Nabestaanden explosie Tarwekamp willen antwoorden van verdachten: 'Geen enkele straf neemt het leed weg'

Bijna twee jaar na de dodelijke explosies aan de Tarwekamp in Den Haag krijgen slachtoffers en nabestaanden vandaag de gelegenheid om in de rechtbank hun verhaal te vertellen. Voor de families draait de strafzaak niet alleen om de straf voor de vier verdachten, maar vooral om de vraag waarom het is gebeurd. Ondertussen blijkt uit verklaringen van de verdachten dat zij zich bewust waren van het gevaar voor de bewoners, maar de hulpdiensten niet waarschuwden.

Op 7 december 2024 werd de Haagse wijk Mariahoeve opgeschrikt door twee zware explosies aan de Tarwekamp. Zes mensen kwamen om het leven en meerdere bewoners raakten gewond. Een appartementencomplex werd grotendeels verwoest. De aanslag was vermoedelijk gericht op een bruidsmodezaak. Vier mannen staan terecht voor hun betrokkenheid bij de explosies. Een van hen is Moshtag B., de ex-vriend van de eigenaresse van de winkel.

Dinsdag en woensdag staan de slachtoffers en nabestaanden centraal in de rechtbank. In totaal willen 33 mensen gebruikmaken van hun spreekrecht. Onder hen zijn familieleden van de zes omgekomen slachtoffers, bewoners die hun woning verloren en ondernemers die door de explosies zijn getroffen.

Verdachten wisten van gevaar

Tijdens de eerste twee zittingsdagen kwamen de verdachten zelf aan het woord. Rechtbankverslaggever Saskia Belleman vond het opvallend wat zij daarbij verklaarden. "Ze zeiden dat ze wel wisten dat er gevaar was voor de mensen die erboven woonden."

Volgens de rechtbankverslaggever was er zelfs sprake van een plan om de hulpdiensten te waarschuwen. De verdachten zouden hebben overwogen om een sms te sturen of 112 te bellen, maar "uiteindelijk hebben ze dat niet gedaan."

Of een waarschuwing levens had kunnen redden, is volgens haar moeilijk te zeggen. De explosies volgden vrijwel direct. Toch vindt ze het opmerkelijk dat de verdachten zich bewust waren van de risico's voor de bewoners en desondanks geen melding maakten.

'Geen enkele straf maakt het leed weg'

Voor de nabestaanden en slachtoffers zijn het zware dagen. Bart Visser, die namens de families optreedt en bijna alle sprekers in de rechtbank bijstaat, ziet dat het proces veel oude wonden openrijt. Niet alleen de families van de omgekomen slachtoffers worden geconfronteerd met hun verlies. Ook buurtbewoners die hun huis kwijtraakten, dragen de gevolgen nog altijd met zich mee.

"Er zijn mensen vandaag in de rechtbank aanwezig die letterlijk hun bed uitgeblazen zijn", vertelt Visser. Direct na de explosies moesten sommige bewoners op zoek naar hun buren om te kijken of iedereen er nog was. "Die momenten vergeet je denk ik je hele leven niet. En bij zo'n strafzaak komt dat allemaal naar de oppervlakte."

De impact verschilt per persoon. Ook mensen die lichamelijk niets mankeren, hebben volgens de advocaat enorme schade opgelopen. Hun gebouw is verwoest, hun spullen zijn verdwenen en ook mentaal heeft de ramp diepe sporen nagelaten. "De plek waar je je fijn voelde, is er eigenlijk niet meer." Veel bewoners willen volgens hem zelfs nooit meer terug naar hun oude woonplek.

Voor drie van de vier verdachten wordt gesproken over een mogelijke levenslange gevangenisstraf. Maar hoe zwaar de straf uiteindelijk ook uitvalt, het maakt het verlies niet ongedaan. "Het is een cliché, maar in deze zaak ongelooflijk waar: er is geen enkele straf die maakt dat het leed weg is."

Wat de nabestaanden volgens Visser vooral willen, is dat de verdachten vertellen wat er precies is gebeurd. "We zouden het zo fijn vinden als de verdachten ook gewoon vertellen waarom ze het hebben gedaan, wat er precies is gebeurd." Tot nu toe verloopt dat moeizaam. "Je hoort ze wel praten, maar ze vertellen eigenlijk niet zo veel."

Aparte selfie

Misdaadverslaggever Gerda Frankenhuis van De Telegraaf volgt de zaak eveneens op de voet. Volgens haar verdenkt het Openbaar Ministerie Moshtag B. ervan het plan voor de aanslag te hebben bedacht. Hij zou twee neven uit Roosendaal hebben ingehuurd om de aanslag uit te voeren.

Op het moment van de aanslag was B. in Londen, waar ook zijn ex-vriendin verbleef. Volgens Frankenhuis zat hij bij haar op de hotelkamer toen het nieuws over de explosies binnenkwam. Hij maakte daar een selfie waarop zijn ex-vriendin met haar handen in het haar zit. "Hij zit daar met een rare grijns op zijn gezicht." De reis naar Londen zou volgens haar als alibi hebben gediend.

Een derde betrokkene uit Oosterhout zou zich op het laatste moment hebben teruggetrokken. Hij vond dat hij te weinig betaald zou krijgen voor zijn aandeel: de betrokkenen zouden 1500 euro ontvangen. Maar er speelde volgens Frankenhuis nog iets anders. "In de rechtbank zei hij ook wel dat hij het te gevaarlijk vond voor de bewoners."

Dood vogeltje

Ook de eigenaresse van de bruidsmodezaak heeft nog altijd te maken met de gevolgen van de aanslag. Zij kreeg na de explosies ten onrechte de schuld toegeschoven en ontving veel haatreacties. Volgens Frankenhuis is daar geen enkele aanleiding voor. "Daar is totaal geen bewijs voor."

De vrouw kampt bovendien met een groot schuldgevoel. Telegraaf-collega John van den Heuvel sprak haar voor een podcast. Ze vraagt zich volgens hem nog vrijwel dagelijks af waarom zij de explosies heeft overleefd, terwijl de slachtoffers om het leven kwamen. "Ik kan niet anders zeggen, ze is nog steeds een wrak. Ze zit als een dood vogeltje op de bank", vertelt de misdaadverslaggever in die podcast.

Frankenhuis is vooral benieuwd naar de verklaring van een achtjarige jongen die als enige van zijn gezin de ramp overleefde. Zijn familieleden kwamen om het leven. Inmiddels woont hij bij zijn oom en tante en gaat hij naar een andere school. Zijn verklaring wordt woensdag via een video in de rechtbank getoond.

De komende twee dagen krijgen de slachtoffers en nabestaanden de ruimte om te vertellen wat de explosies met hun leven hebben gedaan. Woensdag worden ook de schadeclaims van de slachtoffers behandeld.