Consumentenvertrouwen daalt door oorlog Oekraïne tot bijna laagste niveau ooit
Consumenten in Nederland zijn sinds de Russische inval in Oekraïne flink versomberd. De graadmeter waarmee het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) het vertrouwen meet is in maart bijna gezakt naar het laagste niveau ooit. Alleen in februari en maart 2013 lag het vertrouwen lager. Dat is slecht nieuws, zegt econoom Edin Mujagić in Goedemorgen Nederland. "Uiteindelijk groeit een economie als het geld rolt, en het geld rolt als mensen niet somber zijn."
Consumenten in Nederland werden de afgelopen maanden op rij steeds minder positief gestemd. Dit doordat de prijzen sterk stegen en het leven over het algeheel veel duurder werd. In het consumentenvertrouwen van maart speelt volgens het CBS voor het eerst de oorlog in Oekraïne mee. Daardoor is de inflatie in Europa alleen nog maar verder omhoog gegaan.
"Als mensen optimistisch zijn ben je in staat om heel makkelijk je geld te spenderen", legt Mujagić uit. "Hoe somberder je bent, des te meer onzekerheid je hebt, des te minder je uitgeeft, en des te lager de economische groei." En dat kan zorgen dat de consument in een vicieuze cirkel belandt, zegt de econoom. "Het gevaar kan ontstaan dat doordat die groei lager wordt, je denkt: zie je wel, er is een reden waarom ik zo somber ben geweest. En dan is het heel moeilijk om daar doorheen te komen."
De vertrouwensscore van het CBS is voor maart uitgekomen op min 39, tegen min 30 in februari. Daarmee is de stemming somberder dan op het dieptepunt tijdens de coronacrisis. In mei 2020 verslechterde de graadmeter tot min 31. Na het sombere eerste coronajaar verbeterde het sentiment langzaam weer wat, tot een niveau van min 3 in juni vorig jaar. Daarna ging de graadmeter opnieuw omlaag.
Inflatie
Consumenten zijn vooral negatiever geworden over de economische vooruitzichten voor de komende twaalf maanden. Ook werden ze pessimistischer over hun eigen financiële situatie voor de komende tijd. Hierbij speelt waarschijnlijk de inflatie een grote rol. Zo komt naar voren dat consumenten maart als een nog minder gunstige maand beschouwen om grote aankopen te doen dan februari. De graadmeter voor de koopbereidheid bij het statistiekbureau zakte verder tot het laagste niveau in 8,5 jaar.
Het verloop van het consumentenvertrouwen gaat niet gelijk op met de daadwerkelijke consumptie van Nederlanders. De bestedingen lagen volgens de laatste meting in januari meer dan 11 procent hoger dan een jaar eerder, terwijl het sentiment in januari al flink was verslechterd.
Versoepelingen coronamaatregelen
De groei van de consumptie was voornamelijk te danken aan de versoepelingen van de coronamaatregelen die de overheid heeft doorgevoerd. Begin dit jaar waren de meeste niet-essentiële winkels nog dicht, maar vanaf half januari mochten ze weer tot 17.00 uur open zijn. Daarmee waren de coronamaatregelen minder streng dan een jaar eerder, toen winkels nog de hele maand gesloten waren.
Wel waren Nederlanders in januari wat zuiniger als het gaat om gas, elektriciteit en motorbrandstoffen. Die waren toen al een stuk duurder dan voorheen. Gecorrigeerd voor de prijsveranderingen verbruikten mensen minder energie en gaven ze minder uit aan bijvoorbeeld benzine en diesel.