Afzwaaiend CEO TenneT: nog tien jaar wachtlijsten voor stroomnet

Het duurt nog tien jaar voordat de problemen op het stroomnet zijn verholpen, denkt afzwaaiend CEO van TenneT Manon van Beek. "We zijn nog een jaar of 10 aan het bouwen. De wachtlijsten zijn aan het teruglopen, maar ze zijn er nog wel. Daar zijn we de komende jaren heel druk mee bezig."

Na acht jaar zwaait Van Beek af bij TenneT. De laatste jaren was ze vooral bezig met het oplossen van netcongestie. Zo werd deze week bekend dat TenneT de komende jaren ruim 800 kilometer aan bestaande hoogspanningsverbindingen gaat verzwaren, waardoor over deze verbindingen tot 30 procent meer elektriciteit vervoerd moet worden. "Met de kennis van nu waren we eerder begonnen, maar dat heb ik de laatste tijd vaker gezegd."

De voorganger van Van Beek bij TenneT, Mel Kroon, waarschuwde het kabinet jaren geleden al dat er geïnvesteerd moest worden in het verzwaren van de stroomnetten. Op de vraag of Den Haag te laat wakker is geworden, zegt ze: "Ik hou er niet van om met een vingertje te wijzen. Uiteindelijk gaat het om het duiden van het probleem."

"Netbeheerders, de overheid, al die partijen hebben de afgelopen jaren onvoorstelbaar veel meters gemaakt. TenneT is van investeringen van iets meer dan 2 miljard per jaar naar bijna 15 miljard per jaar gegaan", zegt de directeur, die toch een kritische noot toevoegt: "De ambitie is er, de technologie is er, de ervaringen zijn er, maar de komende jaren hebben we veel meer coördinatie nodig in de uitvoering."

"Elke partij kan hard werken, maar we moeten de vraag, het aanbod, de infrastructuur, de vergunningen en de ruimte parallel en gelijktijdig ontwikkelen. Niemand weet precies hoe het gaat, maar we zullen moeten bewegen in dezelfde richting. Dat is wat nodig is." Volgens haar is de overheid zich daar "zeer bewust van". "Maar ik denk dat het belangrijk is dat daar echt regie op wordt genomen. Daarover zijn vanmiddag weer gesprekken in Den Haag."

'De oplossingen zijn er'

Een goed voorbeeld is de crisiswetgeving van staatssecretaris Jo-Annes de Bat (Klimaat en Groene Groei), waarmee het kabinet het stroomnet sneller wil uitbreiden en slimmer wil gebruiken. De komst of uitbreiding van een stroomverbinding leidt nu vaak tot meerdere rechtszaken. Vanaf 1 oktober is daar geen sprake meer van en wordt bezwaar nog maar één keer behandeld.

"Dat is hartstikke goed", zegt Van Beek. "Het is nog steeds zo: een typisch TenneT-project is vaak tien jaar praten en twee jaar bouwen. Het zou heel mooi zijn als dat twee jaar praten en twee jaar bouwen wordt."

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Ondertussen proberen de overheid en energieleveranciers mensen te motiveren om stroom buiten de piekmomenten te gebruiken. Onlangs werd bekend dat storingen tijdens piekmomenten vermoedelijk tot 2035 blijven bestaan. "De problemen zijn groot, dat zal ik niet ontkennen. Aan de andere kant ben ik optimistisch. De oplossingen zijn er."

"De oplossingen zijn sneller bouwen en de netten beter benutten. Maar een ander punt is: de flexibiliteit. De netten zijn 85 procent van de tijd niet vol. Dan gaat het erom: hoe kunnen we de piekmomenten verschuiven?"

Uit onderzoek van Ipsos I&O blijkt dat Nederlanders steeds vaker bereid zijn stroom buiten piekmomenten te gebruiken. Van Beek wijst op campagnes van de overheid en netbeheerders en pleit daarnaast voor financiële prikkels. "We blijven Nederlanders", grapt ze. "Maar ik denk dat dat heel goed is, omdat het heel lucratief is op het niveau van de BV Nederland om die piek te vermijden."

Problemen houden aan

Ondertussen wordt het net de komende jaren "minimaal verdubbeld", zegt de afzwaaiende TenneT-voorvrouw. "De komende vijftien jaar gaan wij 1000 projecten uitvoeren in Nederland. Die zijn allemaal nodig."

Maar de problemen zullen nog even aanhouden, erkent ze: "Wanneer zijn we uit de problemen? Als wij de komende jaren met de crisiswet sneller kunnen bouwen en de netten slimmer benutten - daar staat TenneT voor aan de lat - en we die piek weten te verschuiven, dan kan er heel veel nu al. Maar we zijn nog zeker een jaar of 10 aan het bouwen."

Wachtlijsten voor het stroomnet, die vooral bedrijven en nieuwe bouwprojecten treffen, houden voorlopig nog wel aan. "De wachtlijsten lopen terug, daar zijn we heel druk mee bezig. Maar ik denk dat ze er de komende tien jaar nog zijn. Ik denk dat dat een realiteit is."

"Maar ik blijf herhalen: we kunnen ook optimistisch zijn, omdat heel veel wel kan, met crisiswetgeving en beter benutten. Door de problemen komen dit soort oplossingen veel sneller van de grond", aldus Van Beek.