Treinramp Spanje mogelijk veroorzaakt door menselijke fout: 'Trein reed met 200 kilometer per uur waar hij 40 mocht'

De dodelijke treinramp in Spanje, waarbij 68 mensen om het leven kwamen, lijkt te zijn veroorzaakt door een menselijke fout na een technische storing. De verkeersleiding gaf treinen toestemming om door te rijden terwijl de seinen nog op rood stonden. Een van de treinen botste vervolgens met bijna 200 kilometer per uur op een stilstaande trein.

Het dodental na de treinramp ten zuiden van Madrid staat op 68. Nog eens 53 mensen liggen in het ziekenhuis, van wie tientallen in zeer kritieke toestand verkeren. Hulpdiensten hebben de hele nacht gewerkt aan de reddingsoperatie en het opruimen van de ravage. Inmiddels is ook het onderzoek naar de oorzaak in volle gang.

"Het aantal doden dat gisteren op 68 stond, is hetzelfde gebleven", vertelt AD-correspondent Edwin Winkels vanuit Spanje. "Iedereen is inmiddels uit de treinen gehaald, of wat er nog van over was."

Of reizigers na de ramp nog wel in de trein durven te stappen, is volgens Winkels moeilijk te zeggen. "Dat is sowieso moeilijk vandaag, omdat er, dat was al aangekondigd, een algemene staking is van machinisten om juist te pleiten voor meer veiligheid op het spoor en beter materieel."

Tweede treinramp in een jaar

De ramp is de tweede grote treinramp in Spanje dit jaar. In januari kwamen bij een treinongeluk op dezelfde verbinding tussen Madrid en Andalusië 46 mensen om het leven. De oorzaken van de twee ongelukken lijken wel van elkaar te verschillen.

"Waar in januari echt het spoor brak, waardoor een trein met 200 kilometer per uur uit de rails vloog, wordt nu vooral gewezen op de menselijke fout", legt Winkels uit.

Audio-opnamen van de gesprekken tussen de verkeersleiding en de machinisten zijn inmiddels openbaar gemaakt. Daaruit blijkt hoe het misging na een technische storing. Een computersysteem dat het spoor beveiligt, viel uit. Daardoor kwamen zes treinen verspreid over zestig kilometer spoor automatisch tot stilstand en sprongen de seinen op rood.

"Binnen vijf minuten kregen die treinen alweer toestemming om verder te rijden, hoewel de seinen nog op rood stonden", vertelt Winkels. Doorrijden bij een rood sein is in zo'n situatie toegestaan, maar alleen onder strikte voorwaarden. De trein mag dan maximaal 40 kilometer per uur rijden, zodat de machinist op tijd kan reageren als er iets op het spoor staat. De betrokken trein mocht volgens Winkels echter met de normale snelheid verder rijden.

200 kilometer per uur

De trein die uiteindelijk op een stilstaande trein botste, had na een kwartier rijden bijna een snelheid van 200 kilometer per uur bereikt. De andere trein was na de storing nog niet opnieuw op gang gekomen. De machinist van die trein zou herhaaldelijk hebben gewaarschuwd dat hij nog steeds stilstond.

Waarom de rijdende trein niet op tijd is tegengehouden, is een van de belangrijkste vragen in het onderzoek. Ook Winkels wijst op de onverklaarde duur en afstand van de rit. "Waarom heeft die trein een kwartier lang kunnen rijden, 25 kilometer lang?"

De verkeersleiding kan op schermen live volgen waar treinen zich bevinden en hoe ze rijden. Toch werd de trein niet tot stoppen gebracht, ook niet nadat de machinist van de stilstaande trein had gewaarschuwd dat hij niet kon vertrekken.

De politie heeft inmiddels medewerkers van de verkeersleiding verhoord. Winkels verwacht "dat we de komende uren meer zullen horen van wie de verantwoordelijke is".

'Het leed is gigantisch'

Ook in Nederland maken de beelden van de ravage indruk. Hugo de Jonge, commissaris van de Koning in Zeeland, reageert geschokt op de gevolgen van het ongeluk. "Het leed wat daarachter schuilgaat, dat is zo gigantisch", zegt hij. Dat Spanje binnen een jaar opnieuw wordt getroffen door een grote treinramp, maakt de tragedie des te schrijnender.

De Spaanse autoriteiten onderzoeken hoe de technische storing en de daaropvolgende beslissingen van de verkeersleiding tot de fatale botsing hebben kunnen leiden. Spanje heeft drie dagen van nationale rouw afgekondigd.