Fieldlab verwijt overheid dat bruikbare data genegeerd werd: ‘Ze zagen ons als een stelletje cowboys’

Het kabinet had veel eerder kunnen versoepelen dan nu, denkt Fieldlab, de organisatie achter de testevents van vorig voorjaar. Die leverden volgens hen ontzettend veel bruikbare data op, waar de overheid vervolgens niets mee gedaan heeft.

De testevents, waarvan de eerste plaatsvond op 15 februari, hadden als doel dat zij wetenschappelijke data moesten opleveren die de evenementensector kon helpen met de heropening. In totaal ging het om 24 evenementen, die de overheid enkele miljoenen kostte.

De evenementenbranche zelf betaalde een soortgelijk bedrag. In mei presenteert Fieldlab een pak met data, rapporten en aanbevelingen hoe grote publieksevenementen veilig door kunnen gaan. "Het is echt bijzonder en knap wat we met zijn allen, de overheid, wetenschap en evenementenbranche, gepresteerd hebben. Daardoor is het extra zuur dat er niks mee is gedaan", zegt Marc Elbertse, voorzitter van de stuurgroep, tegen De Telegraaf.

'Ze zagen ons als een stelletje cowboys'

Dat de overheid volgens hen zo weinig deed met de testresultaten noemt ook projectmanager bij Fieldlab Evenementen Pieter Lubberts "een schande voor de sector die zich zo professioneel en serieus heeft opgesteld". "Dat mag je de ambtenaren, Hugo de Jonge en Ferd Grapperhaus wel verwijten", vindt hij. Volgens Lubberts was er al tijdens de overleggen met het kabinet over de proefevenementen te merken dat bewindslieden "geen enkele kennis hadden" van de branche. "Ze zagen ons als een stelletje cowboys, zeg maar."

Wanneer de Fieldlabs van start gaan verlopen ze "uitstekend". Ze leveren tonnen aan data op. Deze data gaat via de stuurgroep naar ministeries en het Outbreak Management Team (OMT).

Dansen met Janssen

Wanneer evenementen vanaf 11 juni weer worden toegestaan wijst de overheid dan ook naar de Fieldlabs. Testen moet binnen 40 uur voor het begin van het evenement, zo is de regel. Daarbovenop doet toenmalig zorgminister Hugo de Jonge zijn beruchte "Dansen met Janssen"-uitspraak.

Elbertse en Lubberts weten niet wat ze horen. Uit de Fieldlab-onderzoeken komt namelijk naar voren dat testen maximaal 24 uur voor het einde van het evenement moet. Ook blijkt uit hun onderzoek dat er slechts gefaseerd geopend kan worden, iets wat ook het OMT adviseert rond die tijd. Zeker nu de Deltavariant rondgaat. Bovendien zijn de resultaten voor een onderzoek in clubs, die van de overheid ook open mogen, dan nog niet bekend, zegt Lubberts.

Dat het ministerie kiest voor 40 in plaats van 24 uur wijten woordvoerders aan de beschikbare testcapaciteit. En dat alles direct open mocht, had te maken met de ’gunstige epidemiologische situatie’.

Vervolgens gaat het mis. De besmettingen lopen ontzettend hard op en alles moet uiteindelijk weer dicht. Fieldlab Evenementen trekt naar eigen zeggen achter de schermen aan de bel, maar niet uitgebreid in de media. "Het is lastig om, als jouw onderzoek gebruikt wordt om de hele maatschappij te openen, als evenementensector te zeggen dat het wat minder moet. Bovendien wilden we niet met modder gooien, want er was tot dan een goede samenwerking met de partners en zeker met bepaalde topambtenaren."

Maar vanaf dat moment zit Fieldlab in een verdomhoekje. Nu nog iets proberen met de resultaten wordt gezien als vertragend, omdat de overheid toch niet wil.

De twee mannen zijn ervan overtuigd dat de resultaten nog altijd kunnen helpen om bepaalde sectoren sneller te openen en om evenementen – van congressen en bedrijfsfeesten tot grote festivals – mogelijk te maken. Vooral door keihard te testen, en niet door 2G.

Tegelijk is omikron anders dan delta. Vandaar dat wetenschappers werken aan een update van de data. De evenementensector wil simpelweg up-to-date zijn. Maar Lubberts en Elbertse zien het niet meer zitten om die data aan de overheid aan te bieden. "Zij willen net als wij dat alles open kan. Maar ze hebben wel verkeerde keuzes gemaakt en doen nu niets meer met de resultaten. Dat is dood- en doodzonde, een gemiste kans."

'Of er te weinig is gedaan met de data, laat ik aan anderen'

Hoofdonderzoeker van Fieldlab en OMT-lid Andreas Voss laat weten dat hij de kritiek van Lubberts en Elbertse goed begrijpt, omdat voor de sector de onderzoeken weinig hebben gebracht. Hij en het ministerie van Volksgezondheid benadrukken beide wel dat de data regelmatig zijn geraadpleegd, onder meer bij het recente TU Delft-onderzoek naar 2G en 3G. "Of er te weinig is gedaan met de data, laat ik aan anderen. Die evaluatiemomenten komen nog."

LEES OOK: Kritiek op Fieldlab laait op: ‘Investeer zo’n groot bedrag in de zorg’