Geen nieuwe inzichten door NOS-debat: ‘Maar wel opvallende momenten’
De lijsttrekkers van de acht grootste partijen kruisten dinsdagavond de degens tijdens het NOS-slotdebat. Nog één keer stonden ze één-op-één tegenover elkaar. Voor nieuwe inzichten bij de kiezers hebben deze debatten echter niet gezorgd, vermoedt politiek verslaggever voor Omroep WNL Marieke Smits. "Maar er waren zeker wat opvallende momenten", zegt ze in Goedemorgen Nederland op NPO 1.
Zo botsten PVV-leider Wilders en Kaag flink toen Wilders de D66-partijleider aanviel op het feit dat zij tijdens een officieel bezoek aan Iran een hoofddoek droeg en 'boog voor de grote dictator van Iran'. Kaag was daarmee een "verrader", beet Wilders haar toe. "Vrouwen die hun hoofddoek afwierpen werden in Iran in de gevangenis gestopt en ú droeg een hoofddoek. U kiest de kant van de ayatollahs en heeft de rechten van vrouwen te grabbel gegooid."
Kaag, die daar als minister van Buitenlandse Zaken was, verhief daarop haar stem: "Nee! Ik was daar als minister van Buitenlandse Zaken met een opdracht in landsbelang en voor stabiliteit in de regio en de veiligheid van Israël. Als ik daarvoor noodgedwongen een sluier om moet, dan dóe ik dat.”
In Goedemorgen Nederland zegt Kaag dat zij "heel erg boos" was over deze aanvaring. "Het gaat over mijn integriteit. Als je iemand een verrader noemt, dan zeg je nogal wat", zegt ze. "Je komt niet aan mijn integriteit."
Zinvol?
Toch is de vraag of dit soort debatten zinvol zijn voor de kiezer. D66 en PVV zijn doorgaans geen partijen waar veel kiezers überhaupt tussen twijfelen. "Er wordt dan achteraf gezegd: is het wel verstandig dat Rutte en Wilders drie keer tegenover elkaar staan?" Er zijn weinig mensen die twijfelen tussen de PVV en VVD", zegt Smits. De politiek verslaggever vindt debatten wel een goede manier om informatie te geven aan de kiezer. "Bij Kaag en Wilders gaat het misschien meer om de sensatie dan dat het echt informatie oplevert. Maar je kunt wel zien hoe Kaag zich staande houdt, en dat deed ze wel goed."
Volgens Smits werden veel debatten toch wel wat 'gezapig' omdat lijsttrekkers, zo ook bij het NOS-debat, zelf onderwerpen mochten meenemen. Wilders koos dinsdagavond niet geheel verrassend voor 'immigratie'. "Je wil ook wel een beetje zien hoe ze het doen op thema's waar ze zelf misschien wat minder in staan. Dat vond ik wel jammer."
'De strijd miste'
Campagnestrateeg Mark Thiessen vindt het jammer dat de 'strijd' miste in deze campagne en was daarom juist blij met de debatten. "Die overwinning moet bevochten worden", vindt hij. "Dus ik was iedere keer wel blij met die debatten, omdat de campagnes bijna niet van de grond kwamen. Iedereen was heel voorzichtig en corona lag als een soort van sluier over die campagne heen."
Thiessen vermoedt dat de verkiezingsuitslag vanavond weinig zal zeggen over de echte verhoudingen in de politiek, of over hoe de samenleving nu daadwerkelijk kijkt naar politieke onderwerpen. "Omdat ze zo weinig aan bod zijn geweest", zegt hij. "Dus ik hoop dat ook partijen die laag scoren, zoals bijvoorbeeld de PvdA, niet meteen in een leiderschapscrisis komen. Maar dat ze ook een nieuwe leider de kans geven om haar ideeën uit te werken om misschien de volgende keer écht het verschil te maken."
Daar is Smits het mee eens. "Vooral als je kijkt naar een Lilianne Ploumen en een Wopke Hoekstra, die hebben zo weinig de tijd gehad om zich te laten zien", vult ze aan. "Zij moeten nog de kans krijgen om zichzelf als leider te kunnen bewijzen. En wie weet hoe lang we gaan hebben. Misschien wordt het wel twee jaar in plaats van vier."