'Hippe islam' steeds aantrekkelijker voor progressieve jongeren: 'Het kan een lifefstylekeuze zijn'
Journalist en auteur Hans van Willigenburg ziet veel mensen stoeien met hun zoektocht naar hun identiteit. Omdat het geloof in Nederland afneemt, zoeken veel progressieve Nederlanders daarom hun heil in de islam, waar inmiddels zo'n 5,6 tot 6 procent in gelooft. "Die hele christelijke symboliek die in mijn jeugd nog levendig was, is weg", zegt hij in de WNL-podcast Onze Eeuw.
Van Willigenburg schreef het boek Helemaal van deze tijd, waarin hij onderzoekt of we daadwerkelijk prettiger leven, ondanks het feit dat Nederland de afgelopen jaren veiliger, netter, gevoeliger en beter georganiseerd is geworden. Met zijn visie gaat hij in tegen de heersende tijdsgeest, onder meer als het gaat om een soort herzuiling.
Vroeger was Nederland sterk verdeeld in zuilen: katholieke, protestantse, socialistische en liberale groepen hadden bijvoorbeeld hun eigen scholen, kranten, omroepen en verenigingen.
Een bekend voorbeeld van herzuiling is dat sommige jongeren zich tegenwoordig weer nadrukkelijker identificeren met een religie, zoals de islam. Ze vinden daarin houvast, een gemeenschap en duidelijke normen en waarden, terwijl traditionele christelijke verbanden in Nederland juist minder invloed hebben gekregen.
Islam 'interessant alternatief'
Van Willigenburg groeide zelf op in een gelovig gezin, waar duidelijke richtlijnen golden. Kinderen krijgen in zulke gezinnen vaak normen en waarden mee die kunnen botsen met wie ze werkelijk zijn of willen zijn. Bij hem was dat minder het geval. Zijn ouders maakten deel uit van een christelijke zuil, maar "ze waren zeker geen kuddevolk, ze hadden hun eigen ideeën". Die opvoeding heeft hem gevormd.
“Het is niet dat wij in een geloofscrisis zitten, maar ik geloof wel degelijk dat als je God afschaft, je je moet realiseren dat er een enorme vacature komt.”
Ook binnen de islam is sprake van een duidelijk afgebakende identiteit. In zijn boek wijdt Van Willigenburg een hoofdstuk aan de zogenoemde 'hippe islam'. "Die hele christelijke symboliek die in mijn jeugd nog levendig was, is weg. Hoeveel mensen weten nog waar het paasverhaal voor staat? Om maar niet over Pinksteren beginnen. Ik zie dat de islam voor moslims zelf, maar ook voor een deel van de progressieve Nederlanders, heel aantrekkelijk is. Omdat het een revitalisering is van de ramadan en het Suikerfeest. Het wordt als een interessant alternatief met duidelijke antwoorden gepresenteerd."
Luister hier naar deze aflevering van Onze Eeuw als podcast:
In de Verenigde Staten speelt het christelijke geloof nog een grotere rol, vervolgt Van Willigenburg. "Iemand die ik interviewde, een Amerikaan, zei dat Europa een probleem met de islam heeft." Volgens Van Willigenburg zijn er in Europa vervolgens twee mogelijke reacties. "Of we denken verdraaid, deze mensen geloven fanatiek in iets en moeten we maar te vriend houden, en de andere reactie is dat we in Nederland leven en dat de islam een bedreiging vormt voor de Nederlandse staatsinrichting. Terwijl je natuurlijk ook een middenweg kan zoeken, dat zou beter zijn. Het is niet dat wij in een geloofscrisis zitten, maar ik geloof wel degelijk dat als je God afschaft, je je moet realiseren dat er een enorme vacature komt."
Progressieve vrouwen aangetrokken tot moslimmannen
De vacature waar hij over heeft wordt dus deels ingevuld door de islam, wat een politieke aantrekkingskracht lijkt te hebben op progressief linkse mensen. Presentator Samuel Vandeputte merkt op dat sommige progressieve vrouwen zich aangetrokken voelen tot conservatieve islamitische mannen, terwijl hun levensovertuigingen ver uit elkaar staan.
Van Willigenburg reageert: "Kennelijk heeft de islam voor progressieve vrouwen iets nieuws, spannends of iets waar ze op kunnen bouwen. Als dit waar is, wordt de islam een lifestyle. Zo van: 'Kijk eens, ik kan gewoon met een moslimjongen een relatie hebben, geen enkel probleem.' Misschien zegt ze tegen haar vriendinnen dat ze het ook moeten proberen, omdat ze dan met zaken in contact komen waar ze nooit eerder mee in contact zijn gekomen."
Maar, besluit hij, "je moet je wel afvragen of dit te maken heeft met de wetten van de islam, of dat het een semi-lifestylekeuze is. Het laat natuurlijk wel zien dat je open minded bent."