Commissaris van de Koning: 'Gemeenten moeten meer statushouders huisvesten, anders komt provincie om de hoek'

Gemeenten moeten sneller statushouders gaan huisvesten. Die oproep doet de commissaris van de Koning in Zuid-Holland, Wouter Kolff. Gemeenten hebben een wettelijke taak als het gaat om het aanwijzen van woonruimte voor statushouders. Provincies houden toezicht en kunnen uiteindelijk zelf ingrijpen. "Zorg dat je het als gemeente oppakt. Anders komt de provincie om de hoek. Dat moet niemand willen."

Kolff, die namens alle commissarissen van de Koning spreekt, doet zijn oproep na een brandbrief van asielminister Bart van den Brink, die gemeenten verzoekt om spoedig extra opvangplekken voor asielzoekers en woonlocaties voor statushouders te regelen.

"Nederland heeft nu 17.000 statushouders in de asielketen", aldus Kolff in het radioprogramma Sven op 1. "Daarvan zijn 9.000 eigenlijk al gekoppeld aan een gemeente of een regio. En die gemeente en regio zullen die statushouders ook echt moeten huisvesten."

Volgens de VVD'er kleven er meerdere voordelen aan het huisvesten van statushouders. "Ten eerste gaat het om mensen die gewoon Nederlander zijn en ook in dit land hun toekomst kunnen opbouwen. Het zijn mensen die aan het werk willen en kinderen hebben die naar school moeten. Dus ze moeten zo snel mogelijk in de gemeente of regio landen. Dan kunnen ze hun leven opbouwen. Tegelijkertijd ontlast het de asielketen."

'Een beetje druk helpt'

Het probleem is echter het grote tekort aan woningen. Kolff wijst erop dat er in zijn provincie veel wordt gebouwd. Daarnaast zijn er meer opties, stelt hij. "Het is een keuze aan de gemeente zelf. Of ze doen het door middel van voorrang geven of door middel van een tijdelijke locatie die men huurt of inricht. Uiteindelijk is het wel aan de gemeente om ervoor te zorgen dat de toegekende statushouders in hun gemeente of de directe regio – in afspraak met collega-gemeenten – terechtkunnen."

Kolff stelt dat provincies tot in den treuren en verregaand meedenken met gemeenten. "Maar uiteindelijk moet elke gemeente wel aan de eigen taakstelling voldoen. We zien dat een beetje druk en een beetje hulp een enorm effect heeft."

'Spreidingswet heeft effect'

Ondertussen vangt de gemeente Groningen sinds woensdag extra asielzoekers op, omdat er in aanmeldcentrum Ter Apel geen plek meer is. De spreidingswet had een eind moeten maken aan dit soort taferelen, maar ligt politiek gevoelig. Daarbij weigeren sommige gemeenten mee te werken.

Luister nu naar de podcast van Sven op 1:

Kolff: "Dat is ook dramatisch. Daar moeten we op een gegeven moment van zeggen: dit doen we niet meer, dit willen we niet meer." Gemeenten houden de opvangcrisis in stand door zich niet aan de spreidingswet te houden, zegt hij. "We zitten in een soort kenmerk van een vicieuze cirkel in de asielketen."

De spreidingswet heeft effect, denkt de commissaris van de Koning. Hij stelt dat we van het opvangprobleem af zijn als alle 342 Nederlandse gemeenten zich aan de wet houden. "Dat weet ik eigenlijk wel zeker. Als je naar de cijfers kijkt en ze optelt en aftrekt, dan kom je gewoon tot die conclusie."

'Fair'

Daar staat wel tegenover dat de instroom van asielzoekers omlaag moet. "Daar gaan gemeenten en provincies niet over. Maar ongeacht de omvang van de instroom is het natuurlijk gewoon fair om te zeggen: mensen die hier asiel aanvragen, of ze wel of niet mogen blijven, geven wij onderdak. En die last verspreiden we over het land. Dat kunnen we niet alleen maar vragen aan Groningen en Ter Apel. Daar is de druk al enorm. Dus dat moeten we eerlijk spreiden. En daar is de spreidingswet voor gekomen."

De tekst gaat verder onder de X.

De wet moeten we gewoon uitvoeren, zegt Kolff met klem. "Daar moet elke gemeente uiteindelijk aan meedoen. We hebben gezien dat de minister er bovenop zit. Die heeft het interbestuurlijk toezicht ook flink aangescherpt. Er is een verschil tussen gemeenten die al verregaand bezig zijn en gemeenten die zeggen: wij doen het niet. Die gemeenten worden nu echt achter de broek aangezeten."