SP fel tegen miljarden voor Defensie: 'Het enige waar u denkt dat deze oorlog mee stopt, is met meer bommen'

De Tweede Kamer debatteert vandaag over de miljarden die het kabinet de komende jaren in de krijgsmacht wil steken. Terwijl een meerderheid van links tot rechts vindt dat er meer geld naar Defensie moet, verzet de SP zich fel tegen die koers. Fractievoorzitter Jimmy Dijk spreekt van een wapenwedloop en pleit juist voor minder geld naar Defensie en meer aandacht voor vrede.

Het kabinet trekt de komende jaren fors meer geld uit voor de krijgsmacht. Dat geld gaat onder meer naar grotere oefenterreinen, meer militairen en flink meer drones. De Tweede Kamer bespreekt vandaag de begroting van Defensie.

Dat er meer geld naar Defensie moet, wordt volgens politiek verslaggever Tessa van Viegen door vrijwel de hele politieke middenstroom gesteund. Op de flanken klinkt echter een ander geluid. De SP is uitgesproken tegenstander van de verdere verhoging van de defensie-uitgaven. Ook Forum voor Democratie wil onder meer minder geld naar Oekraïne.

Dijk fel tegen hogere defensie-uitgaven

Dat verschil was maandag al duidelijk zichtbaar in de Tweede Kamer. SP-leider Jimmy Dijk haalde fel uit naar D66-fractievoorzitter Jan Paternotte. "Wat u doet, is een eindeloze oorlog doorgaan. Als wij vragen om vrede in 2026, dan word je weggezet alsof je Poetin steunt."

Dijk verwijt Paternotte dat er te weinig oog is voor de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. "U moet echt een beetje oppassen op uw woorden. Door dit soort dingen over anderen te gaan zeggen. Hoe durft u? Hoe durft u dat te zeggen? Terwijl er mensen aan beide kanten van die oorlog door een gehaktmolen worden gehaald." Volgens de SP-leider biedt de huidige koers geen oplossing voor vrede. "U heeft geen enkele oplossing. Het enige waar u denkt dat deze oorlog mee stopt, is met meer bommen en meer granaten en meer wapens."

Het geluid van Dijk staat volgens Van Viegen steeds meer tegenover de brede steun voor hogere defensie-uitgaven. "De SP vertolkt dat. Die zeggen ook dat we momenteel in een wapenwedloop zitten. Die willen eigenlijk dat er minder geld naar Defensie gaat en dat we de wapens allemaal neerleggen."

Volgens haar komt dat geluid vooral van de politieke flanken. "Je hoort het bij de SP, maar je hoort het bijvoorbeeld ook bij Forum voor Democratie. Die willen ook minder geld naar bijvoorbeeld Oekraïne en vinden dat we dat ook allemaal niet meer moeten doen. Dus op de flanken ligt het in die zin uiteen." In het politieke midden is de steun voor meer geld naar Defensie juist groot. "Van links tot rechts zijn ze het erover eens dat er meer geld naar Defensie moet. En er wordt dus ook flink geïnvesteerd."

Naast de hoogte van het defensiebudget speelt ook de vraag hoe het geld wordt besteed. De Tweede Kamer krijgt volgens Van Viegen mogelijk minder inzicht in de uitgaven. Minister Dilan Yeşilgöz heeft aangegeven dat Defensie de komende jaren minder transparant zal worden over waar het geld precies naartoe gaat, omdat de vijand niet wijzer moet worden gemaakt.

Tegelijkertijd zijn er volgens Van Viegen al zorgen over de huidige transparantie. "Aan de andere kant zie je juist uit allerlei rapporten, iedere keer van de Rekenkamer, dat het soms al niet heel transparant is waar dat geld op dit moment naartoe gaat. En die inzage is wel belangrijk als je als Tweede Kamer natuurlijk het kabinet wil controleren."

Meer inzetten op eigen defensie-industrie

Een ander belangrijk onderwerp tijdens het debat is de Nederlandse en Europese defensie-industrie. Nederland wil minder afhankelijk zijn van grootmachten als de Verenigde Staten en China en meer zelf produceren. Daarbij wordt onder meer gekeken naar drones, maar ook naar onderdelen voor onderzeeërs.

Volgens Van Viegen is daar brede steun voor. "Wij kunnen daar ook allerlei onderdelen van maken. Het idee is dat er in de Nederlandse defensie-industrie geïnvesteerd moet worden, dat die moet gaan bloeien." Daarbij moet Nederland volgens haar ook anders gaan kijken naar de vraag waar producten worden gemaakt. "En niet dat er veel op andere continenten gekeken wordt omdat het misschien goedkoper is om daar te produceren. Daar moeten we echt wel vanaf."

Die omslag is volgens Van Viegen al ingezet. "Je ziet dat die switch in mindset echt wel gaande is. En dat ze veel meer kijken naar: wat kunnen we zelf doen en hoe kunnen we ons niet uitleveren aan anderen." De Tweede Kamer debatteert dinsdag vanaf 17.15 uur over de begroting van Defensie. Het debat wordt donderdag voortgezet.