Thijssen (VNO-NCW) over energiesteun: stress over gat in begroting onnodig, compensatie moet gerichter

Het miljardengat in de Rijksbegroting door de ruimhartige compensatie vanuit het kabinet voor de energiekosten hoeft niet tot grote zorgen te leiden, zegt voorzitter van VNO-NCW Ingrid Thijssen. Wel benadrukt de werkgevers-voorvrouw dat het van belang is dat de energiecompensatie gerichter wordt. "Vooral ook omdat we anders de inflatie aanjagen, en mensen het krijgen die het niet nodig hebben."

Dat de energiesteun de Staat het komende jaar miljarden euro’s gaat kosten is zeker. Ook de rentes die de Nederlandse overheid betaalt op haar staatsschuld stijgen. Naar schatting is ongeveer 7,5 miljard euro nodig om de energiesteunmaatregelen te dekken, maar bij verdere stijging van de energieprijzen kan dit nog verder oplopen. De rente-uitgaven kunnen oplopen van 5,8 miljard tot bijna 9,2 miljard euro.

Thijssen zegt in Goedemorgen Nederland dat het kabinet uiteraard verantwoordelijk om moet gaan met de financiën. Maar de huidige staatsschuld is niet hoog, zegt Thijssen. Eind 2022 stond deze op 50,9 procent van het bruto binnenlands product en als je ziet dat het volgend jaar een miljard of acht - ja, dat is een hoop geld - gaat kosten. Ik denk dat we daar ook niet te stressvol over moeten doen."

De president van De Nederlandsche Bank (DNB), Klaas Knot, is vandaag op uitnodiging van het kabinet in het Catshuis. Dit voor een topberaad met premier Rutte, vier ministers, directeur Pieter Hasekamp van het Centraal Planbureau en hoofdeconoom Marieke Blom van ING, UvA-hoogleraar Arnoud Boot en VU-hoogleraar Bas Jacobs. Zij gaan om tafel over de hoge hoge energieprijzen, en de prijsplafond.

Gerichtere compensatie

Volgens Thijssen is het vooral belangrijk dat de compensatie veel gerichter wordt. Op het moment dat het geld terechtkomt bij mensen die dit eigenlijk niet nodig hebben, wat nu volgens haar en veel economen het geval is, blijven zij dit geld uitgeven. "En dan blijf je die inflatie opjagen", zegt Thijssen. "En dat is een enorme uitdaging voor ons land, hoe we dat gaan beteugelen, want dat is slecht voor iedereen."

CDA-Kamerlid Henri Bontenbal is het met Thijssen eens dat er aan de energiecompensatie gesleuteld moet worden. "We hadden nu weinig tijd om echt iets goeds in elkaar te zetten. Het kabinet is denk ik ook te laat begonnen, zo eerlijk moeten we ook zijn", legt hij uit. "Het prijsplafond is echt een grof crisisinstrument, en dat moet je niet te lang inzetten, want het is te ongericht dus het kost veel geld."

Mensen die het geld nodig hebben krijgen soms te weinig, en sommige mensen hebben het geld helemaal niet nodig. "Je moet eigenlijk regelingen bedenken die preciezer zijn. Je kunt het koppelen aan inkomen of zorgtoeslag. Je kunt ook kijken of je iets met de btw kunt doen.", zegt Bontenbal.

Hoewel de meningen van economen over het wel of niet afbouwen van de steun ook uiteenlopen, is iedereen het er volgens Bontenbal over eens dat de steun gerichter moet zijn. Hij benadrukt dat het aan beleidsmakers is om te kijken naar de uitvoerbaarheid hiervan. En dat is soms ook een lastig punt. "We lopen tegen een Belastingdienst aan die heel veel dingen niet meer goed kan uitvoeren."

Geen compensatie maar isolatie

Verder is een alom gehoorde kreet dat er niet ingezet moet worden op compensatie, maar isolatie. Dat klopt helemaal, zegt Bontenbal. "Maar daar lopen we niet aan tegen onwil of geldgebrek: daar lopen we aan tegen personeelsgebrek." Bedrijven die warmtepompen ophangen hebben lange wachtlijsten, en hetzelfde geldt voor woning-isolators. "Maar de sector is daar heel erg mee bezig", weet de CDA'er. "Die zijn mensen aan het opleiden, dus ik verwacht dat bedrijven in 2023 veel meer kunnen leveren."

Naast een tekort aan goede vakmensen, zijn ook materialen niet altijd voorhanden, en zijn we te afhankelijk van China, vindt Doekle Terpstra, voorzitter van Techniek Nederland. "We hebben een grote behoefte om de maak-industrie in Europa te organiseren."

LEES OOK: Energieminister Rob Jetten wil betere samenwerking in stroomvoorziening: ‘Cruciaal voor energietransitie’