Het wordt tijd dat we eindelijk eens vluchtelingen gaan helpen

Asielzoekers zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de woningvraag in Nederland. Toch is er volgens columnist en migratiedeskundige Ruud Koopmans een kwestie die veelal onbesproken blijft: in Nederland zijn bijna geen echte vluchtelingen.

Onlangs zorgde Minister van Volkshuisvesting Boekholt-O’Sullivan voor opschudding door de voorrang van statushouders bij de toewijzing van sociale huurwoningen te verdedigen met het argument dat Nederlandse starters “gelukkig bij hun ouders kunnen wonen”. Dus waar heeft u het over, meneer Koopmans, dat we eindelijk eens vluchtelingen moeten helpen? Doen we dat niet allang en veel te veel? Nee, is mijn antwoord. Want statushouders zijn, een enkele uitzondering daargelaten, geen werkelijke vluchtelingen.

Een vluchteling is iemand die vanwege politieke vervolging of oorlogsgevaar zijn land moet verlaten en ergens anders, meestal in een buurland, bescherming zoekt. Het klassieke voorbeeld is dat van de Joodse vluchtelingen uit Nazi-Duitsland die bij buurlanden als Nederland en Zwitserland aanklopten. Vaak tevergeefs. “Doorgelaten 1 volwassene en 13 kinderen, teruggezonden 9 volwassenen en 51 kinderen” noteerde Douanepost Station Nijmegen bijvoorbeeld op 1 maart 1939. Wat er van de 60 teruggestuurden is geworden, laat zich raden. Dat nooit meer, was de overtuiging die tot het Vluchtelingenverdrag van Genève leidde. Een overtuiging die, vermoed ik, bijna elke Nederlander deelt. 

Alleen, de asielzoekers die zich in Nederland melden zijn in de allermeeste gevallen geen vluchtelingen in deze zin. Dat geldt natuurlijk in de eerste plaats voor degenen wier asielverzoek wordt afgewezen en die desondanks meestal gewoon in Nederland blijven. Ook de wel erkende “statushouders” zijn zelden echte vluchtelingen. Behoudens een handjevol dat direct vanuit een oorlogs- of vervolgingsstaat op Schiphol landt, zijn de meeste statushouders geheel vrijwillig en in strijd met de Europese Dublin-regels, door meerdere volkomen veilige EU-landen gereisd.  

Ook bij binnenkomst in de Europese Unie waren de meesten al in veiligheid. Syrische, Irakese en Afghaanse asielzoekers komen meestal binnen via Turkije, waar velen al jaren gewoond en gewerkt hadden voor ze besloten naar Europa door te reizen. “Gelukkig kunnen asielzoekers ook in Griekenland of Turkije wonen” horen we de minister echter niet zeggen. 

Zijn er dan helemaal geen echte vluchtelingen in Nederland? Toch wel: de Oekraïners. Anders dan bijvoorbeeld de Syriërs zijn zij direct vanuit een oorlogsgebied naar de EU gevlucht, veruit de meesten naar Polen en Duitsland en een dikke 100.000 ook naar Nederland. Je zou zeggen dat als er één groep recht op een woning zou moeten hebben, zij het zouden zijn. Het tegendeel is waar. Oekraïners hebben geen voorrang op de woningmarkt, ze moeten gewoon achteraan de rij aansluiten. In meer dan de helft van de gemeenten mogen ze zich niet eens inschrijven voor een sociale huurwoning. Statushouders hebben recht op bijstand, Oekraïners slechts op “leefgeld” van €326. Als Oekraïners zelfstandig willen wonen zijn ze veelal op de vrije huursector aangewezen en moeten dat zelf met inkomen uit werk bekostigen. 

Dat is de realiteit van ons asielbeleid dat mensen die vanuit hun optiek begrijpelijk liever in Nederland dan in Griekenland of Turkije wonen in de watten legt. Dit gaat allemaal ten koste van jonge Nederlanders die geen woning kunnen vinden en van Oekraïense vluchtelingen die er bekaaid vanaf komen. En niet te vergeten ten koste van de vele vluchtelingen wereldwijd, die te arm zijn om mensensmokkelaars te betalen en te kwetsbaar om de gevaarlijke reis naar Europa te wagen.  

Ons asielbeleid is een moreel fiasco. We moeten het recht op een asielprocedure in Europa afschaffen en vervangen door een echt vluchtelingenbeleid waarin we opvang in de regio financieren en mensen uit conflictgebieden en landen waar vervolging plaatsvindt direct uitnodigen. In aantallen die voorspelbaar en behapbaar zijn. Dan weet iedereen waar hij aan toe is en besteden we onze beperkte middelen aan mensen die het echt nodig hebben.  

Zo’n vluchtelingenbeleid kan op brede steun rekenen. Het huidige asielbeleid daarentegen smijt miljarden over de balk en scheurt de samenleving uiteen zonder dat daar enig humanitair gewin tegenover staat. Dat kan en moet beter.