Is Buma een brevet van onvermogen voor Jetten? 'De oppositie kon vannacht gratis schieten'
De oppositiepartijen konden vannacht "gratis schieten" op premier Rob Jetten tijdens het debat over de coalitiecrisis rond het Belastingplan. Dat zegt Mats Akkerman, politiek verslaggever van WNL , die het debat op de voet volgde. Volgens hem werd in het debat niet duidelijk welke rol Sybrand Buma precies gaat vervullen. "Een relatietherapeut? Dat hoop ik niet."
Aan het einde van het debat over de coalitiecrisis van de afgelopen dagen bleek dat er in de Tweede Kamer weinig vertrouwen is dat het kabinet het voortaan anders gaat aanpakken. Jetten wil onder meer afspraken maken over financiële kaders en eerder bepalen of het kabinet voor voorstellen steun zoekt bij linkse of rechtse oppositiepartijen. De oppositie betwijfelt echter of die voornemens daadwerkelijk tot verandering zullen leiden.
"Ik heb grote zorgen dat er niet zo veel veranderd is", zei Jesse Klaver, leider van Progressief Nederland, aan het einde van het debat. Hij constateerde dat het kabinet nog altijd geen keuze maakt tussen samenwerking met links of rechts, bijvoorbeeld bij het vaststellen van de financiële kaders.
Ook politiek verslaggever Akkerman denkt dat de dagenlange crisisbesprekingen weinig hebben veranderd. Op de vraag of politiek Den Haag iets is opgeschoten, antwoordt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1: "Nee, ik denk het eigenlijk niet. Het probleem voor deze coalitie is al vanaf de start dat ze niet kunnen kiezen over hoe je een minderheidskabinet wil laten werken en welke richting je daarin kiest. Dat probleem hebben ze nu uitbesteed aan Sybrand Buma."
Wat gaat Buma precies doen?
Buma, vicepresident van de Raad van State, moet volgens het kabinet in overleg met de oppositie een "financieel fundament" helpen leggen. Het doel is om met een of meerdere constructieve oppositiepartijen afspraken te maken over begrotingen en belastingen.
Wat @sybrandbuma precies moet gaan doen binnen het kabinet, is volgens politiek verslaggever @matsakkerman nog niet helemaal duidelijk. "Hij moet niet een soort relatietherapeut worden." #GoedemorgenNederland #WNL pic.twitter.com/HbR1e4Pb3C
— WNL Vandaag (@WNLVandaag) November 18, 2026
PVV-leider Geert Wilders vroeg zich tijdens het debat hardop af of Buma daarmee niet het werk gaat doen dat Jetten zelf zou moeten uitvoeren. Ook voor Akkerman is de precieze opdracht van Buma nog onduidelijk. "Buma moet een doorbraak forceren of in ieder geval een advies geven waar ze iets mee kunnen. Maar wat hij precies moet gaan doen, werd in het debat vannacht niet helemaal duidelijk."
Volgens hem moet de oud-CDA-leider zich in ieder geval niet gaan bezighouden met het herstellen van de persoonlijke verhoudingen binnen de coalitie. "Althans, dat hoop ik niet, want dat is aan de partijleiders van de coalitie. Henri Bontenbal heeft ook gezegd dat ze zelf moeten werken aan de persoonlijke verhoudingen. Het is de bedoeling dat Sybrand Buma het politieke proces begeleidt. Hij moet niet een soort relatietherapeut worden."
Het inschakelen van Buma is volgens Akkerman in ieder geval niet zozeer een brevet van onvermogen voor Jetten persoonlijk, maar eerder voor de gehele coalitie. "Jetten heeft nu de keuze uitbesteed aan Buma, die met een soort advies komt voor de kerst. Maar we zagen ook Dilan Yesilgöz vrijdag ongeveer zeggen: alles moet anders in dit kabinet, om gisteren in het debat met een paar kleine wijzigingen en gesprekken met Buma er toch maar weer in te blijven. En Henri Bontenbal, de man van het fatsoen, hebben wij de afgelopen dagen zien handelen met partijen en betrapt zien worden op een gang."
Vertrouwen nog altijd broos
Maandagavond maakte het kabinet na dagenlang crisisoverleg bekend dat het onderlinge vertrouwen voldoende was hersteld om samen verder te gaan. Volgens Akkerman is daarmee echter nog niet alles opgelost. "Voor de schermen hebben ze gezegd dat het vertrouwen is hersteld. Achter de schermen hoor je: het is een beetje hersteld, maar het is nog steeds erg broos. In de komende weken zal moeten blijken of het vertrouwen echt hersteld is."
Wat het crisisberaad wel heeft opgeleverd, is de gezamenlijke overtuiging dat een kabinetsval voorkomen moet worden, denkt de politiek verslaggever. "Wat eruit is gekomen, is een begin van: we willen verder werken met elkaar, want het alternatief, dat het valt en er nieuwe verkiezingen komen, vinden we zo erg, dat moeten we koste wat kost voorkomen. Maar hoe het proces wel werkt? We gaan er nu eigenlijk weer aan beginnen."
Ook de oppositie toonde weinig vertrouwen in de boodschap dat de onderlinge verhoudingen binnen de coalitie zijn hersteld. "Voor de oppositie was het een ontzettend makkelijk debat. Het was gratis schieten op de premier die zijn verantwoordelijkheid uitbesteedt aan Sybrand Buma en het mkb-pakket dat de VVD zou hebben binnengehaald om aan boord te blijven, maar wat ook weinig voorstelt", blikt Akkerman terug.
'Expliciet kiezen aan de voorkant'
Premier Jetten benadrukte tijdens het debat dat het kabinet heeft geleerd van de crisis. Voortaan moet vooraf duidelijker worden bepaald of voor een voorstel steun wordt gezocht bij linkse of rechtse oppositiepartijen. "Wij gaan als kabinet in samenspraak met de coalitiefracties expliciet kiezen aan de voorkant met wie we in eerste instantie de onderhandelingen willen voeren."
Volgens Jetten moet worden voorkomen dat de coalitie bij de komende Voorjaarsnota opnieuw vastloopt in onderhandelingen met de oppositie. "Straks bij de Voorjaarsnota willen we niet hetzelfde proces als we afgelopen zomer hebben doorlopen, maar een veel gerichter proces. Wat zou helpen in onze overtuiging, is als de heer Buma ons in de komende weken al wat meer handvatten kan geven over: hoe organiseer je dat proces op een goede manier? Welke informatie hoort daarbij? Hoe doe je die gesprekken op een tijdige manier? Hoe rond je die af? Noem het allemaal maar op", zei hij.
Akkerman vraagt zich af of de inzet van Buma daadwerkelijk een oplossing biedt voor de politieke verdeeldheid binnen de coalitie. "Eigenlijk zegt Jetten: Buma moet tegen ons zeggen hoe wij straks die keuze moeten maken. Als je nu zegt: bij de Voorjaarsnota moeten we wel een keuze maken tussen links en rechts, dan weet je: D66 en CDA willen liever met PRO, VVD wil liever over rechts. Nu moet Buma een soort kader opstellen waarbinnen die keuze dan logisch gemaakt zou moeten worden."