Kabinet dreigt met cel voor terugkeerfrustreerders: 'Symboolpolitiek'

Uitgeprocedeerde asielzoekers die hun terugkeer bewust frustreren, belanden binnenkort mogelijk achter de tralies. Het kabinet stelt een gevangenisstraf van maximaal zes maanden voor. Asielminister Bart van den Brink wil zo duidelijk maken dat terugkeren de norm is. De Balie-directeur Yoeri Albrecht noemt het wetsvoorstel op zijn beurt symboolpolitiek.

Nederland telt naar schatting zo'n driehonderd 'terugkeerfrustreerders'. "Wij kunnen gedwongen terugkeer realiseren, maar er zijn ook situaties denkbaar waarin dat niet kan, omdat landen bijvoorbeeld alleen meewerken aan vrijwillige terugkeer", legt de asielminister uit in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

"Dan zijn er allerlei manieren om terugkeer te frustreren. Bijvoorbeeld door geen duidelijkheid te geven over je identiteit of niet mee te werken aan een proces bij de ambassade. De norm moet voor die groep echter zijn: wie terug kan, moet terugkeren."

Krapte gevangenis

Van den Brink (CDA) wil met zijn wetsvoorstel duidelijk maken dat terugkeer niet alleen via de bestuursrechtelijke kant moet worden opgelost, "maar ook via de strafrechtelijke kant gesanctioneerd kan worden." Tegelijkertijd kampt Nederland met een chronisch cellentekort.

Hoe ziet hij dit voor zich? De minister reageert: "Daarom is het ook goed om dat onderling af te stemmen. Dat doen we ook. We hebben natuurlijk ook eerder dit wetsvoorstel in een andere vorm langs gehad. Dus het is een sluitstuk van terugkeer. Het gaat om een beperkte groep. We willen een duidelijke norm stellen dat we alles op alles zetten om terugkeer te realiseren."

Een eerder wetsvoorstel om illegaliteit strafbaar te stellen, sneuvelde in de Eerste Kamer, mede omdat coalitiepartij D66 tegen stemde. "We hebben van de geschiedenis geleerd dat je het nooit op dezelfde manier moet aanpakken. Bij dat wetsvoorstel hebben we natuurlijk gezien dat er een hele rommelige procedure aan voorafging, met heel veel onduidelijkheid."

"Daarom heb ik gezegd: ik ga een wetsvoorstel maken dat zorgvuldig is voorbereid. Daarmee krijgt ook de Kamer in beide Kamers alle ruimte om dat debat opnieuw te voeren. Ik reken zeker op meerderheden in beide Kamers."

Visa

Een gevangenisstraf van zes maanden gaat er naar alle waarschijnlijkheid niet voor zorgen dat landen die terugkeerders weigeren opeens wel mee gaan werken. Van den Brink zegt dat hij op allerlei manieren in gesprek blijft. "Door bijvoorbeeld afspraken over visa weer in te trekken. Daarmee maken we duidelijk dat er gewerkt moet worden aan terugkeer. Ook zijn er plannen voor een terugkeerhub buiten de grenzen van de EU."

Directeur van debatcentrum De Balie Yoeri Albrecht, ook te gast in Goedemorgen Nederland, noemt het wetsvoorstel symboolpolitiek. "Het gaat om honderden gevallen... Dat is voor een groot deel symboolpolitiek. Wel vind ik het een stuk beter dan het vorige voorstel om illegaliteit strafbaar te stellen. Dat was problematisch, omdat je geen hulp mocht verlenen aan mensen die op straat liggen."