Minister Aartsen wil asielzoekers sneller aan het werk: 'Liever een baan dan niets doen'

Kansrijke asielzoekers moeten zo snel mogelijk aan het werk, vindt minister van Werk en Participatie Thierry Aartsen. Ook als hun opleiding nog niet direct aansluit op de Nederlandse arbeidsmarkt, is een startbaan volgens hem beter dan thuiszitten.

Het kabinet wil nieuwkomers sneller laten werken en breidt daarom het aantal Meedoenbalies in asielzoekerscentra uit. Dit jaar komen er twaalf locaties bij, waarmee het totaal op vijftig uitkomt. Bij deze balies kunnen bewoners terecht voor hulp bij het vinden van werk, vrijwilligerswerk en taallessen. Vanaf volgend jaar moet betaald werk er centraal staan.

Aartsen wil vooral voorkomen dat asielzoekers jarenlang aan de kant staan. Op dit moment heeft slechts negen procent van de bewoners van azc's werk. Dat percentage moet volgens de minister flink omhoog. "Dat is veel te weinig. Dat moet naar zeventig procent wat mij betreft", zegt hij in Goedemorgen Nederland.

Volgens de minister zijn er genoeg mogelijkheden om nieuwkomers aan een baan te helpen. Hij wijst onder meer op de schoonmaak, de horeca en de techniek, sectoren waar werkgevers kampen met personeelstekorten. "Ik ken geen werkgever die geen mensen tekortkomt." Werkgevers en het ministerie bekijken daarom hoe banenmarkten bij azc's kunnen helpen om bewoners direct aan werk te koppelen.

Daarbij moet het leren van de Nederlandse taal vanaf het begin een belangrijke rol spelen. Het liefst gebeurt dat op de werkvloer, waar nieuwkomers de taal meteen in de praktijk kunnen gebruiken. "Je collega's zijn eigenlijk je beste woordenboek", aldus de minister.

Niet iedereen kan direct aan de slag in het beroep dat hij of zij in het land van herkomst uitoefende. Daarover ontstond eerder een discussie met Kim Putters, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad (SER). Putters vindt dat er meer aandacht moet zijn voor de talenten en diploma's van nieuwkomers, zodat mensen niet onnodig onder hun niveau werken. Hij wijst bijvoorbeeld op Oekraïners die in distributiecentra werken, terwijl ze mogelijk een diploma hebben voor de bouw of de zorg. Volgens Putters kunnen die talenten beter worden benut.

Aartsen is het ermee eens dat mensen uiteindelijk op hun eigen niveau moeten kunnen werken, maar wil niet dat ze ondertussen stilzitten. Een buitenlandse opleiding sluit niet automatisch aan op de Nederlandse eisen. "Een verpleeghuis in Syrië is echt een heel ander verpleeghuis dan hier in Nederland." Iemand die in het buitenland in de zorg werkte, kan volgens de minister niet zomaar aan de slag in een Nederlands ziekenhuis of verpleeghuis. In de tussentijd kan diegene bijvoorbeeld wel beginnen in de schoonmaak van een ziekenhuis. Vanuit die startbaan kan vervolgens worden gekeken naar een passende vervolgstap.

'Liever een baan dan niets doen'

Aartsen erkent dat de startbaan niet altijd direct aansluit bij iemands achtergrond. Toch vindt hij het belangrijker dat mensen ervaring opdoen, de taal leren en contact krijgen met Nederlandse collega's. Daarna kan worden gekeken hoe ze kunnen doorgroeien naar werk dat beter bij hun opleiding past.

Een praktisch probleem is dat bewoners van azc's vaak nog niet weten waar ze uiteindelijk gaan wonen. Wie in de ene regio een baan vindt en vervolgens naar een andere regio verhuist, kan die baan kwijtraken. De minister wil daarom dat er minder verhuisbewegingen komen, zodat mensen hun werk kunnen behouden. Voorlopig is dat nog niet geregeld. Toch wil Aartsen niet wachten tot alle praktische problemen zijn opgelost. Ook als iemand later verhuist, heeft een periode van werken volgens hem voordelen opgeleverd.

Procedures moeten sneller

Naast de uitbreiding van de Meedoenbalies wil het kabinet ook de procedures rond werk versnellen. Het doel is om binnen drie maanden onder meer de veiligheidsscan, medische keuring, talentencheck en benodigde documenten te regelen. Momenteel mogen asielzoekers betaald werken als ze zes maanden in de asielprocedure zitten. Het kabinet wil die termijn voor kansrijke asielzoekers verkorten naar drie maanden, zodat zij eerder aan de slag kunnen.

De ambitie is om binnen vier jaar 75.000 extra nieuwkomers aan het werk te helpen. Volgens Aartsen is werk niet alleen belangrijk om personeelstekorten op te lossen, maar ook om nieuwkomers sneller onderdeel te laten worden van de Nederlandse samenleving.