Minder werken, meer burn-out: hoe kan dat?
Hoe kan het dat Nederland kampioen parttime werken is, maar toch zoveel burn-outklachten kent? De oorzaak ligt lang niet altijd op de werkvloer, constateert columnist Jan Latten.
Steeds meer mensen vallen uit door mentale klachten, vooral jongvolwassenen. Uit CBS-cijfers blijkt dat elke tweede twintiger zegt last te hebben van mentale problemen. Van werknemers rond de dertig zegt circa 30 procent psychisch vermoeid te zijn. Uitval door burn-out, overspanning of andere psychische klachten stijgt alsmaar en kost de samenleving miljarden. Als oorzaak wordt vaak gewezen op hoge werkdruk en hoge eisen van een baan.
Toch is Nederland kampioen deeltijdwerken. Het gemiddelde aantal gewerkte uren per week ligt lager dan in veel andere Europese landen. Maar dat houdt de mentale epidemie blijkbaar niet in toom. Is het leven te ingewikkeld geworden of is werkdruk inderdaad te hoog? Waarschijnlijk spelen beide aspecten een rol. Als je niet goed in je vel zit, functioneer je ook minder goed op je werk.
Toenemende turbulentie in privélevens staat zeker niet los van allerlei vormen van stress. Je mag zijn wie je wilt, relaties aangaan zoals je wilt en je leven op allerlei manieren inrichten. Die maakbaarheid blijkt ingewikkelder dan gedacht en kan leiden tot keuzestress.
Ook op relationeel gebied is er voor jongvolwassenen meer te kiezen dan ooit. Zelfs open relaties en polyamoureuze relaties zijn in opmars. Voor sommigen is het een bewuste of ongekend vrije levensvorm. Voor anderen is het een manier om definitieve keuzes uit te stellen of zich niet te hoeven beperken. Of deze vorm van vrijheid inderdaad leidt tot een stabiel privéleven met minder stress, waag ik te betwijfelen.
De paradox is dat er meer dan ooit mogelijkheden zijn om geborgenheid vorm te geven, maar er nog nooit zoveel relaties worden verbroken. De helft van alle stellen die gaan samenwonen, is binnen vijftien jaar uit elkaar. Kinderen vormen ook geen beperking om uit elkaar te gaan. Onzekerheid in de liefde, ongelukkige relaties, teleurstellingen en scheidingen zijn meer dan ooit bronnen voor stressvolle levens.
Drie keer per week scherpe opinies voor een nieuwe tijd, onder meer met deze column van Jan Latten? Abonneer je gratis!
Partners die elke avond ruziën of alleenstaanden die op zoek zijn naar een partner, maar telkens teleurgesteld raken. Wie 's avonds thuiskomt, vindt daar misschien niemand om zorgen te delen, troost te krijgen of liefdevol omarmd te worden.
En dan begint de volgende ochtend toch gewoon de werkdag en neem je alle privéproblemen mee naar de werkvloer. Wanneer iemand zich dan ziekmeldt, wordt al snel naar de werkdruk gekeken. Maar een belangrijk deel van de energie is dan al opgegaan aan de stress en teleurstellingen thuis.
Bij mentale uitval moeten werkgevers daarom niet uitsluitend kijken naar werkdruk, de hoeveelheid taken of de organisatie van het werk. Natuurlijk zijn dat belangrijke factoren voor de vraag hoe het met iemand gaat. Maar het is minstens zo belangrijk om oog te hebben voor wat medewerkers thuis meemaken.
Vraag eens wat vaker: hoe gaat het eigenlijk met je? Is alles thuis in orde? Waar loop je tegenaan? Een luisterend oor of gewoon een gesprek zonder dat het direct over prestaties en resultaten gaat kan veel betekenen. Toon échte belangstelling en maak het verschil.
Dat betekent niet dat werkgevers problemen uit de privélevens moeten oplossen. Wel kan een menselijke en betrokken teamleider zijn mensen het gevoel geven dat ze gezien en gesteund worden. Dat is belangrijker dan menigeen nu nog beseft, want een ding is zeker, onze privélevens worden komende jaren alleen maar turbulenter en eenzamer.