Geen vrede verwacht bij besprekingen over Oekraïne: 'Zelensky heeft belang bij rekken tot januari'

Oekraïne heeft er weinig baat bij om op dit moment vrede te sluiten met Rusland. Dat zegt de Vlaamse oorlogscorrespondent Rudi Vranckx, een dag voor nieuwe vredesbesprekingen in Abu Dhabi. "Zelensky heeft er alle belang bij om het te rekken tot januari, als het Democratisch Congres ingezworen wordt."

Bij de vredesbesprekingen in Abu Dhabi schuiven morgen en woensdag delegaties van Rusland, Oekraïne en de Verenigde Staten aan. Ook Europa is vertegenwoordigd, onder meer door Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, de EU en de NAVO. Welke rol de Europese delegatie precies krijgt tijdens de onderhandelingen, is nog onduidelijk.

"Er komt een overeenkomst", zei Trump eerder over de onderhandelingen. "Een belangrijke overeenkomst. Het wordt echt heel groot. Het omvat meer dan Oekraïne. Ik kan zelfs zeggen dat het misschien wel over heel Europa gaat. Het wordt een grote en prachtige overeenkomst en iedereen gaat het geweldig vinden."

Oorlogscorrespondent Rudi Vranckx denkt dat Trump vooral financieel wil profiteren van een eventuele overeenkomst. "Als ik Trump bezig hoor, dan denk ik dat hij er een grote deal zal uithalen waar geld aan te verdienen valt. Hij wil zaken doen, dat is zijn hoop", begint de oorlogscorrespondent in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Ik vermoed dat hij afspraken wil maken over de ontginning van grondstoffen en een deal wil sluiten over de energietoevoer."

Op de vraag wat Trump bedoelt met een overeenkomst die ook Europa omvat, antwoordt Vranckx: "Ik denk dat hij denkt dat Europa ook gas nodig heeft. Maar ik vrees dat het een sof gaat worden, net als veel van Trumps deals van de afgelopen twee jaren."

In Oekraïne is het vertrouwen in Trump in ieder geval niet groot, merkte hij tijdens een recent bezoek aan een Oekraïens gezin. "Ik at onlangs bij Oekraïners thuis. Die mensen van 70 jaar zeiden: ik ga hier niet weg voor een clown in het Witte Huis en niet voor een dictator in het Kremlin. Dat is de sfeer van de Oekraïners op dit ogenblik."

'Zelensky heeft er belang bij om te rekken'

Hoewel de winter in aantocht is, denkt Vranckx dat Oekraïne er op dit moment weinig bij wint om vrede te sluiten. Dat heeft volgens hem alles te maken met de uitslag van de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, waarbij de Democraten een flinke overwinning boekten op de Republikeinen van president Trump. "Zelensky heeft er alle belang bij om het te rekken tot januari, als het Democratisch Congres ingezworen wordt en waarschijnlijk zal beslissen om meer steun aan Oekraïne te geven in de strijd tegen Rusland."

Op de vraag of vrede niet altijd beter is dan oorlog, zegt Vranckx: "Je hebt vrede en capitulatie. Er zijn vredesakkoorden waarbij je elkaar in het midden treft. Maar ik heb nog nergens gehoord dat Vladimir Poetin zijn eisen om heel Oekraïne te controleren of heel het Oosten in beslag te nemen, zal verminderen. Als Poetin niets wil toegeven, dan heb je geen akkoord, dan heb je geen vrede, dan heb je een dictaat."

Volgens de oorlogsverslaggever moet Zelensky een eventuele overeenkomst bovendien aan de Oekraïense bevolking kunnen uitleggen. "Ik was in augustus opnieuw in Oekraïne, aan het front, maar ook op die ene plek in Kiev, het Maidanplein, waar al die, nu tienduizenden, foto's en vlaggetjes staan voor gesneuvelde Oekraïners in de strijd. Bijna vijf jaar geleden waren het een paar foto's, nu zijn het tienduizenden. Een zee aan foto's."

"Met elke deal waarmee Zelensky naar huis komt, moet hij daar langsgaan en al die gesneuvelde mensen in de ogen kijken, al die slachtoffers. Dat kan niet als je de hele uitverkoop doet. Oekraïne wil een deal, maar een eerlijke deal."

Vranckx betwijfelt of zo'n overeenkomst er op korte termijn komt. "Voor Trump is een eerlijke deal iets helemaal anders dan voor Oekraïne en Europa."

Maar is een eerlijke overeenkomst überhaupt mogelijk na jaren van oorlog? "Een oorlog is een vieze zaak. Het einde ervan zal ook niet netjes zijn", erkent hij. "Het beste wat je kan hopen is dat er een soort staakt-het-vuren komt langs de frontlijn die er nu is. Is dat rechtvaardig? Nee, dat zal niet fair zijn. Maar als dat de deal is, zou ik Zelensky aanraden: teken onmiddellijk."

'Poetin denkt dat hij uiteindelijk zal winnen'

Ook de Russische president Vladimir Poetin lijkt volgens Vranckx op dit moment weinig belang te hebben bij een vredesakkoord. "Voor Poetin is het belang bij deze onderhandelingen om Amerika niet van zich te vervreemden. Poetin wil blijven doorgaan. Hij denkt: op langere termijn zal ik altijd winnen. En net als bij Trump gaat het Poetin niet alleen om de deal, hij wil ook in de geschiedenisboekjes komen. Zij willen hun naam bijschrijven. Voor Poetin gaat het om de droom van Groot-Rusland. Hij wil het oude rijk in ere herstellen."

Als zowel Zelensky als Poetin op dit moment weinig voelen voor een vredesakkoord, rijst de vraag wat de komende onderhandelingen daadwerkelijk zullen opleveren. Vranckx verwacht er weinig van. "Een groot schaduwspel. Een soort poppentheater, vrees ik."

Wat kan Europa doen?

Ook Europese vertegenwoordigers schuiven in Abu Dhabi aan, maar volgens Vranckx zal Europa nauwelijks een stempel op de onderhandelingen kunnen drukken. "Europa zou moeten beginnen om met één stem te spreken. Men is daar nu mee bezig, al verschillende keren, maar men wil tegen december een soort speciaal gezant, net zoals Trump die heeft. Je zou een speciaal gezant kunnen noemen die eindelijk met één stem gaat spreken en een plaats aan tafel opeisen. Want het gaat over Europa, hè? Maar dan over de Verenigde Staten."

Vooralsnog zijn de Europese lidstaten er niet in geslaagd unaniem een gezant aan te wijzen. Met het vertrek eerder dit jaar van de Hongaarse premier Viktor Orbán, die zich regelmatig verzette tegen Europese steun aan Oekraïne, lijkt de kans op overeenstemming volgens Vranckx wel groter geworden.

Toch dringt de tijd voor Europa, waarschuwt hij. "We hebben als Europa een window van zes maanden tot de Franse verkiezingen. Als Marine Le Pen wint en extreemrechts aan de macht komt in Frankrijk, dan is ons momentum ook voorbij."