Halbe Zijlstra ziet geen toekomst voor kabinet-Jetten: 'Het vertrouwen is weg'

Het minderheidskabinet is vrijdag nog niet gevallen, maar voormalig VVD-politicus Halbe Zijlstra ziet het niet meer goedkomen "na alles wat er is gebeurd." Dat zegt de oud-minister vrijdagavond in Café Kockelmann. Oud-Eerste Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol twijfelt ondertussen over de steun van de VVD-fractie in de Eerste Kamer voor het belastingplan.

Het kabinet van premier Rob Jetten bleef na een lange crisisvergadering voorlopig overeind. De coalitiepartijen D66, VVD en CDA spraken zeven uur met elkaar over de toekomst van hun samenwerking, nadat de VVD donderdag tegen het eigen belastingplan had gestemd. Aanleiding was een akkoord dat D66 en CDA sloten met Progressief Nederland en Volt over een hogere belasting op grote vermogens. Het belastingplan werd met 76 tegen 74 stemmen aangenomen in de Tweede Kamer, maar de politieke verhoudingen binnen de coalitie zijn ernstig beschadigd.

Luister Café Kockelmann hier terug als podcast:

Jetten wil de samenwerking met de VVD voortzetten en spreekt over een noodzakelijke "serieuze doorstart". VVD-leider Dilan Yeşilgöz noemde het minderheidskabinet eerder een mislukt experiment. Bovendien is er nog geen meerderheid voor het belastingplan in de Eerste Kamer. De komende periode moet duidelijk worden of de coalitie het vertrouwen kan herstellen en voldoende steun kan vinden voor haar plannen.

Schuldvraag

Zijlstra vindt dat zijn partij de pleister er maar beter snel af kan trekken. Wie dan de schuld krijgt van de kabinetsval, heeft Zijlstra altijd al "verspilde energie" gevonden. "Dat is een soort eigen politieke werkelijkheid. De buitenwereld heeft over het algemeen wel gezien wat er gebeurd is. Als ik naar deze situatie kijk, hebben uiteindelijk alle coalitiepartijen hier schuld aan. Het vertrouwen is weg en dat is het grootste probleem."

Als het aan CNV-voorzitter Hans van den Heuvel ligt, gooit het kabinet-Jetten de handdoek nog niet in de ring. "Als je een beetje vanuit landsbelang probeert te redeneren, is het gewoon echt onverantwoord om dat te doen. Er is hartstikke veel hand in het buitenland, heel veel binnenlandse problemen staan op springen."

Zijn vakbond deed vrijdagmiddag met twintig organisaties uit het maatschappelijk middenveld een brief uit om te pleiten voor het blijven zitten van het kabinet. "Pak je nou vast op de grote thema's en probeer de ogen op de bal te houden. Het is allemaal heel vervelend, mensen zijn gekrenkt, dat snap ik ook nog wel. Maar kijk nou heel even wat er aan de hand is, probeer daar oplossingen voor te verzinnen. Rutte had dit vrolijk verdedigd in zijn tijd."

'Slik wat er gebeurd is'

Iedereen verliest als dit kabinet valt, stelt MKB-voorzitter Marijke Vuik. "Ik denk dat iedereen van deze crisis baalt. Maar als het vertrouwen weg is, dan is het kiezen tussen twee kwaden. Ik vind dat het echt aan hen is. Zij moeten nu binnen de coalitie bepalen of dat vertrouwen er nog is."

Broekers-Knol vindt dat "ze allemaal even volwassen moeten worden." Volgens de VVD-coryfee is het landsbelang gediend bij het aanblijven van het kabinet. "Slik wat er gebeurd is. We maken allemaal ellende af en toe. Als je ergens een baan hebt en je wordt ontslagen, ook niet fijn, je gaat door. Ik vind dat ze eroverheen moeten stappen."

De 79-jarige geboren Leidenaar wil niet zeggen of de VVD-fractie in de Eerste Kamer voor of tegen het belastingplan moet stemmen. "Ik moet eerlijk zeggen dat ik op het dit moment gewoon niet weet."