Hugo de Jonge hekelt Trump om sancties tegen Internationaal Strafhof: 'Zet de internationale rechtsorde op het spel'

De Amerikaanse president Donald Trump zet het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag onder druk met sancties tegen medewerkers van het hof. Volgens Hugo de Jonge staat daarmee de internationale rechtsorde op het spel. De commissaris van de Koning in Zeeland ziet een pijnlijke historische tegenstelling: juist een opvolger van de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt keert zich tegen een instituut dat symbool staat voor het internationale recht.

De Amerikaanse sancties kunnen grote gevolgen hebben voor medewerkers van het Internationaal Strafhof. Zo kunnen zij worden afgesloten van financiële diensten en andere voorzieningen. De Haagse burgemeester Jan van Zanen heeft daarom samen met zeven Europese collega's een brief gestuurd aan voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie. Daarin roepen de burgemeesters de commissie op het hof actief te beschermen.

Van Zanen noemt de gevolgen voor medewerkers onacceptabel. "Die worden nu gelijkgesteld aan criminelen, want die staan op dat soort sanctielijsten", zei hij daar eerder over. Wie op zo'n lijst staat, kan bijvoorbeeld zijn betaalrekening verliezen. "Terwijl je gewoon opkomt voor het internationale recht. Dat is gewoon niet aanvaardbaar."

'Dit is typisch Trump'

Amerikakenner Michiel Vos herkent de sancties als onderdeel van Trumps politieke koers. De president wil volgens hem voorkomen dat Amerikaanse burgers en militairen onder internationale rechtsmacht vallen. "Dit is typisch Trump." Hij wijst op Trumps nadruk op het Amerikaanse eigenbelang. "Dit past in het America first. We willen niks met jullie te maken hebben. We willen zeker onze soldaten overzee nooit blootstellen aan enige internationale jurisdictie."

Ook internationale organisaties zoals de Verenigde Naties en het Internationaal Strafhof passen volgens Vos niet in die benadering. De Amerikaanse president wil dat de Verenigde Staten zelf bepalen welke regels en verplichtingen gelden.

De steun voor die koers onder Amerikaanse kiezers is volgens de Amerikakenner niet vanzelfsprekend. Het idee dat Amerika zich meer op zichzelf moet richten, heeft volgens hem mogelijk aan populariteit verloren. De komende verkiezingen moeten duidelijk maken hoeveel draagvlak er nog is.

Erfenis van Roosevelt

Voor De Jonge is de Amerikaanse houding extra opmerkelijk vanwege de historische rol van de Verenigde Staten bij de internationale rechtsorde. De Zeeuwse commissaris is voorzitter van de Roosevelt Foundation, die de erfenis van de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt levend houdt.

"Het is de naoorlogse wereldorde waarbij het internationale recht heeft te gelden en het recht van de sterkste moet worden bestreden", zegt De Jonge. Het Internationaal Strafhof is volgens hem een van de belangrijkste symbolen van die gedachte.

Hij ziet dan ook een opvallende tegenstelling in de houding van de huidige Amerikaanse president. "En notabene een verre opvolger van diezelfde president Roosevelt is degene die zegt: ik ga dat ICC tot de laatste steen afbreken." Het hof is volgens De Jonge van groot belang omdat het duidelijk maakt dat niemand boven de wet staat. Juist daarom vindt hij het belangrijk dat Europese landen en instellingen zich achter het ICC blijven scharen.

Ook Rusland keert zich tegen het hof

Victoria Koblenko wijst erop dat de druk op het Internationaal Strafhof niet alleen uit de Verenigde Staten komt. Ook Rusland heeft belang bij het verzwakken van het hof, stelt ze. "De propagandisten in Rusland hebben het hof belachelijk gemaakt, alsof het niks voorstelt." Ze haalt ook uitspraken aan van Dmitri Medvedev, de voormalige Russische president en premier. Die zou in 2023 hebben gezegd dat er een raket op het ICC zou moeten worden afgevuurd.

Vos waarschuwt voor de gevolgen als machtige landen zich aan internationale rechtspraak kunnen onttrekken. "En dan wordt het dus een ICC voor alleen de kleine landen." Dat vindt hij onhoudbaar. "De grootmachten hoeven zich daar niet mee te bemoeien, maar de kleine landen, Afrikaanse landen, Europese landjes, Nederland, die moeten er wel aan worden onderworpen. Dat werkt natuurlijk niet."

'Er staat ongelooflijk veel op het spel'

De Jonge vindt dat niet alleen het kabinet en de Europese Commissie, maar ook andere Europese leiders zich moeten uitspreken voor het internationale recht. Hij noemt de brief van Van Zanen en zijn Europese collega's daarom belangrijk.

"Ik denk dat het heel belangrijk is dat ook hij, net als ons eigen kabinet, onze eigen premier, onze eigen minister van Buitenlandse Zaken, alle Europese regeringsleiders, de Europese Commissie, et cetera, staat voor die internationale rechtsorde. Want er staat ongelooflijk veel op het spel. Ik denk dat alle steun op dit moment moet worden gegeven. We moeten blijven staan voor het internationaal recht en voor het ICC."