EIB-directeur Taco van Hoek: 'Migratie is een dominante factor op de woningmarkt'

"Migratie is de afgelopen tien jaar een dominante factor geweest op de woningmarkt." Dat zegt Taco van Hoek, directeur van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), naar aanleiding van een nieuw rapport over de woningmarkt dat vandaag door de EIB is gepubliceerd. Volgens hem kwam "zeker 60 procent" van de vraag naar woningen voort uit migratie, zegt hij in het radioprogramma Sven op 1.

Tussen 2015 en 2024 kwamen er ongeveer twee miljoen migranten naar Nederland. Per 2024 woont nog zo'n 1,4 miljoen daarvan in Nederland. Van Hoek: "Als je kijkt naar het aantal woningen dat door migranten wordt bewoond, kom je uit op zo'n 435.000 woningen. Dat is veel en komt neer op zeker 60 procent van de woningvraag van de afgelopen tien jaar dat dus naar migranten is gegaan."

Het gaat daarbij niet alleen om asielmigranten, maar om de totale woningvraag van kennis-, arbeids-, studie- en asielmigranten. Hoewel de instroom van arbeidsmigranten volgens Van Hoek groter is dan die van asielmigranten, zorgt juist die laatste categorie voor een grotere druk op de woningmarkt, met name binnen de sociale huursector.

"Na vijf jaar is 70 procent van de studiemigranten alweer vertrokken. Bij kennis- en arbeidsmigranten ligt dat percentage op zo'n 60 procent. Bij asielmigranten zien we dat er nauwelijks sprake is van terugkeer."

7 procent en sociale huur

Volgens het CBS gaat ongeveer 7 procent van de sociale huurwoningen naar migranten. Volgens de EIB-directeur geeft dit percentage echter een vertekend beeld. "Veel van de toewijzingen gaan namelijk naar mensen die al in de sociale huursector zitten. Dat zijn dus doorstromers."

Uiteindelijk hebben deze toewijzingen daardoor geen effect op het aantal beschikbare sociale huurwoningen, omdat deze mensen ook een sociale huurwoning achterlaten. Volgens Van Hoek moet je daarom kijken naar het aantal nieuw vrijgekomen woningen dat aan migranten wordt toegewezen.

Het gaat daarbij zowel om nieuwbouwwoningen als om woningen die binnen de sociale huursector vrijkomen, bijvoorbeeld doordat de vorige bewoners zijn overleden. "Als je kijkt naar het percentage van deze nieuw vrijgekomen sociale huurwoningen dat naar migranten gaat, kom je uit op zo'n 30 procent." Dit percentage bestaat voornamelijk uit asielmigranten.

Wat betekenen deze cijfers concreet voor de Nederlandse woningvoorraad? "Migratie heeft een enorme rol gespeeld op de woningmarkt. Als er geen of minder migratie was geweest, hadden we niet te maken gehad met de krapte op de woningmarkt die we nu kennen", zegt de EIB-directeur.

Hoopvol toekomstperspectief

Volgens Van Hoek zijn er 35.000 woningen per jaar nodig voor migranten als de instroom gelijk blijft en de uitstroom iets toeneem. Als er jaarlijks 50.000 migranten Nederland binnenkomen, zoals de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 voorstelt, "daalt de woningvraag de komende tien jaar drastisch". Het gaat volgens hem om een halvering.

Ook als de migratie niet wordt teruggedrongen, verwacht het EIB dat de woningvraag van migranten zal dalen. Dat komt doordat de uitstroom zal toenemen. "Tussen 2022 en 2024 zijn alle categorieën migranten fors in omvang toegenomen. Veel van deze arbeids-, kennis- en studiemigranten zullen de komende jaren naar verwachting terugkeren naar hun thuisland."

Ook de vergrijzing kan de druk op de woningmarkt verlichten. Nederland heeft momenteel meer sterfgevallen dan geboorten, waardoor woningen vrijkomen.

Woningtekort lost op

Het woningtekort is over ongeveer zeven jaar opgelost, denkt van Hoek. "Mits wij erin slagen redelijk in de buurt van de 100.000 woningen per jaar te komen." Volgens hem denken Nederlanders vaak dat er nu een groter tekort is dan daadwerkelijk het geval is. "Mensen worden op het verkeerde been gezet door dat rare getal van 400.000 dat overal circuleert."