Asielminister Van den Brink over onrust Syrische asielzoekers: 'Rillingen lopen over mijn lijf'

Minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink (CDA) maakt zich zorgen over de overlast die wordt veroorzaakt door Syrische asielzoekers. Hij belt vaak met burgemeesters, die hem onder meer vertellen over steekpartijen onder jongeren. "Ja, eigenlijk slaan altijd de rillingen om je lijf als je van die geweldsincidenten hoort", zegt hij in WNL Op Zondag op NPO 1.

Meerdere Nederlandse gemeenten kampen al langer met overlast door groepen jonge Syrische asielzoekers. Het gaat onder meer om intimidatie, vechtpartijen en diefstallen. Omdat sommige jongeren van gemeente naar gemeente reizen, is de aanpak ingewikkeld.

Burgemeester Jack Mikkers van Den Bosch zei eerder tegen EenVandaag dat het onder meer gaat om steekpartijen binnen de groep Syrische jongeren en het bekogelen van meisjes en ouders met stenen. VNG-voorzitter en burgemeester van Utrecht Sharon Dijksma uitte eerder eveneens haar zorgen: "Ze hebben niets meer te verliezen. Daar maak ik mij echt zorgen over."

Bij het incident in het centrum van Arnhem in september raakten nog drie personen gewond, van wie één zwaargewond. De Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch riep daarop in Pauw & De Wit op om uitgeprocedeerde asielzoekers die incidenten veroorzaken zo snel mogelijk uit te zetten. Volgens Marcouch kwamen de daders uit Syrië.

Minister Van den Brink zocht na het incident contact met Marcouch. "Ik heb contact gehad met de burgemeester, een dag na de gruwelijke beelden die we zagen in Arnhem. Dat is het eerste wat je kan doen: bestuurlijk aanspreekbaar zijn. Ik vind dat ik aanspreekbaar moet zijn voor alle burgemeesters die in de knel komen en te maken hebben met intimidatie en bedreiging. Ik heb inmiddels mijn halve telefoon vol zitten met alle burgemeesters van Nederland."

"Eigenlijk slaan altijd de rillingen om je lijf als je over geweldsincidenten hoort, waar het ook is, wie het ook doet", zegt hij over de incidenten. "We kennen het voorbeeld uit Arnhem. Eerder is ervoor gewaarschuwd in Utrecht en Den Bosch. Dat is meteen het lastige: het is een groep jongeren die door heel Nederland trekt en zich niet houdt aan de plek waar je ze hebt opgevangen."

"Met gemeenten, politie en OM hebben we de groep in beeld en werken we samen met de IND en de Dienst Terugkeer en Vertrek om het vertrek te organiseren. Maar er zitten heel veel complicaties aan vast", zegt Van den Brink.

'Doe normaal, je bent te gast'

Hij doet naar eigen zeggen alles wat binnen zijn mogelijkheden ligt om de incidenten aan te pakken. "We moeten nog meer ondersteuning bieden, zodat we de groep kunnen volgen en die groep zo goed mogelijk in beeld krijgen en werken aan de terugkeer."

Uitzetten kost tijd, benadrukt de CDA-bewindsman. "Tot die tijd geldt in Nederland de norm: gedraag je, doe normaal, je bent te gast. Anders ga je in de bak. Maar een terugkeerspoor naar Syrië in de toekomst, dat is wat iedereen wil. Maar het is natuurlijk, u zei het net al, ontzettend moeilijk."

Volgens Van den Brink is het ook voor de Syrische gemeenschap in Nederland belangrijk dat de overlast wordt aangepakt. "Die Syrische gemeenschap is een groep die al lang is geïntegreerd in Nederland en doet het gewoon goed. Daar is contact mee. Zij zijn totaal gefrustreerd dat er een groep jongeren is die hun naam te grabbel gooit." Volgens hem ondermijnen dit soort incidenten "enorm" het draagvlak voor de opvang van asielzoekers.

Terugkeerfrustreerders

De minister werkt ondertussen aan een nieuwe wet om terugkeerfrustreerders, mensen die illegaal in Nederland verblijven en niet aan hun terugkeer meewerken, strafbaar te stellen. Daardoor kunnen uitgeprocedeerde asielzoekers die overlast veroorzaken ook makkelijker worden vastgezet. "We gaan op die manier gewoon duidelijk maken dat de norm in Nederland terugkeer is. En als je niet meewerkt, is het strafbaar."

De vraag blijft of het strafbaar stellen voldoende is. Is een celstraf van zes maanden genoeg reden voor mensen zonder verblijfsrecht om toch terug te keren naar hun land van herkomst? "Laat ik zo zeggen: ik hoop het. En tegelijkertijd vind ik vooral belangrijk dat we gewoon die norm stellen. Want de norm is gewoon: je werkt mee aan terugkeer en als je dat niet doet, dan ben je ook strafbaar."

Van den Brink blijft ondertussen in gesprek met derde landen over zogeheten 'terugkeerhubs', plekken waar mensen naartoe kunnen worden uitgezet in plaats van naar hun land van herkomst. Daarin moet binnenkort een doorbraak komen. "Ja, wel in de komende twee maanden. We hebben nog nadere gesprekken in november staan. En dat kan weleens een moment zijn dat we weer mee kunnen delen."