Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans ziet Sybrand Buma niet als formateur: 'Meer als een relatietherapeut'
Sybrand Buma moet het vastgelopen kabinet en de oppositie weer bij elkaar brengen. Een bijzondere opdracht, vindt hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans. "Dit is geen verkenner, geen formateur. Ik zou zeggen: een relatietherapeut."
Na dagen van crisisoverleg gaat het kabinet van D66, VVD en CDA door. Buma moet helpen een nieuwe werkwijze te vinden om met de oppositie samen te werken. Volgens Voermans is dat een bijzondere constructie. "Dat is nou net niet opgenomen in het reglement van orde van de Tweede Kamer."
Toch ziet de hoogleraar ook een voordeel. Sinds 2012 was er geen duidelijke vorm meer om bij een kabinetscrisis te bemiddelen. "Nu hebben ze weer een vorm gevonden." Wel plaatst Voermans vraagtekens bij de combinatie met Buma's functie bij de Raad van State. Die instantie adviseert onafhankelijk over wetgeving, terwijl Buma nu ook een politieke rol krijgt bij het zoeken naar steun voor het kabinet. "Er zit iets kwetsbaars in."
De Raad van State heeft regels om belangenverstrengeling te voorkomen. Zo neemt de vicepresident niet deel aan de vergadering waarin over adviezen wordt besloten. Toch blijft volgens Voermans de schijn van belangenverstrengeling een probleem. "Voor de buitenwacht is dat natuurlijk kwetsbaar. Het lijkt erop alsof de slager zijn eigen vlees keurt."
'Dat sprokkelen werkt niet'
Ook de aangekondigde samenwerking met oppositiepartijen roept vragen op. Het kabinet verwijst naar het Scandinavische model, waarbij een minderheidskabinet steun zoekt in het parlement. Volgens Voermans gaat die vergelijking niet helemaal op. In Scandinavië is er doorgaans een herkenbaar blok dat het kabinet steunt. De regering heeft daar bovendien minder macht dan in Nederland.
"Het parlement is daar veel sterker dan het hier is. De regering heeft in Nederland veel meer macht dan in die landen. Er is altijd sprake van vaste steun vanuit herkenbare blokken."
Het kabinet lijkt juist opnieuw steun te willen zoeken bij verschillende partijen, afhankelijk van het onderwerp. Dat is volgens Voermans niet de bedoeling van het Scandinavische model. "Wat de brief nu zegt, is: we gaan een Scandinavisch model. Niet dus. Je gaat dus weer over links en over rechts proberen en sprokkelen, en dat sprokkelen werkt niet. Daar wordt iedereen diep ongelukkig van."
Volgens de hoogleraar is het belangrijk dat vooraf duidelijk is op welke partijen een kabinet kan rekenen. Zo weten zowel het kabinet als de oppositie waar ze aan toe zijn.
Kamer moet vertrouwen beoordelen
Uiteindelijk is het aan de Tweede Kamer om te beoordelen of het vertrouwen in het kabinet voldoende is hersteld. BBB-leider Henk Vermeer liet in het gesprek al weten dat zijn vertrouwen nog niet terug is. Hij wil eerst afwachten welke opdracht Buma precies krijgt en wat de gesprekken opleveren.
Voermans verwacht dat het kabinet zich in het Kamerdebat nog stevig moet verantwoorden, onder meer over de rol van minister Eelco Heijnen en de onderhandelingen rond het belastingplan. "Het is nu weer aan de Kamer om te wegen hoe, na al die verklaringen die er zijn geweest, deze breuk in het kabinet is gelijmd. En of de Kamer daar voldoende vertrouwen in heeft dat dit kabinet door kan."