Zelensky keert huiswaarts met nieuw Nederlands steunpakket: 'We zien groeiende aanvallen op de steden'

Nederland trekt opnieuw de portemonnee om Oekraïne te steunen. Een nieuw 'winterpakket' met onder meer luchtverdedigingswapens en drones moet het land de winter door helpen. "We zien groeiende aanvallen van Rusland op de steden en de energie-infrastructuur", zegt minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Premier Rob Jetten kondigde de nieuwe steun gisteren aan tijdens een gezamenlijke persconferentie met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, die op bezoek was in Den Haag. Zelensky zei "heel dankbaar" te zijn voor de aangekondigde steun. "Het is nodig voor de winter." Jetten hekelde dat Rusland de aanvallen op burgerdoelen en kritieke infrastructuur in Oekraïne opvoert, juist nu de wintermaanden naderen.

Terwijl Zelensky in Den Haag was, bevond minister voor Buitenlandse Handel Sjoerd Sjoerdsma zich in Kyiv, memoreerde Jetten. Sjoerdsma besprak daar de eerder toegezegde 1,2 miljard euro aan niet-militaire hulp voor Oekraïne. Dat geld is bestemd voor humanitaire hulp en wederopbouw.

'Gewoon keihard nodig'

"Natuurlijk is Oekraïne blij met de steun die ze gewoon keihard nodig hebben", zegt minister Berendsen (CDA) over het nieuwe steunpakket. "Niet alleen van Nederland, ook van heel veel andere landen. Uiteindelijk is het zo dat er ook gewoon heel veel zorgen zijn. Oekraïne gaat richting de winter en we zien groeiende aanvallen van Rusland op de steden en de energie-infrastructuur."

Aan het front houdt Oekraïne volgens Berendsen "goed vol". "Tegelijkertijd groeit de druk op de Oekraïense bevolking. Dat is waarom wij niet alleen militaire steun, maar ook niet-militaire steun willen inzetten om de Oekraïners te helpen."

De minister sprak gisteren samen met Jetten en minister van Defensie Dilan Yeşilgöz met Zelensky. "We hebben gesproken over de zorgen en de grootste uitdagingen en over het verloop van de contacten die hopelijk leiden tot een oplossing. We hebben ook heel concreet besproken hoe wij samen met andere partners Oekraïne blijven steunen."

Volgens Berendsen blijft het belangrijk om Oekraïne te steunen. "Wij zien het ook echt als een investering in onze veiligheid."

Tegelijkertijd wil hij dat ook het Nederlandse bedrijfsleven profiteert van de steun. "Er was ook een tafel met ons bedrijfsleven en het Oekraïense bedrijfsleven, dat digitaal aan tafel zat. We proberen ervoor te zorgen dat op het moment dat wij veel geld in Oekraïne investeren, het Nederlandse bedrijfsleven betrokken is. Dat is goed voor de Oekraïners, de energiesteun en de wederopbouw, en uiteindelijk ook goed voor het Nederlandse bedrijfsleven."

Mogelijk nieuwe vredesonderhandelingen

Ondertussen worden de onderhandelingen over de oorlog in Oekraïne mogelijk binnenkort hervat in Abu Dhabi. Zelensky hoopt dat de gesprekken tussen 6 en 10 november plaatsvinden, maar een definitieve datum is nog niet vastgesteld. Berendsen heeft weinig vertrouwen in een snelle beëindiging van de oorlog. "Al jarenlang zien we de ene keer goede berichten en de andere keer minder goede berichten over het toewerken naar een oplossing."

"Op dit moment is nog steeds de conclusie dat Oekraïne graag een staakt-het-vuren wil en aan tafel wil voor een oplossing, en dat Rusland dat op dit moment niet wil. Laten we hopen dat er gesprekken komen waar dat gaat gebeuren", zegt de CDA-minister. "Onze inzet vooralsnog is meer druk op Rusland en meer steun aan Oekraïne om ervoor te zorgen dat Rusland aan tafel komt en de oorlog stopt."

Tijdens de gezamenlijke persconferentie met premier Jetten pleitte Zelensky opnieuw voor één vertegenwoordiger die namens de Europese Unie spreekt. Dat is ook een wens van Berendsen, die jarenlang Europarlementariër was. "Het is belangrijk dat Europa eensgezind aan tafel zit, er liggen ook Europese belangen op tafel."

"Maar we moeten ermee oppassen", waarschuwt Berendsen. "Die hele discussie over wie Europa moet vertegenwoordigen begon omdat Poetin Gerhard Schröder wel een goed idee vond. Dat is iemand die zeer goed is met Rusland en gebrouilleerd is geraakt in Duitsland, dus geen goede keuze. Vervolgens zijn landen in discussie gegaan over wie het dan zou moeten zijn. Die discussie moeten we voeren, maar niet naar buiten toe. Binnenskamers moeten we een oplossing vinden."

Op eigen initiatief spraken de Finse president Alexander Stubb en de Noorse premier Jonas Gahr Støre dinsdag nog telefonisch met de Russische president Vladimir Poetin. Tijdens het anderhalf uur durende gesprek drongen ze aan op een einde aan de oorlog in Oekraïne en een hervatting van de vredesonderhandelingen.

"Dit soort pogingen zijn er ook om het contact te houden, om te proberen te de-escaleren. Op zich is daar niets mis mee. Tegelijkertijd is het belangrijkste dat iedereen die contact heeft met Rusland, dezelfde boodschap uitdraagt. Namelijk: Rusland, stop met deze oorlog, ga aan tafel en kom met een diplomatieke oplossing", aldus de minister.

Waarom gisteren?

Waarom Zelensky juist gisteren een bezoek aan Nederland bracht, is onduidelijk. De Oekraïens-Nederlandse Victoria Koblenko denkt een mogelijke verklaring te hebben. "Het is een interessante vraag waar ik mij de hele dag mee bezig heb gehouden om te ontrafelen: waarom gisteren?"

Koblenko las een interview met Zelensky in de Britse krant The Sun, waarin volgens haar mogelijk het antwoord stond. "Ik meende daaruit gefilterd te hebben dat Zelensky eigenlijk was uitgenodigd in Brussel, dat de Amerikanen, toen Zelensky onderweg was naar Brussel, hebben verplaatst of afgezegd. Dat zou kunnen betekenen dat er een andere aanleiding was dan een directe ontmoeting met Nederland."

Zelensky vertelde in dat interview dat hij eigenlijk naar Brussel zou afreizen voor overleg met Amerikaanse en Europese leiders en NAVO-topman Mark Rutte. Die bijeenkomst ging op verzoek van de Amerikanen niet door, omdat zij vanwege de situatie in het Midden-Oosten in Washington moesten blijven. Zelensky heeft niet expliciet gezegd dat zijn bezoek aan Nederland een alternatief was voor de bijeenkomst in Brussel.

Nederland 'betrouwbare partner'

Koblenko volgde het bezoek van Zelensky aan Nederland ook via de Oekraïense pers. "In Oekraïne werd benadrukt: zie je wel, we hebben wel degelijk een berekenbare en betrouwbare partner zoals Nederland, als een van de belangrijkste donoren. Met andere woorden: Amerika is niet berekenbaar en niet betrouwbaar."

Ze is blij met de Nederlandse steun, maar vindt dat ons land meer moet doen. "We moeten niet vergeten dat Oekraïners elke nacht onder aanval zijn van raketten, waar ze nog steeds westerse onderdelen in vinden. Wij geven Oekraïne geld om de winter door te komen, maar aan de andere kant zijn we niet streng genoeg om die sancties na te leven."

"Dus met één hand geven we geld om de winter door te komen en met de andere spekken we de Russische oorlogseconomie. Aan die knop moeten we harder draaien om de oorlog sneller tot een eind te brengen."