Erasmusschutter Fouad L. opnieuw voor rechter, hoort alles emotieloos aan: 'Je bek valt ervan open'

Het hoger beroep tegen Erasmusschutter Fouad L. is begonnen. De man die in september 2023 drie mensen doodschoot, kreeg eerder levenslang. Misdaadjournalist Maaike Timmerman, die de eerste rechtszaak bijwoonde, is vooral de uitspraken van de verdachte bijgebleven. "Ik kijk eigenlijk heel positief op mezelf terug", zei hij destijds over zijn eigen daden.

Fouad L. schoot op 28 september 2023 zijn buurvrouw Marlous en haar veertienjarige dochter Romy dood. Daarna reed hij naar het Erasmus MC, waar hij docent Jurgen Damen doodschoot. Ook stichtte hij brand in zijn woning en in het onderwijscentrum van het ziekenhuis.

De voormalige geneeskundestudent kreeg voor de drie moorden een levenslange gevangenisstraf. Het Openbaar Ministerie had in eerste aanleg een andere straf geëist: dertig jaar cel en tbs met dwangverpleging. Volgens het OM was dat de beste manier om de samenleving zo lang mogelijk tegen hem te beschermen.

'Levenslang is niet helemaal meer levenslang'

Dat het OM liever tbs ziet dan een levenslange gevangenisstraf, heeft volgens Timmerman te maken met de mogelijkheid dat een levenslang gestrafte uiteindelijk gratie krijgt. "Er is natuurlijk de mogelijkheid om gratie te krijgen na 25 jaar. En daarom zegt het Openbaar Ministerie: omdat levenslang niet helemaal meer levenslang is, kan je beter tbs geven."

Tbs is in principe bedoeld om mensen te behandelen, zodat ze daarna veilig kunnen terugkeren in de samenleving. Als deskundigen vinden dat dit niet verantwoord is, kan de maatregel worden verlengd. "Er zitten ook wel mensen op zo'n longstay-afdeling die eigenlijk nooit meer uit zo'n tbs-kliniek komen", legt de misdaadjournalist uit.

Volgens haar willen zowel het OM als de rechtbank uiteindelijk voorkomen dat Fouad L. terugkeert in de maatschappij. Ze verschillen alleen van mening over de manier waarop dat moet gebeuren. Bij tbs draait het om behandeling, maar voor nabestaanden en slachtoffers is het belangrijk dat er ook een straf volgt. Timmerman wijst erop dat een behandeling zonder gevangenisstraf voor hen geen aanvaardbare uitkomst is. "Want dan zou het betekenen dat er geen straf komt, alleen die behandeling."

Onderzoeken naar psyche

Bij Fouad L. zijn door het Pieter Baan Centrum een autismestoornis en een dissociatieve stoornis vastgesteld. Toch oordeelde de rechtbank dat hij toerekeningsvatbaar was. "Deze man was in staat om een geneeskundestudie te doorlopen. Hij haalde ook daar zijn studiepunten voor. Hij heeft dit plan heel uitgebreid doordacht, minutieus uitgevoerd. Hij heeft daar ook over kunnen nadenken. Dus ja, hij is wel toerekeningsvatbaar. Hij verdient die straf", vat Timmerman de redenering van de rechtbank samen.

Voor het hoger beroep is opnieuw onderzoek gedaan naar de psyche van Fouad L. Dat is volgens de misdaadjournalist nodig omdat eerder onderzoek na verloop van tijd niet meer actueel is. Ook moet duidelijk worden of een behandeling na een lange gevangenisstraf nog zinvol is. De forensisch deskundigen die hem hebben onderzocht, zijn de komende dagen aanwezig om vragen van het hof te beantwoorden.

De advocaat van Fouad L., Theo Hiddema, wil dat de stoornissen van zijn cliënt zwaarder meewegen. Hij verwijst daarbij naar een eerdere zaak in Alblasserdam, waarin het gerechtshof de straf verlaagde. Timmerman benadrukt dat het hof de zaak volledig opnieuw beoordeelt. "Dat zul je hier ook weer zien. Dat die het weer helemaal opnieuw gaan wegen."

'Je bek valt ervan open'

Voor de nabestaanden en slachtoffers is het hoger beroep opnieuw een zware periode. Timmerman woonde de eerste rechtszaak bij en noemt Fouad L. geen doorsnee verdachte. "Dit is een hele intelligente man. Anders lukt het je ook niet om zo'n studie bijna af te maken."

Tegelijkertijd kwam hij in de rechtszaal, mede door zijn stoornis, emotieloos over. De uitspraken die hij tijdens de eerste zaak deed, zijn de misdaadjournalist bijgebleven. "De vorige keer dat wij ook in de rechtbank zaten: je bek valt ervan open. De dingen die hij zegt."

Zo sprak Fouad L. over zijn daad als een fantasie en vergeleek hij de uitvoering met het volgen van een recept. Ook zei hij: "Ik kijk eigenlijk heel positief op mezelf terug." Dat moeten slachtoffers en nabestaanden in het hoger beroep opnieuw aanhoren.

De gevolgen van de schietpartij reiken bovendien verder dan de families en vrienden van de drie omgekomen slachtoffers. Ook mensen in het Erasmus MC werden getroffen. Zij moesten rennen voor hun leven toen er werd geschoten.

Een student die naast docent Jurgen Damen stond toen hij werd doodgeschoten, sprak tijdens de eerste rechtszaak de verdachte rechtstreeks aan. "De impact op zo'n student is verschrikkelijk", zegt Timmerman. De student zei tegen Fouad L. dat hij nooit arts zou worden en nooit een goed mens zoals Damen. Zelf wilde hij juist wel in diens voetsporen treden. "Ik wil wel worden zoals Jurgen was, want ik wil wel arts worden en een goed mens zoals hij."

Het hoger beroep duurt naar verwachting zes dagen. Het Openbaar Ministerie komt op 23 november met een nieuwe strafeis. Het gerechtshof doet op 16 december uitspraak.