Uitslag in Amerika heeft gevolgen voor jouw portemonnee: 'Dat merk je aan de pomp'

De zware verkiezingsnederlaag van de Republikeinen kan ook gevolgen hebben voor de portemonnee van Nederlanders. Volgens Marieke Blom, hoofdeconoom van ING, kunnen de hypotheekrente en benzineprijzen dalen nu de Democraten de meerderheid hebben veroverd in het Amerikaanse Congres. Toch waarschuwt ze voor grote onzekerheid. "Een mogelijk scenario, dat wij zeer serieus nemen, is dat er juist nog een enorme escalatie gaat komen met Iran."

De Democraten hebben bij de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen de meerderheid veroverd in zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden. Daarmee krijgt president Donald Trump de laatste twee jaar van zijn presidentschap te maken met een Congres waarin de oppositie de dienst uitmaakt. Dat maakt het voor hem aanzienlijk moeilijker om nieuwe belastingverlagingen en grote uitgavenplannen door te voeren.

Op de financiële markten werd de verkiezingsuitslag relatief rustig ontvangen, zegt Blom in Goedemorgen Nederland op NPO1, tijdens een speciale uitzending over de Amerikaanse verkiezingsuitslag. "De beurzen zagen het al een beetje aankomen en doen geen hele gekke dingen. Maar wat eigenlijk helemaal de focus is op dit moment, is de rente."

Volgens de econoom heeft Trump de afgelopen jaren veel geld uitgegeven, terwijl hij tegelijkertijd belastingen wilde verlagen. "Trump had er een handje van om belastingverlagingen in het vooruitzicht te stellen en uitgaven enorm te verhogen. Hij heeft eigenlijk een enorm gat in zijn hand."

Nu de Democraten beide kamers van het Congres controleren, wordt het voor Trump moeilijker om daarmee door te gaan. Dat heeft direct gevolgen voor de financiële markten. "Omdat het Congres nu in Democratische handen is, is de kans klein dat hij daar nog verder mee kan doorgaan. Je ziet dat dat invloed heeft op de rentes. Het verlaagt de Amerikaanse rentes."

Gevolgen voor Nederlandse hypotheekrente

Maar wat betekent de Amerikaanse verkiezingsuitslag voor Nederlandse huishoudens? Volgens Blom kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn. Vooral de ontwikkeling van de rente is belangrijk. "Die Amerikaanse rentes hebben namelijk ook invloed op onze rentes, bijvoorbeeld op je hypotheekrente."

Dat zit zo: Trump wilde de belastingen verlagen en tegelijkertijd de overheidsuitgaven verhogen. Daardoor zou de Amerikaanse staat meer geld moeten lenen, wat de staatsschuld verder zou laten oplopen. Beleggers kunnen daardoor een hogere rente eisen om geld aan de Amerikaanse overheid uit te lenen. 

Nu de Democraten de meerderheid in het Congres hebben, wordt het voor Trump moeilijker om zijn plannen door te voeren. Dat kan de verwachte groei van de staatsschuld afremmen, waardoor de rente op Amerikaanse staatsleningen kan dalen.

Die ontwikkeling is ook voor Nederland van belang. De Amerikaanse en Europese financiële markten zijn sterk met elkaar verbonden. Als de rente op Amerikaanse staatsleningen daalt, kan dat ook de Europese kapitaalmarktrentes omlaag trekken. Nederlandse banken baseren hun hypotheekrentes voor langere rentevaste periodes mede op die Europese marktrentes. Daardoor kunnen uiteindelijk ook Nederlandse hypotheekrentes dalen.

Blom: "We hebben de afgelopen tijd gezien dat die Amerikaanse rente enorm is opgelopen en in het kielzog daarvan ook Europese rentes. En dus ook hypotheekrentes in Nederland, terwijl het voor ons niet helemaal in verhouding stond tot de stand van onze economie. Dit kun je merken op het moment dat je een hypotheekrentecontract moet afsluiten of je huis moet verkopen."

Vooral huizenkopers en mensen die hun hypotheek moeten verlengen kunnen hiervan dus profiteren. Het is overigens geen zekerheid dat de hypotheekrentes daadwerkelijk dalen: ook de inflatie, het beleid van de Europese Centrale Bank en andere economische ontwikkelingen spelen een rol.

'Dat ga je merken aan de pomp'

Ook automobilisten kunnen de gevolgen van de Amerikaanse verkiezingsuitslag merken. De olieprijs daalde woensdag, mede doordat beleggers rekening houden met een mogelijke verandering in het Amerikaanse beleid tegenover Iran. Trump zou de midterms namelijk vooral verloren hebben door de oorlog in het Midden-Oosten en de hoge prijzen aan de pomp die daarvan het gevolg zijn. 

Toch is het volgens Blom nog allerminst zeker dat automobilisten daadwerkelijk goedkoper uit zijn. Veel hangt af van de volgende stappen van Trump in de oorlog met Iran, die de afgelopen maanden voor grote onrust op de internationale energiemarkten heeft gezorgd. "Een mogelijk scenario, dat wij zeer serieus nemen, is dat er juist nog een enorme escalatie gaat komen met Iran. Dat zou voor een veel hogere olieprijs kunnen zorgen, ook al gaat die prijs vandaag dus een beetje naar beneden."

Een verdere escalatie kan de olieaanvoer uit het Midden-Oosten dus opnieuw verstoren, maar de ING-hoofdeconoom benadrukt dat de verkiezingsnederlaag Trump er ook toe kan bewegen sneller een diplomatieke oplossing te zoeken met Iran. "Trump zegt nu: we moeten onderhandelen en de kiezer is misschien niet zo blij geweest met die oorlog in Iran. Het kan dus zijn dat hij juist heel snel gaat proberen om een deal te sluiten. Hoe dan ook kan het veel invloed hebben op de huishoudportemonnee hier."

'Trump handelt met voorkennis'

Journalist Yoeri Albrecht ziet in de verkiezingsuitslag een duidelijk verband tussen de oorlog met Iran en de economische zorgen van Amerikaanse kiezers. "Ik denk dat de benzineprijzen een enorm stuk ervan zijn", zegt hij over de oorzaken van de nederlaag van Trump. "En wat ook waar is: de internationale politieke situatie heeft direct repercussies voor de prijzen en economie binnenslands."

Toch betekent de verkiezingsnederlaag volgens Albrecht niet dat Trump minder invloed zal proberen uit te oefenen op de financiële markten. "Ik denk dat wordt onderschat door economen hoe zeer Trump en zijn clubje uit zijn op het beïnvloeden van de beurs. Dat ze zo wispelturig zijn zodat ze met voorkennis kunnen handelen en rijk kunnen worden. Dat wordt wellicht helemaal niet minder."

Albrecht gaat nog verder en beschuldigt Trump en mensen in zijn omgeving ervan te hebben geprofiteerd van voorkennis over beleidsbesluiten. "Hij heeft het open en bloot gedaan. Hij heeft honderden keren per week gehandeld en heel duidelijk ingezet, en ook zijn zoon en zakenpartners, op de maatregelen die ze een week later namen."

Maar dat Trump minder ruimte krijgt om zijn eigen economische plannen uit te voeren, kan ook volgens Albrecht niet anders. "Dat het gat in de hand van Trump enigszins getemperd gaat worden, kan eigenlijk niet anders. Het budgetrecht ligt bij het parlement."