Historische top laat zien dat Rusland niet langer een van de grootste spelers is: 'Ga jij maar twee plekken verder staan'
Donald Trump, Xi Jinping en Vladimir Poetin zitten voor het eerst tegelijkertijd met elkaar aan tafel. Een historisch moment, maar achter de diplomatieke glimlach gaan duidelijke machtsverhoudingen schuil. Vooral China grijpt de ontmoeting aan om zijn positie op het wereldtoneel te benadrukken. Rusland mag aanschuiven, maar staat niet op gelijke hoogte met de Verenigde Staten en China.
De ontmoeting vindt plaats in het Chinese Shenzhen, tijdens de top van het economische samenwerkingsverband APEC. Volgens oud-ambassadeur in Moskou en Peking Ron Keller is de vergelijking met de beroemde conferentie van Jalta in 1945, waar Stalin, Roosevelt en Churchill bijeenkwamen, niet helemaal terecht. "Toen hadden we de Tweede Wereldoorlog. Er was echt gelijkgezindheid: men was geallieerd, men vertrouwde elkaar en men had dezelfde doelen. Dat is nu totaal niet zo. Aan alle kanten zie je dat de drie eigenlijk wat ongemakkelijk met elkaar omgaan", zegt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1.
Toch is het voor Poetin een belangrijk moment. De Russische president wil zich maar wat graag presenteren als een van de drie machtigste leiders ter wereld. "Poetins held is Stalin, dus hij heeft gedacht dat hij dit soort momenten kan creëren. Dan kan ik laten zien dat ik wel degelijk een wereldleider ben namens Rusland."
China lijkt daar echter een ander beeld bij te hebben. Volgens Keller maken de Chinezen nadrukkelijk duidelijk dat Poetin niet op gelijke hoogte staat met Xi Jinping en Trump. Dat blijkt onder meer uit de manier waarop de Russische president tijdens de ontmoetingen wordt gepositioneerd.
"Tegen Poetin wordt gezegd: sorry, jij staat niet naast Xi Jinping, jij staat naast mevrouw Xi Jinping. Dat is natuurlijk nog steeds een hele eervolle plek, maar hij is niet zoals Trump. Die is door Xi van het vliegveld gehaald, heeft tijdens het diner naast Xi gezeten en staat ook op deze foto naast hem."
Trump, Xi en Poetin zitten voor het eerst samen aan tafel, maar de ontmoeting laat vooral zien wie de dienst uitmaakt op het wereldtoneel. Volgens oud-ambassadeur Ron Keller probeert Poetin Rusland weer als wereldmacht te presenteren, maar China maakt duidelijk dat de… pic.twitter.com/xkuTamMlfn
— WNL Vandaag (@WNLVandaag) November 19, 2026
De boodschap van Peking is volgens Keller helder: "De Chinezen laten met Xi duidelijk zien: ik ben met Trump, wij zijn de machtigste mannen op deze aarde." De Russische president moet genoegen nemen met een plek verderop. "De Russen hebben daar eigenlijk niet zo heel veel bij te zoeken. Ga jij maar even twee plekken verder staan, wordt er tegen Poetin gezegd."
China wil het stokje overnemen
Ook journalist van het Financieel Dagblad Jean Dohmen ziet achter de ontmoeting vooral een zorgvuldig geregisseerd machtsspel. Volgens hem is de symboliek minstens zo belangrijk als de gesprekken zelf. "Alles is choreografie, het is net als in het theater. Het gaat erom wie waar staat en wie hier bij elkaar komen."
Vooral Xi Jinping wil volgens Dohmen een boodschap afgeven aan de rest van de wereld. Dit markeert voor de zoveelste keer de opkomst van China. Xi is eigenlijk de stabiele factor op het wereldtoneel."
Daarbij heeft de Chinese president een belangrijk voordeel ten opzichte van zijn Amerikaanse en Russische collega's. Trump heeft bij de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten een flinke politieke tik gekregen en is over twee jaar weer vertrokken uit het Witte Huis. Xi heeft een heel ander perspectief, stelt Dohmen. "Hij is over twee jaar waarschijnlijk nog niet weg."
Luister de uitzending hier terug:
Ook Poetin profiteert vooral voor eigen publiek van de ontmoeting. De Russische president kan de beelden thuis gebruiken om te laten zien dat Rusland nog altijd meetelt op het wereldtoneel. Toch is zijn positie volgens Dohmen een stuk minder indrukwekkend dan die van zijn twee gesprekspartners. "Poetin is toch een beetje de wethouder Hekking die op dit toneel is gezet en er dan bij staat. Als je naar de cijfers kijkt, is de economie van Rusland gewoon echt klein vergeleken met die van China en de Verenigde Staten."
Dat Rusland desondanks een belangrijke geopolitieke speler blijft, heeft volgens Dohmen vooral te maken met het militaire arsenaal. "Wat hij wel heeft, is een ongelofelijke verzameling kernwapens uit de tijd van de Sovjet-Unie. Dat is wat hem nog een zekere standing verschaft."
Europa kijkt vanaf de zijlijn toe
Terwijl de drie wereldleiders elkaar ontmoeten, staat Europa buiten het overleg. Volgens Dohmen is dat op zichzelf niet vreemd. De bijeenkomst vindt plaats in het kader van APEC, een samenwerkingsverband van 21 economieën rond de Stille Oceaan. Het is dus geen Europese top. "Ik heb het even opgezocht: het enige Europese land dat daar nog bij betrokken is, is Frankrijk met Frans-Polynesië. En daar houdt het ook wel mee op."
Toch is de afwezigheid van Europa volgens Keller een groter punt van zorg. "Het grootste zorgpunt is dat ze volgend jaar weer bij elkaar komen en dat Europa daar dus niet bij zit. Dan moeten we weer uit de kroeg vernemen wat er besproken is."
Ook inhoudelijk zijn de verwachtingen rond de ontmoeting niet bijzonder hoog. Trump wil onder meer praten over kernwapens en de oorlog in Oekraïne. China heeft echter weinig belangstelling om zich in dat conflict te mengen. Keller verwacht daarom niet dat Oekraïne uitgebreid met zijn drieën wordt besproken. "Als het aan China ligt, niet. Die zeggen: dat moeten jullie echt zelf maar uitzoeken. Ook Trump heeft niet zo heel veel belang bij het betrekken van China. Poetin eigenlijk ook niet, want die heeft het idee dat hij het met Trump heel goed kan vinden op het gebied van Oekraïne."
Dohmen benadrukt dat er voor de oorlog in Oekraïne op andere plekken veel belangrijkere gesprekken plaatsvinden. Hij verwijst naar de onderhandelingen in Abu Dhabi, waar volgens hem de belangen van Oekraïne en Europa nadrukkelijker op tafel liggen.
Shenzhen als etalage
De keuze voor Shenzhen als gaststad is volgens Dohmen eveneens onderdeel van het grotere plaatje. De Chinese miljoenenstad is een technologisch en economisch powerhouse en vormt daarmee een ideaal decor om de opkomst van China te etaleren. "Niets is toeval als het gaat om die choreografie. Dit is een demonstratie van Chinese macht. China is hard op weg", zegt hij. "Het is een stad die ver voorloopt op alles wat wij hier kennen. Dat wil Xi ook laten zien."
Tegelijkertijd waarschuwt Dohmen dat de machtsverhoudingen tussen China en de Verenigde Staten ingewikkelder zijn dan de beelden van de top misschien doen vermoeden. De twee landen zijn economisch sterk met elkaar verweven en hebben wereldwijd grote belangen. "Trump zegt: ik wil het westelijk halfrond. Dat is van mij, daar ben ik de baas. Maar als je kijkt naar de belangen die China daar heeft op het gebied van havens, handel en investeringen, zie je dat China overal op aarde heel sterk aanwezig is."