Rob de Wijk vreest geen oorlog maar meer sabotageacties: 'Russen worden steeds assertiever'

Rob de Wijk heeft zich gestoord aan de discussie die ontstond nadat minister van Defensie Dilan Yeşilgöz Rusland de vijand had genoemd. "Ik vind het een rare, typisch Nederlandse discussie", verzucht de hoogleraar Internationale Betrekkingen in het radioprogramma Sven op 1.

Begin deze maand noemde Yeşilgöz (VVD) Rusland tijdens een debat in de Tweede Kamer niet langer "de agressor", maar "onze vijand". Volgens haar rechtvaardigen de toenemende Russische dreigingen, sabotageacties en intimidaties richting Europese landen die woordkeuze.

Haar uitspraken leidden tot discussie. Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) nam de term aanvankelijk niet over en sprak liever van "onze grootste veiligheidsdreiging". Premier Rob Jetten steunde de woordkeuze van Yeşilgöz uiteindelijk wel. Volgens het kabinet betekent die overigens niet dat Nederland in oorlog is met Rusland.

De Wijk vindt de discussie over de woordkeuze onbegrijpelijk. "Ik vind het een rare, typisch Nederlandse discussie. Wat is het anders, dan?" Volgens hem wijzen Russische sabotageacties en andere vijandige activiteiten erop dat de dreiging van een militair conflict met NAVO-landen steeds serieuzer wordt.

Trump

De hoogleraar ziet ondertussen hoe Trump weer meer in de richting van de Russische president Vladimir Poetin kruipt. Ondertussen uitte de Oekraïense president Volodymyr Zelensky deze week zijn zorgen over problemen met Starshield, de militaire variant van het Starlink-satellietnetwerk van SpaceX. Er is een snelheidslimiet ingevoerd voor verbindingen met bewegende terminals, waardoor vooral Oekraïense drones die met hoge snelheid vliegen hun satellietverbinding kunnen verliezen. Dat kan gevolgen hebben voor droneoperaties en de luchtverdediging.

"Het is verraad wat er op dit ogenblik gebeurt, maar het is toch niet nieuw", zegt De Wijk over Trump. "We weten eigenlijk al sinds de eerste termijn van Trump dat hij zich behoorlijk tot Poetin voelt aangetrokken. Eigenlijk tot de autocraten van deze wereld. In zijn tweede termijn is hij vanaf het begin af aan heel duidelijk geweest hierover. Het idee dat hij helemaal anders zou worden, is gebaseerd op naïef wensdenken. Dit is al een hele tijd aan de gang en we weten het gewoon."

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Ondertussen gaat Rusland steeds verder in het testen van Europese NAVO-landen, ziet De Wijk. Volgens The Wall Street Journal heeft de Russische president Vladimir Poetin onlangs hoogstpersoonlijk groen licht gegeven voor een grootschalige sabotagecampagne tegen NAVO-landen. De krant baseert zich op Europese functionarissen die zijn geïnformeerd over bevindingen van Amerikaanse inlichtingendiensten.

De Wijk vindt het een "vreemd" artikel. "Het is nog geen openlijke oorlog, maar het is een oorlog in de grijze zone, zoals militairen dat noemen. Het is geen oorlog, maar het is ook geen vrede. Er zou nu een startschot gegeven zijn voor die sabotageoperaties, maar ik denk dat het startschot al veel eerder gegeven is. Ik vind het ook een vreemd bericht, ik kan er niet echt veel mee, omdat we weten dat die sabotageoperaties al vanaf het begin van de oorlog aan de orde zijn. Die zijn in een versnelling gekomen toen Trump aan de macht kwam in zijn tweede termijn."

Vanaf dat moment werd het voor Rusland moeilijker om de Verenigde Staten als grote vijand af te schilderen, stelt De Wijk. Trump liet zich namelijk herhaaldelijk lovend uit over Poetin, die hij eerder zelfs "een geweldige vent" noemde. "Rusland is toen overgeschakeld op Europese vijanden en heeft geprobeerd om de Amerikanen en Europeanen uit elkaar te spelen. Dat lukt heel aardig, maar komt niet door Poetin, maar door Trump zelf."

Vrees voor meer sabotage

Volgens De Wijk heeft Rusland zijn nieuwe, Europese vijanden inmiddels gevonden. "Die nieuwe vijanden zijn heel duidelijk aangegeven. Dat zijn Polen, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. Dat heeft er al toe geleid dat de hoogste militair van Duitsland onlangs heeft gezegd: als dit zo doorgaat, kunnen we in een gewapend conflict komen met Rusland."

Volgens De Wijk was er een "dip" in het aantal Russische sabotageoperaties toen Trump vorig jaar aantrad voor zijn tweede termijn. "Toen dacht Trump: even dimmen. Vervolgens zie je tegen het eind van het jaar en zeker dit jaar dat het explodeert. De oorlog wordt steeds meer naar Europa gebracht en dat heeft niet alleen maar te maken met dit soort sabotageacties."

"De Russen worden steeds agressiever, assertiever en dat is slecht nieuws voor de NAVO. Rusland is de NAVO continu aan het testen, ook om de versterkingen en de wapens die vanuit Europa aan Oekraïne worden aangevoerd, om die op een of andere manier te stagneren."

Toch verwacht De Wijk op dit moment geen gewapend conflict tussen Rusland en de NAVO. "Dat hoeft ook helemaal niet. Ze kunnen gewoon door middel van allerlei aanslagen en sabotageoperaties in Europa hier de boel ontregelen. Dat is het alternatief waar op dit moment voor wordt gekozen. Ik ben helemaal niet zo bang voor een grootschalige aanval. Ik ben veel meer bang voor een grootschalige inzet van dit soort sabotageoperaties."

Tegelijkertijd waarschuwt de hoogleraar dat de Russische acties tot een verdere escalatie kunnen leiden. "En wat gaan we doen als er een aanval wordt uitgevoerd met drones vanuit Rusland op de NAVO-basis in een van de Baltische staten? Dat is artikel 5. Dat speelt nu op dit ogenblik ook in Roemenië en Bulgarije. Als je schepen gaat aanpakken in de territoriale wateren van een van die landen, dat is gewoon artikel 5. Dat betekent dat de NAVO iets moet gaan doen en ik denk dat we dit soort acties in een escalerend conflict steeds vaker gaan zien."