Campagnestrateeg kritisch op rechtse oppositie: 'Eerdmans gaat Klaver straks premier maken'

Voormalig VVD-campagnestrateeg Bas Erlings denkt dat de rechtse oppositiepartijen onvoldoende hebben nagedacht over de gevolgen van hun gezamenlijke optreden richting het kabinet-Jetten. Vooral JA21-leider Joost Eerdmans krijgt kritiek. Volgens Erlings dreigt hij met zijn opstelling juist de weg vrij te maken voor een samenwerking met Progressief Nederland. "Met de actie die hij net gedaan heeft, gaat hij Klaver straks dus tot premier maken van een minderheidscoalitie. Nou, gefeliciteerd", zegt Erlings in radioprogramma Sven op 1.

De onderhandelingen over het belastingplan houden de politiek inmiddels al geruime tijd bezig. Erlings heeft het gevoel dat er te veel strategie wordt toegedicht aan de rechtse partijen JA21, BBB en SGP, die gezamenlijk proberen invloed uit te oefenen op het kabinet.

"Hoe vaak hebben we het hier al over gehad?", vraagt hij zich af over het belastingplan. "Als het tv was, was het een soort serie geworden, met aflevering 18."

Volgens Erlings hebben de drie partijen niet goed genoeg nagedacht over hun gezamenlijke koers en de mogelijke gevolgen daarvan. Een val van het kabinet zou bovendien grote consequenties hebben voor de plannen die op stapel staan.

Luister Sven op 1 hier terug:

'Eerdmans was een heel eind op weg'

Erlings wijst erop dat bij nieuwe verkiezingen belangrijke dossiers opnieuw vertraging kunnen oplopen. Het gaat onder meer om stikstof, woningbouw en vergunningverlening. Die onderwerpen zouden bij een kabinetsval opnieuw op losse schroeven komen te staan.

Ook de politieke verhoudingen bieden volgens hem weinig perspectief op een duidelijke meerderheid. Hoewel Progressief Nederland bovenaan staat in de peilingen, is het verschil met andere partijen volgens Erlings niet bijzonder groot. Een nieuw minderheidskabinet zou daardoor opnieuw een mogelijke uitkomst kunnen zijn.

"Als ik even iets heel cynisch mag zeggen. Eerdmans was een heel eind op weg over rechts om zijn zin te krijgen en bij te kunnen dragen. Met de actie die hij net gedaan heeft, gaat hij Klaver straks dus tot premier maken van een minderheidscoalitie. Nou, gefeliciteerd."

Jonge Boeren wachten op stikstofplan

Ondertussen wordt er ook achter de schermen verder onderhandeld over het stikstofbeleid. Gerben Boom, voorman van de Jonge Boeren, zat afgelopen nacht en vrijdagochtend met het kabinet om tafel over de voorstellen die op tafel liggen.

Voor de boerenorganisatie zijn haalbaarheid, betaalbaarheid en uitlegbaarheid de belangrijkste voorwaarden. "Daarin hebben we nogmaals herhaald dat het voor ons heel belangrijk is dat er uiteindelijk een plan ligt wat haalbaar, betaalbaar en uitlegbaar is. Dat gaat in op zowel vergunningverlening als uiteindelijk een haalbare norm."

Volgens Boom zijn er stevige gesprekken gevoerd. De minister gaat nu met de voorstellen naar de ministerraad, waar de laatste bespreking plaatsvindt. "Wij wachten daarin de brief af."

De minister en andere bewindslieden hebben verschillende voorstellen gedaan aan de Jonge Boeren. Die moeten nu worden samengevoegd tot één pakket. "Daarover willen ze ook intern nog het gesprek voeren. Daar weten wij de uitkomst nog niet van en die wachten we af."

Boom benadrukt dat zijn organisatie vertrouwen heeft in de gesprekken, maar pas een oordeel kan vellen als de definitieve afspraken op papier staan. "Als wij niet het vertrouwen hadden dat we vanochtend weer een stapje verder zouden komen, hadden we hier vanochtend niet gezeten. Maar we willen het op papier zien, we willen de eindtekst zien en op basis daarvan kunnen we bepalen of het een uitlegbaar en haalbaar pakket is."

'Dan leg je de druk weer bij de rest'

Erlings ziet in de onderhandelingen over stikstof mogelijk ook een opening voor het kabinet om de politieke impasse te doorbreken. Als samenwerking met Progressief Nederland niet lukt en de gesprekken over rechts zijn vastgelopen, kan het kabinet volgens hem besluiten zelf met een concreet voorstel te komen.

"Wat ik mij heel goed kan voorstellen, is dat als je aan de ene kant het niet lukt om je coalitie mee te krijgen om met Progressief Nederland samen te werken en het over rechts vastgelopen is, dat je dan als coalitie zegt: ik gooi een eigen plan op tafel."

Daarmee zou het kabinet de druk volgens Erlings weer bij de oppositiepartijen leggen. "Laat het maar vallen, volgens mij komen we iedereen een groot stuk tegemoet: take it or leave it."

Een akkoord met de boerenorganisaties over stikstof kan daarbij een belangrijke rol spelen. Als de sector zelf instemt met een voorstel, wordt het voor BBB volgens Erlings moeilijker om datzelfde voorstel vervolgens af te wijzen omdat het niet ver genoeg gaat.

Ook als Progressief Nederland het voorstel als een versoepeling van het stikstofbeleid beschouwt, kan een akkoord met de sector volgens hem beweging brengen. "Dan kunnen ze allebei wel makkelijker akkoord gaan als het veld zelf al mee is, dan kunnen zij ook hun knopen gaan tellen. Dan is het ook een redelijk pijnloze weg eruit voor iedereen."