Ruim 100 meisjes afgeperst met naaktbeelden: pas op met victim blaming, zegt pedagoog

Mediapedagoog Jacqueline Kleijer vindt dat ouders met hun kind het gesprek moeten aangaan over (de gevaren van) social media. Dat zegt ze daags nadat bekend werd dat meer dan honderd Nederlandse meisjes zijn afgeperst door een 24-jarige man uit Etten-Leur. Ook vindt Kleijer dat ouders moeten oppassen voor victim blaming.

Gianni de W., zoals de verdachte heet, verleidde de meisjes tot het sturen van naaktfoto’s en perste ze vervolgens af, maakte het Openbaar Ministerie donderdag bekend in de rechtbank in Breda. De officier van justitie spreekt van het grootste onderzoek naar onlinemisbruik van minderjarigen ooit in Nederland.

"Het is vreselijk", reageert Kleijer in Goedemorgen Nederland op NPO 1. Maar dergelijke vergrijpen zijn niet nieuw, zegt ze. "Het is iets wat eigenlijk al heel lang speelt. Misschien herinner je je de zaak van Amanda Todd nog, een meisje uit Canada dat online werd afgeperst door een man uit Nederland. Dat is al dertien jaar geleden."

Victim blaming funest

Vaak is bij dit soort zaken sprake van victim blaming, zegt Kleijer. "Er wordt dan gezegd dat meisjes zelf schuld hebben. 'Hoe heb je dit kunnen doen?'. Het slachtoffer bestempel je zo als dader en dat is funest. Dat maakt dat ze vaak niet durven te vertellen wat er is gebeurd", waarschuwt de pedagoog, verbonden aan het Bureau Jeugd & Media.

Ouders en opvoeders moeten daarmee oppassen, zeker in het bijzijn van kinderen, zegt Kleijer. "Het gesprek is heel erg belangrijk, maar ook is belangrijk hoe je hier over praat. Als ouders, opvoeders en media moet je niet zeggen: wat dom dat deze meisjes dit hebben gedaan. Als je het gesprek voert met je kinderen, horen zij ook dat je het gedrag van een ander kind dom noemt."

"Het gevolg is dat als er naaktfoto's rondgaan in een klas, ook kinderen zeggen: wat dom dat je dit gedaan hebt. Als opvoeders is het heel belangrijk welke boodschap je hierover geeft. Je moet zeggen: wat naar dat dit is gebeurd en wat kan ik voor je doen? Zorg dragen voor elkaar; dat moet de boodschap zijn."

Sociale media groot deel leven jongeren

Ouders en verzorgers moeten "zacht en mild zijn", vindt Kleijer. "Kijk met zachte ogen naar je eigen kind en naar andere kinderen en spreek ook zo. Het gesprek over social media moet je trouwens sowieso voeren. Als ik in klassen vraag hoe lang kinderen online zijn, kan het op een doordeweekse dacht zomaar acht uur per dag zijn en in het weekend nog langer. Hun leven speelt zich online af."

Als ouder moet je geen oppervlakkige vragen stellen, zegt Kleijer. "Dus niet: 'Wat doe je op social media?'. Neem deel aan het gesprek. Je kunt vragen of je kind nog een leuke video heeft gezien, of je stuurt zelf leuke filmpjes. Op die manier krijg je een echt gesprek en maakt je contact."

'Levens slachtoffers tot hel gemaakt'

In de computer van De W. vond de politie 150 mappen met verschillende meisjesnamen. In sommige submapjes staan soms duizenden afbeeldingen van een slachtoffer, aldus de officier van justitie. "Hij heeft de levens van zijn slachtoffers tot een hel gemaakt", zei de aanklaagster.

Volgens Kleijer schamen slachtoffers van afpersing met naaktbeelden zich en stappen ze vaak niet naar hun ouder(s). "Nog een tip: je kinderen durven misschien niet met jou te praten, dus zorg voor een soort back up." Dat kan bijvoorbeeld de kindertelefoon zijn, aldus Kleijer, die overigens stelt dat de zaak van De W. een "exces" is.