main-logo NPO Start
Steun WNL Steun WNL Steun WNL
Stand van Nederland - 26 februari 2023 — 09:38

Tijd van grensoverschrijdend gedrag en sociale veiligheid, maar slaan we niet een beetje door?

Afgelopen jaar stond in het teken van grensoverschrijdend gedrag en sociale veiligheid. Het begon in medialand bij The Voice, De Wereld Draait Door en Studio Sport, maar dat bleek nog maar het topje van de ijsberg: in heel het bedrijfsleven werden mannen én vrouwen verantwoordelijk gehouden voor hun daden. De millennial verwacht veiligheid op de werkvloer, en dus is er in korte tijd een hele nieuwe bedrijfstak ontstaan. Maar schiet de hang naar ‘sociale veiligheid’ daarmee niet door?

Wat filosoof Sebastien Valkenberg betreft wel. “Ik vind ‘sociale veiligheid’ een hele ingewikkelde term. Zo ingewikkeld of ik me afvraag of je daarmee beleid kunt maken.” En dat is wel wat er gebeurt, ziet hij. “Ik denk dat je kunt zien dat Nederland in een hele korte tijd best wel veranderd is”, zegt hij in het economisch onderzoeksprogramma van WNL, Stand van Nederland: Generatie Next. En dat komt vooral door ideeën die uit Amerika zijn overgewaaid. “We zien ontwikkelingen hier die we daar twintig, dertig jaar geleden al zagen. Langzamerhand beginnen wij dus ook te wennen om te spreken van termen als safe spaces en microagressies. En je ziet het ook gevolgen hebben voor beleid en mensen.”

Volgens organisatieadviseur Astrid Elburg, vertrouwenspersoon binnen twee organisaties, kan de aandacht voor deze problematiek juist nooit te ver gaan. “Ook dat ongemakkelijke gesprek met elkaar aangaan is beschaving”, vindt zij. “Het zijn belangrijke maatschappelijke discussies. Als je wilt dat dat de maatschappij verder komt in hoe we denken over dingen, in een andere tijd, waar andere vraagstukken spelen, niet alleen in Nederland maar wereldwijd, vind ik dat we opnieuw moeten kijken naar hoe we vroeger keken naar taferelen, stukken en verhoudingen”, zegt ze. “Zo is de vrouwenemancipatie ook ontstaan. Dat vind ik ook een kwestie van een morele vooruitgang, dat je denkt: misschien klopte het niet.”

Het begrip ‘grensoverschrijdend gedrag’ wordt volgens Valkenberg voor te veel verschillende gedragingen gebruikt. Volgens hem moeten we goed onderscheid kunnen maken tussen momenten waarin de veiligheid van mensen écht werd aangetast, zoals bij de deelnemers van The Voice, en momenten die volgens hem vallen in de “hele lastige en listige categorie” van de sociale veiligheid.

‘Waarom zou je gehoor geven aan dat soort ergernissen?’

Zo speelt de discussie over die sociale veiligheid op veel universiteiten. Ook in Leiden, waar decennialang een schilderij van Rein Dool hing. Daarop zijn vijf mannelijke hoogleraren uit de jaren 70 afgebeeld. Deze werd verwijderd uit een zaal in het Academiegebouw nadat een student zich afvroeg of het werk daar wel op een gepaste plek hing. “Waarom zou je gehoor geven aan dat soort ergernissen? Waarom zouden die überhaupt relevant zijn?”, vraagt Valkenberg zich af. “We zijn in een samenleving belandt waar dat er kennelijk toe doet, terwijl ik zou denken: die binnenwereld moet geen argument zijn om een schilderij van de wand te halen.” Die binnenwereld verschilt per slot van rekening voor iedereen, aldus de filosoof.

Ook de situatie rond oud-stadsarcheoloog Jerzy Gawronski, die ruim vijftien jaar hoofd was van het Bureau Monumenten en Archeologie (BMA) in Amsterdam, toont een goed voorbeeld, zegt Valkenberg. Onder Gawronski’s leiding heerste er jarenlang een angstcultuur en dat mondde uit in scheldpartijen en woedeuitbarstingen. Toen dat naar boven kwam, werd hij op non-actief gezet. “Tot dusver zou ik zeggen: hartstikke goed, pak dat aan. In dit geval is er inderdaad sprake van dat werknemers in hun veiligheid zijn aangetast”, zegt Valkenberg.

Maar het feit dat Amsterdam vierduizend boeken gaat vernietigen waar Gawronski aan meewerkte, vindt hij buiten proportie. Het gaat om het boek Onder de Amstel, waar nu een volledige nieuwe oplage van gedrukt wordt en waarin de naam van Gawronski verwijderd is van omslag. Valkenberg: “Dat vind ik ontzettend ver gaan.”

‘Ook ongemakkelijke gesprek met elkaar aangaan is beschaving’

Vertrouwenspersoon Elburg is voorzichtig als het gaat om de woorden ‘cancelen’ of ‘sneuvelen’. “Het gaat ook om de terminologie die je kiest.” De mannen die nu tijdelijk uit de media zijn verdwenen, zoals Matthijs van Nieuwkerk en Jeroen Rietbergen (The Voice), “wisten verdomd goed wat ze deden”, stelt ze. Maar dat betekent niet dat ze voor eeuwig van het toneel moeten verdwijnen, vindt Elburg. “Ik denk dat ze de tijd nodig hebben om hun wonden te likken, maar het zijn wel mensen die kwaliteiten hebben. Dus ik vind dat als zij in de spiegel kijken en denken: ‘Ik had het anders moeten doen’, dat we ze best nog een kans kunnen geven.”

Nu de generatie millennials massaal toetreedt op de arbeidsmarkt is er steeds meer behoefte aan veiligheid en inclusiviteit op de werkvloer. Hoe ziet deze sensitiviteitsindustrie eruit? Elif Isitman gaat op onderzoek uit! Kijk de aflevering van Stand van Nederland: Generatie nu hier terug op NPO Start.

Door: Redactie

Maak nu het verschil. Het telt. Word lid van WNL. Klik hier

Podcast: Ali B. slachtoffer van mediacircus? 'Ik heb geen medelijden met hem'

Tv-columnist Angela de Jong en advocaat Maartje Schaap bespreken met presentator Maaike Timmerman de zaak rond Ali B.

Het OM verdenkt de rapper en tv-persoonlijkheid van twee verkrachtingen en twee aanrandingen. De zaak is een ware mediastorm geworden. Hoe is het voor de vermeende slachtoffers om daar onderdeel van te zijn? En heeft dit invloed op de strafmaat? Onderzoeksjournalist Noa van Oostrom was bij de rechtszaak.

Luister de podcast hier!

Het Misdaadbureau en NPO Radio 1 presenteren nieuwe podcast: De Diamantroof

Het is de grootste roof uit de Nederlandse geschiedenis: in 2005 gingen overvallers er op Schiphol vandoor met zakken vol diamanten ter waarde van bijna zeventig miljoen euro.

In een nieuwe podcast van Omroep WNL en NPO Radio 1 De Diamantroof, Het Misdaadbureau Extra doen hoofdrolspelers bijna twintig jaar later voor het eerst hun verhaal, waaronder een van de slachtoffers.

Luister nu naar de eerste drie afleveringen via je favoriete podcast-app.

Pensioenfonds ABP geeft financiële injectie om middenhuur te verduurzamen

Den Haag is nog altijd druk met wat ze met de middenhuur willen doen. Pensioenfonds ABP wacht daar niet langer op, schrijft De Telegraaf. Het…

Lees meer

Europese natuurherstelwet lijkt er toch te komen na draai Oostenrijk

De Europese natuurherstelwet maakt toch kans de eindstreep te halen. Oostenrijk maakt een ommezwaai en lijkt de omstreden wet toch aan genoeg steun van de…

Lees meer

Fleur Agema nieuwe beoogde vicepremier namens PVV

Fleur Agema is de nieuwe beoogde vicepremier namens de PVV in het aanstaande kabinet-Schoof. Dat heeft PVV-leider Geert Wilders aan formateur Richard van Zwol laten…

Lees meer

Versobering expatregeling leidt tot minder kennismigranten

De versobering van de expatregeling zal ertoe leiden dat minder kennismigranten deze kant op komen, meldt SEO Economisch Onderzoek in een rapport dat is opgesteld…

Lees meer

Recordaantal lopers Nacht van de Vluchteling: ‘Hartverwarmend’

Hartverwarmend, zo noemt directeur Tineke Ceelen van Stichting Vluchteling de afgelopen Nacht van de Vluchteling zondagochtend. Een recordaantal van zo’n 7000 lopers heeft ruim 1,6…

Lees meer

‘Tactische pauzes’ aangekondigd door Israëlisch leger in zuidelijk Gaza

Het Israëlische leger heeft zondag aangekondigd dat het dagelijks een “tactische pauze van militaire activiteiten” zal invoeren in een deel van de zuidelijke Gazastrook. Het…

Lees meer

Zwijndrecht levert statistisch de meeste zonnestroom in Nederland

De productiecapaciteit voor het opwekken van stroom door het installeren van nieuwe zonnepanelen is vorig jaar verder gestegen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek…

Lees meer

70-jarige Arnhemmer opgepakt na explosies slijterijen in Den Haag

De politie heeft een 70-jarige man uit Arnhem aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij drie explosies in het centrum van Den Haag. De explosies waren…

Lees meer

Undercoverjournalist Jeroen van Bergeijk wint Brusseprijs 2024

Jeroen van Bergeijk heeft de Brusseprijs 2024 gewonnen voor zijn boek ‘Undercover aan het werk’. Juryvoorzitter Annegriet Wietsma maakte dat zaterdagavond bekend tijdens een uitzending…

Lees meer

Eerste Oranjefans stromen de fanzone binnen in Hamburg

De eerste fans van het Nederlands elftal hebben zich zondagochtend gemeld bij de fanzone in Hamburg. Rond 08.45 uur gingen de hekken van het plein…

Lees meer

De Diamantroof zit vol plottwisten en bizarre wendingen: ‘Ze hebben misschien de verkeerde roof gepleegd’

In de nieuwe WNL-podcastserie De Diamantroof doen de hoofdrolspelers van de geruchtmakende diamantroof na twintig jaar voor het eerst hun verhaal. Het is een roof…

Lees meer

Rutte ziet ‘dwaas’ vredesvoorstel Poetin als teken van paniek

Het “dwaze vredesvoorstel” dat de Russische president Vladimir Poetin vrijdag deed aan Oekraïne, laat zien dat hij “duidelijk in paniek is”. Dat heeft demissionair minister-president…

Lees meer

Duitse politie schiet man dood na geweld op EK-feestje

De Duitse politie heeft vrijdagavond een man doodgeschoten in de oostelijke deelstaat Saksen-Anhalt. De man viel mensen aan op een besloten EK-feestje in Wolmirstedt. Drie…

Lees meer

Honderden deelnemers aan protestmars in Dordrecht tegen Chemours

In Dordrecht hebben enkele honderden mensen meegedaan aan een protestmars tegen Chemours. Ze willen dat de chemische fabriek, gelegen langs de rivier de Beneden-Merwede, stopt…

Lees meer