Buma moet kabinet helpen vaker zaken te doen met rechts: 'Balans moet worden hersteld'
Sybrand Buma gaat onderzoeken of het kabinet vaker akkoorden kan sluiten met rechtse oppositiepartijen om de politieke balans binnen de coalitie te herstellen. Dat zegt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen. Buma, vicepresident van de Raad van State, gaat verkennen hoe de samenwerking tussen het minderheidskabinet en de oppositie kan worden verbeterd.
De verkenning is een van de uitkomsten van dagenlang crisisoverleg tussen D66, CDA en VVD. Dat was nodig omdat de VVD woedend was nadat D66 en CDA buiten de liberalen om steun hadden gezocht bij de linkse partijen Progressief Nederland en Volt voor het Belastingplan. Maandagavond maakten de coalitiepartijen bekend dat er voldoende vertrouwen is om samen verder te gaan. Oud-CDA-leider Buma moet nu onderzoeken hoe de samenwerking met de oppositie kan worden verbeterd, vooral op financieel gebied.
"Het wordt de begrotingsformateur", vertelt Van Viegen in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Hij moet onderzoeken hoe ze de komende jaren de financiën kunnen regelen, ook met oppositiepartijen. Hij gaat zelf geen deals sluiten, maar kijken op welke manier de coalitie kan samenwerken met de oppositie, zonder dat we weer in zo'n situatie belanden als met het Belastingplan, wat een grote chaos is geworden."
Sybrand Buma wordt 'begrotingsformateur'. Hij moet onderzoeken hoe de samenwerking tussen het minderheidskabinet en de oppositie kan worden verbeterd, met name op financieel vlak. "Hij gaat niet zelf deals sluiten", weet Tessa van Viegen. "Het is een evaluatie van de afgelopen… pic.twitter.com/a5NluwmleD
— WNL Vandaag (@WNLVandaag) November 17, 2026
Tijdens de onderhandelingen over het Belastingplan gingen fractievoorzitters van oppositiepartijen op een gegeven moment zelfstandig in gesprek met coalitiepartijen. "Dat moet nu klaar zijn", zegt Van Viegen. "Buma gaat kijken hoe het kabinet op langere termijn zaken kan doen in deze minderheidsconstructie."
'Fundamentele reset'
De verkenning van Buma wordt ook gezien als een evaluatie van de eerste maanden van het kabinet. VVD-leider Dilan Yeşilgöz stelde vrijdag na het eerste crisisoverleg dat de samenwerking een "fundamentele reset" nodig had. "Het is eigenlijk een evaluatie van de afgelopen tijd: wat ging er goed, wat ging er fout en hoe kunnen we het in de toekomst beter gaan doen", zegt Van Viegen.
Daarbij wordt niet alleen naar de coalitie gekeken, maar worden ook oppositiepartijen betrokken. "Buma kan als vicepresident van de Raad van State er misschien voor zorgen dat oppositiepartijen voor de komende jaren wat water bij de wijn doen. De basis is nog steeds het coalitieakkoord, oppositiepartijen kunnen kijken of ze daarin een rol voor zichzelf zien."
Volgens haar is het belangrijk dat de coalitiepartijen snel een manier vinden om beter samen te werken. "We hebben nu Prinsjesdag gehad, maar we gaan alweer richting de voorjaarsbegroting. Als we dan hetzelfde circus gaan zien, komen de partijen er niet meer uit. Het is verstandig om te kijken hoe je dit voor de lange termijn kan oplossen. Wat dat betreft is er in ieder geval een uitkomst en is het kabinet niet gevallen."
Kan er vaker naar rechts gekeken worden?
Naast de verkenning van Buma komen D66 en CDA de VVD tegemoet met een economisch plan voor het midden- en kleinbedrijf (mkb), zegt Van Viegen. Daarmee willen de coalitiepartijen de onvrede bij de liberalen en ondernemersorganisaties over het Belastingplan wegnemen.
"De VVD was heel boos en verbolgen over het feit dat er een deal was met links over het Belastingplan. Ze zeggen dat dat plan heel slecht is voor ondernemend Nederland. We zien de afgelopen dagen ook dat onder meer de voorzitter van MKB-Nederland en ook de voorzitter van VNO-NCW heel erg balen van het Belastingplan."
Het aanvullende mkb-pakket moet de VVD helpen om het akkoord over het Belastingplan aan de eigen achterban uit te leggen. "Als een soort handreiking naar ondernemend Nederland, maar ook als comfort voor de VVD, is dit mkb-pakket bedacht. We moeten niet denken aan hele grote bedragen, maar wel voldoende om hun het comfort te geven dat het voor hen te verkopen is aan hun achterban dat ze in dit kabinet blijven en het Belastingplan over links is geregeld."
Het mkb-pakket neemt volgens Van Viegen echter niet alle bezwaren van de VVD weg. De partij wil ook dat het kabinet in de toekomst vaker samenwerking zoekt met rechtse oppositiepartijen. "Met het mkb-pakket is de balans inhoudelijk voor een deel hersteld, maar de VVD zegt: er wordt iedere keer naar links gekeken. Op stikstof, op sociale zekerheid, nu weer met het Belastingplan. Buma moet gaan kijken: kan er vaker naar rechts gekeken worden en op welke onderwerpen dan, zodat de balans ook daar hersteld kan worden?"
'Sfeer beneden het vriespunt'
Van Viegen is ook benieuwd hoe minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) zich opstelt na de uitkomst van het crisisoverleg. Heinen zag hoe zijn Belastingplan, waaraan hij maanden had gewerkt, door het akkoord met Progressief Nederland en Volt werd aangepast. Volgens de politiek verslaggever was tijdens het debat over het Belastingplan, afgelopen donderdag in de Tweede Kamer, duidelijk zichtbaar hoe hoog de spanningen waren opgelopen.
"Ik ben benieuwd hoe hij erbij loopt. Hij zag dat zijn Belastingplan, waar hij maanden aan heeft geklust, naar links getrokken werd. Je zag dat het hem ontzettend zwaar viel. Ook in het debat donderdag zag je vrijwel geen gesprek tussen hem en premier Rob Jetten. Je merkte dat de sfeer behoorlijk beneden het vriespunt was."
Hoewel de coalitiepartijen maandagavond bekendmaakten dat ze samen verder willen, betekent dat volgens Van Viegen niet dat alle onderlinge spanningen zijn verdwenen. "Ik heb gevraagd: hoe kan dat nou in vier dagen, aangezien er zoveel is gebeurd? Mij werd verteld dat ze nog niet kunnen zeggen dat het vertrouwen volledig terug is. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard."
"Daar moet de komende tijd nog wel aan gewerkt worden. Maar er is voldoende vertrouwen om te zeggen: we willen met elkaar dit kabinet tot een succes maken. De komende tijd moet blijken of het vertrouwen voldoende is hersteld."