Wat is er aan de hand met onze melkveehouderijen? Negen feiten die jij moet weten

In samenwerking met CBS

Dit jaar maken bijna 500 melkveeboeren gebruik van de stoppersregeling. Betekent dat nou dat het slecht gaat met de sector? Stand van het Land gaat het platteland op en duikt in de financiën van onze melkveehouders. De negen koeienfeiten die je moet weten!

Er stoppen gemiddeld 3 melkveehouders per dag

Het aantal melkveebedrijven in Nederland is 30 jaar tijd drastisch gedaald. In 1986 meette het Centraal Bureau voor Statistiek nog 55.000 bedrijven. Het afgelopen jaar waren dat er nog maar 18.000. Een daling van 68%. Dat betekent dat al drie decennia lang gemiddeld 3 melkveehouders per dag met hun bedrijf stoppen.

Boeren stoppen om verschillende redenen. Een belangrijke is dat het lastig is om een opvolger te vinden. Vroeger gingen bedrijven over van vader op zoon of dochter. Maar jongeren zien dat harde werken voor weinig geld niet altijd meer zitten. Daarnaast worden bedrijven steeds groter zodat er goedkoper geproduceerd kan worden. Niet elke boer kan of wil daarin mee.

Een melkveebedrijf heeft gemiddeld 97 koeien

We zien de afgelopen decennia een enorme schaalvergroting van onze Nederlandse melkveebedrijven. In 1986 had een boerenbedrijf gemiddeld 42 melkkoeien. Dat is nu ruim verdubbeld naar 97 melkkoeien per bedrijf. Dat is overigens kleinschalig vergeleken bij de megastallen zoals we die kennen van de varkenssector. Gemiddeld staan er in een varkensbedrijf zo’n 2400 varkens.

Een Nederlandse melkkoe geeft gemiddeld 22,5 liter per dag

Door selectief fokken, krachtvoer en het gebruik van bijvoorbeeld melkrobots is het aantal liters melk dat een koe kan geven omhoog gesprongen. 30 jaar geleden gaf een koe gemiddeld 15 liter per dag. Nu (2016) is dat 22,5 liter per dag.

Nederland heeft 1,7 miljoen melkkoeien

Wie zegt: 'ik zag vroeger meer koeien buiten staan dan nu' heeft gelijk. De eerste reden is dat we veel minder koeien hebben dan vroeger. In 1986 hadden we 2,3 miljoen koeien. Nu zijn dat er nog 1,7 miljoen. Dat is bijna een kwart minder.

65% van de koeien staat nog buiten

De tweede reden dat je minder koeien buiten ziet staan dan vroeger: ze staan minder vaak buiten. Twintig jaar geleden liep nog 92% van de koeien buiten. In 2015 was dat nog maar 65%. Dat hangt samen met de schaalvergroting: van de bedrijven die meer dan 160 koeien hebben loopt minder dan de helft (49%) nog buiten.

Een melkboer verdiende het afgelopen jaar 16.000 euro

Grotere bedrijven, meer melk per koe en toch is de boer onderaan de streep niet meer gaan verdienen. Door de lage melkprijs kwam het inkomen van een melkveehouder het afgelopen jaar uit op 16.000 euro. De biologische boeren doen het een stuk beter. Zij worden beter betaald voor hun melk. Een biologische boer verdiende vorig jaar 39.000 euro.

45% van de melkveeboeren heeft een bijbaan

Melkveeboeren proberen op allerlei manieren hun inkomen aan te vullen. Zo heeft 45% van de boeren een bijbaan buiten het erf. Ook wordt geprobeerd op het erf op een andere manier geld te verdienen door bijvoorbeeld een winkel aan huis te beginnen of toeristen te ontvangen. Op die manier verdient 25% van de boeren nog wat bij.

Onze fosfaatproductie daalt niet hard genoeg

Van Brussel mogen we per jaar 8,5 miljoen kilo fosfaat uitstoten. In 1990 zat Nederland op 10,5 miljoen kilo fosfaat uitstoot per jaar. Dat daalde jarenlang, maar nu zitten we weer op 9,3 miljoen kilo.

Onze veestapel moet met 100.000 koeien inkrimpen

Nederland heeft een uitzonderingspositie binnen Europa. Wij mogen meer fosfaat op het land brengen dan boeren in andere landen in Europa. Toen in 2015 het melkquotum werd afgeschaft, gingen boeren hun veestapel uitbreiden om zo ook meer te gaan verdienen. Maar meer koeien betekent ook meer mest en meer fosfaat. Daarom moet de veestapel dit jaar met 100.000 koeien dalen.

Een kleine 500 bedrijven hebben zich ingeschreven voor de stoppersregeling van de overheid en krijgen subsidie om hun bedrijf op te doeken. De regeling werpt z’n vruchten af: de eerste drie maanden van dit jaar zijn er al 90.0000 koeien geëxporteerd naar onder andere Duitsland of naar de slager gebracht.

Kijk vanavond naar Stand van het Land, om 21.20 uur op NPO2.