Hoe meer liefde je geeft, hoe vrediger je heengaat

Moe plof je op de bank na een lange dag hard werken. Het weekend staat om de hoek, maar als je in je agenda kijkt, zie je dat er de komende dagen weinig tijd is voor rust. Er staan immers nog twee etentjes en een verjaardag ingepland. Toch zijn die momenten belangrijker en waardevoller dan je vooraf denkt, betoogt Marc Herman de Groot.

Iedereen herkent vast wel het bovenstaande scenario. De lange stroom aan verjaardagen, etentjes en kopjes koffie buiten werktijd kunnen soms als een baan op zich aanvoelen. Je doet het natuurlijk met plezier en bovendien moeten vriendschappen onderhouden worden en families bezocht. Toch kan het combineren van al deze sociale activiteiten met een drukke baan soms als een verplichting aanvoelen. Het wordt dan al snel aanlokkelijk om die ene housewarming een keertje over te slaan. Je werkt immers hard genoeg en een avondje Netflix op de bank is soms ook aanlokkelijk... 

Nu is het natuurlijk belangrijk om af en toe rust te nemen en de agenda niet al te vol te plannen. Maar denk goed na voordat je thuis op de bank nestelt en besluit het sociale onderonsje over te slaan. Want misschien zijn juist die momenten waardevoller dan we op het eerste gezicht denken. 

Dat inzicht kreeg voor mij een extra dimensie toen ik luisterde naar de podcast 'The Diary of a CEO'. Presentator Steven Bartlett ging daarin in gesprek met dr. Christopher Kerr, de zogeheten 'deathbed doctor'. Dr. Kerr werkt in een hospice en deed dertig jaar lang wetenschappelijk onderzoek naar het stervensproces van zijn patiënten. Hij publiceerde zijn bevindingen in meer dan dertig peer-reviewed publicaties en wist op die manier een uitgebreid beeld te schetsen van wat mensen meemaken vlak voordat zij overlijden.  

Veel mensen denken dat sterven een angstaanjagend, eenzaam en pijnlijk proces is, waarbij ons bewustzijn langzaam verdwijnt en uiteindelijk alles ophoudt. Geen geruststellende gedachte en iets wat men logischerwijs het liefst vermijdt. Toch komt dit beeld niet overeen met het onderzoek van dr. Kerr. Sterker nog, volgens de dokter is doodgaan tamelijk geruststellend. 

Zo is pijn in de laatste fase van het leven zelden een probleem en als het er wel is, kan het vaak verholpen worden. Maar het meest opvallende punt uit het onderzoek is dat we nooit 'alleen' zijn in onze laatste uren. Het overgrote deel van de patiënten wordt namelijk vlak voor hun dood in hun dromen bezocht door overleden dierbaren. De bezoekers kunnen overleden familieleden zijn, een echtgenoot of zelfs een huisdier. Patiënten ervaren deze gebeurtenissen volgens de dokter niet als angstaanjagend, maar juist als rustgevend. Patiënten vertelde in interviews bijvoorbeeld over een algeheel gevoel van kalmte of 'thuiskomen' als ze hun dierbaren zagen.

Wat deze dromen bijzonder maakt, is dat patiënten ze niet ervaren als gewone dromen, maar als levensechte ontmoetingen. Zo hoor je in de podcast een man wiens overleden vrouw hem maar liefst vijftien keer in zijn slaap bezocht. Ze zag er altijd hetzelfde uit, ze sprak niet, maar ze zwaaide altijd vriendelijk naar hem. Voor hem was deze ervaring minstens net zo echt als dat hij wakker was.  

Een kritische geest zou kunnen denken dat dit simpelweg het gevolg is van verwardheid of hallucinaties, maar de onderzoekers hielden hier rekening mee. Zo werden alleen patiënten die helder van geest waren geïnterviewd. 

Uit al zijn onderzoek maakt dr. Kerr op dat mensen aan het einde van hun leven vooral terugkeren naar wat er werkelijk toe doet: de mensen van wie ze houden en de levens die ze met hen hebben gedeeld. Sterker nog, hoe meer liefde iemand gedurende zijn leven heeft gegeven en ontvangen, des te vrediger deze persoon lijkt heen te gaan. 

Is er leven na de dood? Dat kunnen we hier helaas niet uit opmaken. Wel is het duidelijk dat sociale connecties en de verbinding die we voelen één van de belangrijkste zaken zijn waarvoor wij als mens kunnen leven. 

Dit betekent natuurlijk niet dat je nu je agenda moet volplannen met zo veel mogelijk sociale activiteiten, maar zorg er wel voor dat je moeite blijft doen voor de mensen om wie je geeft. Niemand zal in zijn laatste momenten aan die ene Netflix-aflevering denken. Een les die de 'deathbed doctor' tijdens zijn werk zelf leerde: liefde blijft bestaan, zelfs na de dood.