De eindstrijd met de veehouders is begonnen
Als het kabinet al zo snel door de knieën gaat voor de vakbeweging, hoe lang zal het dan duren voor het buigt voor de veehouders? Deze week blikt columnist Arendo Joustra vooruit op de komende stikstofstrijd tussen het kabinet-Jetten en het platteland.
Na de vakbeweging vindt het kabinet-Jetten inmiddels de veehouders tegenover zich. En dat zijn geduchte tegenstanders. Zij vechten voor het voortbestaan van hun eigen bedrijf, dat soms al generaties in bezit is van hun familie. Ze zullen tot het uiterste gaan, zoals ze eerder hebben laten zien. Ook toen hun acties weinig sympathie oogstten, gingen ze door.
Het zal dus spannend zijn om te zien hoe het kabinet-Jetten met de actiedreiging van de veetelers omgaat. De ervaring met de confrontatie met de vakbeweging belooft weinig goeds. Zelden in de afgelopen decennia is een kabinet zo snel voor de bonden door de knieën gegaan. In drie fasen ontmantelde het kabinet zelf, geheel onnodig, de financieel noodzakelijke hervorming van de sociale zekerheid.
Eerst werd het AOW-plan ingetrokken. Over dat voorstel deden de vakbeweging en de linkse oppositie heel dramatisch, maar het betekende slechts dat AOW’ers op termijn hun uitkering vier maanden later krijgen dan afgesproken. Geheel overeenkomstig hun levensverwachting en geheel overeenkomstig de verhoging van de AOW-leeftijd van Nederlanders die de afgelopen jaren met pensioen gingen.
Daarna halveerde het kabinet de financiële opbrengst van de hervorming van de sociale zekerheid. Om uiteindelijk ook de andere helft van tafel te halen. Want alleen onder die voorwaarde wilde de vakbeweging, gesteund door de linkse oppositie, aan tafel komen ‘om te praten’.
Waarbij je je kunt afvragen of het kabinet niet een eigenstandige verantwoordelijkheid heeft voor de overheidsfinanciën. En de aangewezen gesprekspartner niet de vakbeweging is met haar eigenbelang, maar het parlement. Zo deed het kabinet-Lubbers het althans in 1983. De Tweede Kamer sanctioneerde toen de plannen, en de vakbeweging had, ondanks grootscheepse stakingen en stiptheidsacties, het nakijken.
Het ziet er niet naar uit dat het kabinet ook zo snel op zijn rug gaat liggen als het om de stikstofplannen gaat. De kwestie is op papier nogal simpel. Gezien de uitspraken van verschillende rechters, kan het kabinet geen kant uit. Het moet voldoen aan de regels, anders blijft de woning- en wegenbouw stagneren. Dus om het land van het stikstofslot te halen, dient het, samen met de veehouders, door een aantal hoepels te springen. In feite had dat al jaren eerder gemoeten.
Wreed is wel, dat het stikstofprobleem grotendeels eigen schuld is. In de jaren negentig heeft Nederland geheel onschuldig en onwetend van de gevolgen vele tientallen natuurgebieden aangemeld in Brussel. Om er later mee in te stemmen dat deze natuurgebieden ook moeten worden beschermd. Niet alleen serieuze en vooral unieke natuur, zoals de Waddenzee en de Oosterscheldedelta, maar ook ministukjes met flora en fauna die elders in Europa overvloedig aanwezig zijn.
Niets aan te doen. Zoals er ook geen bonuspunten worden gegeven voor het feit dat de stikstofuitstoot sinds 1990 met 60 tot 70 procent is gedaald. En dat onze stikstofnormen 4.000 keer strenger zijn dan in Duitsland en 10.000 keer strenger dan in Denemarken. Het is allemaal waar, maar een gepasseerd station. Nederland is in een fuik gezwommen en kan niet meer terug.
De papieren werkelijkheid is leidend, maar in de strijd tussen kabinet en veehouders en hun sympathisanten zal ook met deze feiten worden gegooid en vergelijkingen worden gemaakt met buurlanden. Tevergeefs. In het regeerakkoord ontbreekt het woord ‘onteigening’, maar staat wel dat als het stikstofdoel van 2035 niet wordt gehaald, ‘als ultieme remedie [zal] worden gekort op dier- of fosfaatrechten bij landbouwbedrijven’.
Probeer dat maar eens te visualiseren. Dat lijkt in niets op een ov-staking van de vakbeweging. Nee, dan zie je de politie met behulp van het leger koeien uit hun stallen slepen, en veehouders uit hun boerderij.
Je kunt alleen maar hopen dat het niet zover komt.