Moet Fox News 1,5 miljard neertellen voor laster? ‘Ze hebben de leugen van Trump ruim baan gegeven’
Een unieke rechtszaak in de geschiedenis van Amerika: Fox News staat – tenzij de twee partijen schikken – dinsdag voor de rechter in Delaware voor het verspreiden van fake news. Heeft de zender de beschuldigingen van Donald Trump over verkiezingsfraude in 2020 bewust overgenomen terwijl ze wisten dat daar geen enkel bewijs voor was? Dat is de grote vraag die op tafel ligt.
"Ze hebben de leugen van Trump ruim baan gegeven", zegt Amerikakenner Raymond Mens in Goedemorgen Nederland. Stemmachinefabrikant Dominion Voting Systems klaagt Fox News aan en beschuldigt Fox News van laster rond de Amerikaanse verkiezingen van 2020. De fabrikant eist 1,6 miljard dollar (bijna 1,5 miljard euro) van de nieuwszender. Of de rechtszaak écht voorkomt moet nog maar blijken. De juryselectie zou namelijk eigenlijk vandaag plaatsvinden, maar de rechter in de zaak kondigde aan dit uit te stellen. Reden: de partijen zouden in gesprek zijn over een schikking. Verschillende media melden dat de rechter Fox News en Dominion een dag extra de tijd heeft gegeven om onderling een overeenkomst te bereiken. Als Fox en Dominion niet tot een overeenkomst komen, gaat de zaak dinsdagochtend om 09.00 uur (lokale tijd) van start.
Als deze rechtszaak daadwerkelijk plaatsvindt is dat heel bijzonder. "En dat maakt misschien ook dat Fox News wil schikken, want die zien de bui al hangen", zegt Mens. "De vrijheid van meningsuiting in Amerika is een ontzettend groot goed. Daar zit eigenlijk vrijwel geen grens aan. Zeker niet voor mediaorganisaties. Dus dat een rechter ooit een mediabedrijf zoals Fox News voor zou laten komen om te kijken wat daar is gezegd, dat gebeurt eigenlijk nooit."
Hoe zit het precies?
Op de verkiezingsavond in 2020 was Fox News de eerste die het verlies van Trump meldde. "Dat deden ze heel goed, want ze zaten gewoon bovenop de cijfers." Dit kwam ze echter op veel kritiek te staan. "Amerikaanse nieuwsmedia vertegenwoordigen een politieke verdeeldheid. Fox News is de zender van de Republikeinen, en die steunen ook Trump", legt Mens uit.
Daarom dachten de kijkers: 'Wat flikken jullie ons hier nu? Onze grote man, jullie kunnen niet zomaar zeggen dat hij verloren heeft.' Hierdoor sloeg de paniek toe bij Fox News, die haar publiek graag wilde behouden, zegt Mens. "Mede daardoor hebben ze besloten om de leugen van Trump ruim baan te geven." De oud-president beweerde onder meer dat die verkiezingen frauduleus zijn verlopen. Zo werd er onder meer door hem en zijn achterban gezegd dat de machines van Dominion door software of door een algoritme automatisch werden veranderd in stemmen voor Joe Biden.
Persvrijheid
Fox News beriep zich nadat de aanklacht van Dominion bekend werd in eerste instantie op de persvrijheid en stelde in rechtbankpapieren dat de claims van Trump "ontegensprekelijk nieuwswaardig" waren. De zender werd in maart echter op de vingers getikt en mag persvrijheid niet meer aanvoeren, omdat de rechter het bewezen achtte dat de beweringen die werden uitgezonden onjuist en lasterlijk waren. Daardoor vallen ze niet onder de wetten die de pers beschermen.
Op basis daarvan heeft ook Dominion Voting Systems, de fabrikant, gezegd dat zij ook willen zien wat er intern bij Fox News is besproken. Zo is al bekend dat Trumps advocaat Sidney Powell, die regelmatig te zien was bij de zender, door Fox-presentatoren Tucker Carlson en Laura Ingraham in kleine kring als "knettergek" werd omschreven, zegt Mens.
De Amerikakenner denkt dat dit ook een reden is voor Fox News om te schikken. "Als de rechtszaak gaat plaatsvinden, zullen er nog veel meer onderlinge berichten van redactie en presentatoren naar buiten komen." Dat zien ze liever niet gebeuren. "En de derde reden is dat Robert Murdoch, maar ook bekende presentatoren als Tucker Carlson en Sean Hannity allemaal zullen moeten getuigen."
Rupert Murdoch, de baas van Fox News, heeft ook al een verklaring gedeeld, waarin hij heeft gezegd dat hij wist dat het nieuws dat zijn zender over de zogenaamde frauduleuze verkiezingen "niet klopte", aldus Mens. "Maar hij vindt wel dat we ook de andere kant van het nieuws aandacht moeten geven. Namelijk dat Trump dit zegt. De stemmachinefabrikant zegt: Aandacht is één ding, maar jullie hebben maandenlang, dag in dag uit, gezegd dat onze stemmachine niet deugde. En dat kost ons gewoon geld."
Gaan de partijen schikken?
Mens verwacht dat de kans groot is dat er geschikt gaat worden. "Vergeet ook niet dat het hier om meer gaat dan alleen maar geld of kijkcijfers. Fox News is by far de best bekeken nieuwszender in Amerika, en speelt daarbij ook belangrijke rol in de Amerikaanse politiek, omdat ze uitgesproken pro-Republikeins zijn, zoals andere zenders weer uitgesproken democratisch zijn." Die belangrijke rol willen ze niet kwijt, zegt Mens. Nu Trump zich weer kandidaat heeft gesteld voor de volgende Amerikaanse verkiezingen, is er binnen de zender ook vrees dat hij zijn achterban oproept naar andere, rechtsere kanalen te kijken, zegt Mens. "De vraag is dus ook wat ze met hem gaan doen." Dat machtsspel gaat nog spelen na de eventuele rechtszaak, zegt Mens.