen. Die laatste partij stapte eerder uit het overleg met de coalitie. De coalitie heeft de steun van de oppositiepartijen nodig omdat zij in de Eerste Kamer geen meerderheid heeft.
Kabinetscrisis lag op de loer
"Ze zijn twee weken aan het onderhandelen geweest", vertelt Van Viegen in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Eerst met vijf oppositiepartijen aan tafel, uiteindelijk met vier. Eerder deze week was echt het gevoel: ik weet niet of we eruit gaan komen. Dat hoorde ik bij veel partijen terug. Nu is er dus toch witte rook."
'Het was heel erg spannend voor coalitie'
Deze week werd vooral gesproken over de dekking; de manier waarop het deels terugdraaien van de bezuinigingen betaald kan worden. De coalitiepartijen zouden hebben voorgesteld om elders op de begroting van onderwijs te snijden om zo tegemoet te kunnen komen aan de wensen van de oppositie.
Van Viegen: "Toen dat op tafel kwam, zeiden de oppositiepartijen: 'Dit gaan we echt niet doen. En als we op die manier eruit moeten komen, dan stappen we eruit'. Op die manier konden ze niet hun handtekening zetten." Het was daarom spannend of het wel tot een akkoord zou komen. Als dat niet zou lukken, lag een nieuwe kabinetscrisis op de loer.
"Zoals we weten heeft de huidige coalitie geen meerderheid in de Eerste Kamer. Als ze er nu niet uit waren gekomen, hadden ze zich alleen nog tot een linkser verbond kunnen richten, die alle onderwijsbezuinigingen van tafel wilde. Nu is er een soort middenweg gevonden.'" Zonder akkoord was "het echt wel heel spannend" geweest voor het kabinet, benadrukt Van Viegen.
Geen langstudeerboete
De partijen zijn onder meer overeengekomen dat de langstudeerboete (282 miljoen) van tafel gaat, er veel minder wordt bezuinigd op de maatschappelijke diensttijd (130 miljoen) en 75 miljoen bezuinigen op de lerarensalarissen wordt teruggedraaid. Om dit te betalen wordt er bezuinigd op trainingen van medisch specialisten na hun opleiding en wordt geld gevonden bij de onderuitputting van de ov-studentenkaart.
“Eerder deze week was echt het gevoel: ik weet niet of we eruit gaan komen. Dat hoorde ik bij veel partijen terug.”
In totaal wordt 748 miljoen euro aan geplande bezuinigingen geschrapt. "Het coalitieverbond wilde dat 1,2 miljard euro van tafel ging. Zij hebben dus ook water bij de wijn moeten doen", zegt Van Viegen. CDA-leider Henri Bontenbal zei "het is niet een fraaie begroting. We hebben een slechte begroting minder slecht gemaakt". Van Viegen: "Dat geluid hoor je bij eigenlijk alle partijen die aan tafel zaten."
VWS
De oppositie slaagde er in ieder geval in om te voorkomen dat er verder op de onderwijsbegroting zou worden gesneden. "Zij wilden heel graag dat er op VWS bezuinigd zou worden en dat met name het eigen risico minder omlaag zou gaan dan het gaat. Dat was voor de PVV echt geen optie, dat is waar zij campagne mee hebben gevoerd", weet Van Viegen. "Maar op de begroting van minister Fleur Agema (PVV) wordt wel degelijk iets gedaan."
De oppositiepartijen hadden een dag eerder gezegd dat woensdag de dag was dat het "erop of eronder" zou zijn. Donderdag wordt over de begrotingen van de ministeries gestemd.